Ağız Boşluğu Anatomisi

Dosyayı isterseniz görüntüleyebilir isterseniz indirebilirsiniz.


GoogleDocs üzerinden indirmek için : İndir–Açılan sayfadan indirebilirsiniz–

Önizleme ;

 

SYSTEMA DIGESTORIUM I
Sindirim aşamaları;
  1. Alimentatio ve masticatio
  (Besinlerin alınması ve çiğnenmesi )
  1. Secretio
  (Besinlerde kimyasal değişiklikleri sağlayacak olan kimyasal maddelerin salgılanması)
  1. Digestio ve absorptio-resorptio
  (Besin maddelerinin yıkılması ve emilmesi)
  1. Eliminatio ve defecatio
  (Kana geçirilemeyen maddelerin sindirim kanalından dışarı atılması)
Canalis digestorius (Sindirim kanalı);
(~ 9-11 m uzunluğunda)
Cavitas oris (ağız boşluğu),
Pharynx (yutak),
Oesophagus (yemek borusu),
Gaster (mide),
Intestinum tenue (ince barsak),
Intestinum crassum (kalın barsak)
Anüs
Adnexa canalis digestorii
Ggl. salivatorius (Tükrük bezleri)
Hepar (Karaciğer)
Vesica biliaris (Safra kesesi)
Pancreas
AĞIZ BOŞLUĞU
(Cavitas Oris)
Önde; dudaklar
Yanda; yanaklar
Üstte; sert ve yumuşak damak
Altta; dil ve diaphragma oris
Rima oris
Isthmus faucium
I- Vestibulum oris
II- Cavitas oris propria
  1. A) Vestibulum oris:
Dışarıdan dudak ve yanaklar, içerden diş ve diş etlerinin sınırladığı dar alandır.
Rima oris ile dış ortamla bağlantı kurar.
Vestibulum oris ile cavitas oris propria arasındaki bağlantıyı;
Son molar dişler ile ramus mandibula arasındaki açıklık (spatium retromolare),
Üst ve alt dişler arasındaki aralıklar sağlar.
Vestibulum oris’e;
  1. parotidea,
gll. buccalis
gll. labialis’ler açılır.
Fornix vestibuli superior
Frenulum labii superioris
Fornix vestibuli inferior
Frenulum labii inferioris
Labia oris (dudaklar)
– Labium superius;
philtrum
tuberculum
– Labium inferius
-Rima oris; İki dudak arasındaki aralık
-Comissura labiorum; Yanlarda 1. molar diş hizasında iki dudağın birleşimi
-Angulus oris; İki dudak birleşiminde oluşan açı.
Dudakların dış yüzü deri (cutis), iç yüzü mukoza (tunica mucosae oris) ile örtülüdür. Bunların arasında;
  1. orbicularis oris,
damar, sinir, bağ ve yağ doku
gll. labialis bulunur.
Dudak derisinde kıllar, yağ ve ter bezleri bulunur.
Dudakların birbirine bakan kısımları ve iç yüzleri mukoza ile kaplıdır.
Birbirine bakan yüzlerindeki mukoza çok katlı yassı epitel özelliğindedir ve stratum corneum tabakası bulunmaz.
Ter bezleri bulunmaz, yağ bezleri vardır.
Bebeklerde, transvers oluklar ve küçük çıkıntılar içerir.
ARTER:
  1. labialis superior ve inferior (A. facialis) (Circulus arteriosus labiorum).
VEN:
  1. facialis
LENF DRENAJI:
Nodi lymphatici submandibularis
Nodi lymphatici submentales ya da nodus jugulo-omohyoideus (alt dudak orta kısmı)
SİNİRSEL İNNERVASYON
  1. facialis; dudakla ilgili mimik kaslarının
  2. infraorbitalis (n. maxillaris); üst dudak
  3. mentalis (n. mandibularis); alt dudak
  KLİNİK:
Menenjit; Üst dudaktaki sivilceler sıkılması halinde, enfeksiyon sinüs cavernosus ve meninx’lere yayılabilir.
Yüz felci (Facial palsy; N. facialis’e bası  veya travma); Islık çalma, üfleme ve gülümseme hareketlerinde tek veya çift taraflı kısıtlama olur.
Cleft lip (Yarık damak); 1/1000 oranında kongenital malformasyon.
Dudak kanseri; erkeklerde ve özellikle alt dudakta sıktır. En önemli faktör yoğun güneş ışığına uzun süre maruz kalmadır.
  BUCCA (YANAK)
Vestibulum oris’i yandan sınırlar ve önde dudaklarla birleşir.
Deri ve mukoza arasında
  1. buccinator, m. masseter’in ön kenarı, m. risorius, m. zygomaticus minor
corpus adiposum buccae (Bichat’in yağ kitlesi; yanağın çökmesini engeller, greft olarak kullanılır),
bağ doku,
damar, sinir
yanak bezleri (gll. buccales) bulunur.
  1. buccinator
Alveolar çıkıntılardan ve raphe pterygomandibularis’ten başlar.
Arkada M. constructor pharyngis superior ile devam eder.
Vestibulum orisi küçültür ve dille birlikte yiyeceği çiğnemek için molar dişler üzerinde tutar.
  1. facialis tarafından innerve edilir.
Gll. molares; m. buccinator ile m. masseter arasında bulunan diğerlerinden daha büyük 5 adet bezdir ve kanalları m. buccinator’u delip, üst 2. molar diş hizasına açılır.
Papilla ductus parotidei; Yanak iç yüzünde üst 2. molar diş hizasındaki kabartı, ductus parotideus açılır.
ARTER:
  1. facialis ve A. maxillaris dalları
VEN:
  1. facialis
  2. temporalis superficialis
  3. jugularis externa
LENF DRENAJI:
Nodi lymphatici submandibularis
Nodi lymphatici parotidei
SİNİRSEL İNERVASYON:
Motor
  1. facialis
  2. mandibularis
Duyu
  1. maxillaris
  2. mandibularis
Plexus cervicalis
  1. Cavitas oris propria:
Ön ve yanlardan diş ve diş etlerinin sınırladığı, içinde dilin bulunduğu ve arka tarafta isthmus faucium ile pharynx’e açılan boşluktur.
Tavanını
önde palatum durum,
arkada palatum molle yapar
Cavitas oris propria’ya
  1. submandibularis
  2. sublingualis açılır.
Plica fimbriata
Frenulum linguae
Plica sublingualis
(Ductus sublingualis minoris)
Papilla sublingualis
Caruncula sublingualis
(ductus submandibularis
ductus sublingualis major)
  GİNGİVA (DİŞ ETİ):
  Sıkı fibröz dokudan oluşur ve proc. alveolaris’lerin periosteum’una sıkıca yapışarak  diş boynunu sarar.
Margo gingivalis; Dişlere yaslanan serbest kenar
Papilla gingivalis (interdentalis); Dişler arasındaki çıkıntılı kısım
Gingivit; Diş eti iltihabıdır. Tedavi edilmezse dentoalveolar abse oluşabilir.
ARTER:
Maxilla;
  1. infraorbitalis
  2. alveolaris superior anterior
  3. alveolaris superior posterior
  4. palatinae majoris
Mandibula;
  1. submentalis
  2. subligualis
  3. alveolaris inferior
VEN:
  1. facialis
  2. lingualis
Plexus pterygoideus
LENF DRENAJI:
Nodi lymphatici submentalis
Nodi lymphatici submandibularis
Nodi lymphatici parotidei
SİNİRSEL İNERVASYON:
  1. maxillaris
  2. mandibularis
DİŞLER (Dentes)
Dentes decidui (süt dişleri):
Her bir yarıda 5’er taneden toplam 20 adettir.
2 kesici (incisivi), 1 köpek dişi (canini) ve 2 molar diş bulunur.
2-1-2
Dentes permenantes (kalıcı dişler):
Toplam 32 adettir.
2 kesici (incisivi), 1 köpek dişi (canini), 2 premolar ve 3 molar diş her bir çene yarısında yer alır.
2-1-2-3
Dişlerin Yapısı ve Genel Özellikleri
corona dentis= Dişin görünen kısmı
cervix dentis= Diş etlerinin tutunduğu boyun kısmı
radix dentis= alveoller içine oturan kısım.
Spatium periodontale: alveol duvarı ile diş kökü arası mesafe
Periodontinum: spatium periodontale’de bulunan doku.
Lig. alveolodentale (Sharpey lifleri): peridontinum’un fibröz lifleri.
Cavitas dentis (pulparis); Dişin vertikal kesitinde, ortada görünen boşluk.
  * Taç kısmında= Cavitas coronae
  * Kök kısmında= Canalis radicis dentis.
For. apicis radicis dentis; cavitas dentis’in  dışa açıldığı delik.
Pulpa dentis; cavitas dentis içindeki damar, sinir ve bağ dokusu.
Odontoblast; Cavitas dentisin iç yüzünü döşeyen pulpa hücreleri.
  Cavitas dentis’i dışardan sınırlayan sert kısım;
1- Dentinum (substantia eburnea); dişin büyük kısmını oluşturur.
2- Enamelum (substantia adamantina); dişin taç kısmını saran ve diş minesi olarak bilinen kısım.
3- Cementum (substantia ossae); dişin kök kısmını dışardan saran ince kemik tabaka.
I- Facies vestibularis;
Facies labialis; Dişlerin dudaklara bakan yüzleri,
Facies buccalis; Yanaklara bakan yüzleri,
II- Facies lingualis; Dile bakan yüzü
III- Facies contactus; Birbirine temas eden yüzleri
KALICI DİŞLER
1-Dentes incisivi=
Kenarları keskindir toplam 8 adettir.
Margo incisalis; Corona dentis’in serbest kenarıdır.
2- Dentes canini=
4 adettir.
Tek köklüdür.
Corona dentis büyük ve koni şekillidir.
KALICI DİŞLER
3- Dentes premolares=
8 adettir.
Labial ve lingual olmak üzere 2 adet çıkıntı bulunur (cuspis dentis)
Kök kısmı genelde tek olup uç kısımlarda çatallıdır.
4- Dentes molares=
Facies oclusalis; Üst yüz
12 adettir.
Cuspis dentis; Üst yüzdeki 4-5 çıkıntı
Kökleri çatallıdır.
Üstte 3 kök, altta 2 kök içerirler.
Süt dişlerinin çıkma zamanları
Alt orta kesici:    6-9. ayda
Üst kesiciler:      8-10. ayda
Alt yan kesici ve 1.molar: 15-21. ayda
Köpek dişleri:    16-20. ayda
  1. molar: 20-24. ayda
Kalıcı dişlerin çıkma zamanları
  1. molar: 6 yaş
Medial kesici: 7 yaş
Lateral kesici: 8 yaş
  1. premolar: 9 yaş
  2. premolar: 10 yaş
Köpek dişleri: 11-12 yaş
  1. molar: 12-13 yaş
  2. molar: 19-25 yaş (dens serotinus-akıl dişi)
KLİNİK :
Pulpit; Pulpa iltihabı.
Tetrasiklin grubu antibiyotikler 8 yaşına kadar lamina gelişimi ancak tamamlandığı için, dişleri sarı-kahverengi renge dönüştürebilirler.
Yetersiz beslenme ve travma ile dişlerde kalsifikasyon oluşturabilir.
Ağız hijyenine dikkat edilmezse, sarımsı-kahverengi diş taşları (tartar) oluşabilir.
Arter:
  1. A. alveolaris superior ve inferior (A. maxillaris).
Ven:
  1. alveolaris inferior ve superior,
plexus pterygoideus
Lenfatik drenaj:
Genelde nodi lymphatici submandibularis’e açılır.
İnnervasyon:
  1. maxillaris; üst çene dişlerinden,
  2. mandibularis; alt çene dişlerinden.
  DAMAK (PALATUM)
I- Palatum durum(Sert Damak):
Ağız boşluğu tavanının büyük kısmını oluşturur
Maxilla’nın proc. palatinus’u ile palatin kemiğin lamina horizontalis’i oluşturur.
Palatum molle ile birlikte cavitas oris proprium’u cavitas nasi’den ayırır.
Raphe palati; Ortadaki kaynaşma çizgisidir (papilla incisiva ile sonlanır).
Plica palatina transversae; Raphe palatina’nın her iki yanında bulunan kalın plikalar.
Gll. palatinae; kemik ile mukoza arasında yer alan bezler.
Palatum molle
(Yumuşak Damak; Velum palatinum)
Sert damak periostunun aponeurozu, kaslar, damar, sinir ve mukozadan oluşur.
Yutma veya emmede yukarı kalkarak pharynx arka duvarı ile birleşir ve besinleri nasopharynx’e kaçmasını engeller.
Ön yüzü sindirim sistemi mukozası, arka yüzü solunum yolu epiteli ile kaplıdır.
Uvula palatina; yumuşak damağın serbest arka kenarının ortasında bulunur.
Uvula’dan her iki tarafa arcus palatoglossus ve arcus palatopharyngeus uzanır.
Arter:
  1. palatina major
  (A. maxillaris)
  1. palatina ascendens
  (A. facialis)
  1. pharyngea ascendens
  (A. carotis externa)
Ven :
Plexus pyterygoideus
Plexus tonsillaris
Lenfatik:
Boynun derin lenf nodlarına
Genel duyu innervasyon:
  1. palatinus major,
  2. palatinus minor,
  3. nasopalatinus
  4. glossopharyngeus
Tat duyusu;
  1. palatinus minor’daki n. facialis’e ait lifler ile merkeze taşır.
YUMUŞAK DAMAK VE BOĞAZ KASLARI (Mm. palati et facium)
  1. levator veli palatini
  2. tensor veli palatini
  3. uvula
  4. palatoglossus
  5. palatopharyngeus
  6. levator veli palatini
Os temporale pars pyramidalis’i ve tuba auditiva’nın kıkırdak bölümünden başlar.
  1. constrictor pharyngeus superior üst kenarı derininden geçer ve yumuşak damakta yayılarak, karşı tarafın lifleri ile karışarak sonlanır.
Yumuşak damağı kaldırır.
  1. tensor veli palatini
  2. levator veli palatini’nin ön dış tarafında bulunur.
Fossa scaphoidea, spina ossis sphenoidalis ve proc. pterygoideus’un dış laminasından başlar.
Hamulus pterygoideus yakınlarında tendonlaşır ve bu oluşumun etrafından dolaşarak yumuşak damağa girer.
Yumuşak damağı gerer.
  1. uvula
Spina nasalis posterior ve aponeurosis palatinae’dan başlar.
Uvula mukozasında dağılır.
Küçük dili yukarı kaldırır.
  1. palatoglossus
Arcus palatoglossus içinde bulunur.
Yumuşak damağın ön yüzünden başlar, dilin yan tarafında sonlanır.
Dil kökünü yukarı ve arkaya doğru çeker.
İsthmus fauciumu daraltır.
  1. palatopharyngeus
Arcus palatopharyngeus içinde bulunur.
Yumuşak damağın ön yüzünden başlar.
Cartilago thyroidea arka kenarı ve pharynx yan duvarında sonlanır.
Yutma sırasında pharynx’i öne, yukarı-içe çeker.
İsthmus fauciumu daraltır.
Sinirsel innervasyon
  1. tensor veli palatini;
  2. pterygoideus medialis’in dalı
(N. trigeminus- N. mandibularis)
Diğer yumuşak damak kasları,
  1. accessorius’un pars cranialis’i
(n. vagus’a katılarak plexus pharyngeus aracılığı ile)
DİL (LİNGUA, GLOSSA)
Tat duyusu almada,
Konuşmada
Çiğneme ve yutmada görev alır.
Ağız tabanında ve mandibula kavsi içerisinde bulunur.
Tunica mucosa linguae; dili saran mukoza
3 bölümden oluşur;
Radix linguae
Corpus linguae
Apex linguae
Radix linguae
Sulcus terminalis arkasında kalan kök kısmı.
* M. hyoglossus ile os hyoidum’a
* M. genioglossus ile mandibula’ya tutunur.
* Yanlarda arcus palatoglossus aracılığı ile yumuşak damağa bağlanır.
* M. constrictor pharyngis sup. ile pharynx’e tutunur.
Radix linguae mukozasında papilla bulunmaz fakat alttaki lenf dokusu nodülleri dilin bu bölümüne pürtüklü bir görünüm verir.
Apex linguae: Dilin uç kısmı.
Corpus linguae:
 Facies inferior linguae
Frenulum linguae
Plica fimbriata
Caruncula sublingualis
Dorsum linguae
 Margo linguae
Plica fimbriata
Frenulum linguae
Plica sublingualis
(Ductus sublingualis minoris)
Papilla sublingualis
Caruncula sublingualis
(ductus submandibularis
ductus sublingualis major)
Dorsum linguae
Sulcus medianus linguae
Foramen caecum; embriyolojik bir artık
Troid bezi buradan gelişir ve boyuna iner.
Ductus thyroglossus; for. caecum ile troid bezi arasında oluşan kanal
Kapanmazsa troglossal kist oluşur.
Sulcus terminalis;
Pars presulcaris (anterior 2/3)
Pars postsulcaris (posterior 1/3)
Tonsilla lingualis; Pars postsulcaris’deki lenf follikülleri
DİL PAPİLLALARI
Dil sırtında ve sulcus terminalis’in önünde bulunurlar.
Şekillerine göre;
– Papilla vallatae (circumvallata)
– Papilla fungiformes
– Papilla lentiformes
– Papilla foliatae
– Papilla filiformes
– Papilla conicae
  1. Papilla vallata :
Sulcus terminalis önünde tek sıra dizilirler
7-12 adet arasında olup 1-2 mm. lik kabartılardır.
Acıya karşı duyarlıdırlar.
  1. Papilla fungiformes :
Dilin yan ve uç kısmında ve dorsumda bulunur.
Mantar şeklinde yuvarlak ve koyu renklidirler.
Kısa olanları; papilla lentiformes
Tatlı ve tuzluya karşı duyarlıdırlar.
  1. Papilla folliatae:
Yaprak şeklindedir
Dilin yan kenarlarının arka kısmında bulunur
Ekşiye duyarlıdır.
  1. Papilla filiformes:
Dil sırtının ön 2/3 ünde bulunur.
İnce tüyler şeklinde olup papilla vallata’ya paralel şekilde dizilmiştir.
Uzun ve kalın olanları; papilla conicae denir.
Mekanik etkiye sahiptir.
  DİL KASLARI
Septum medianum;  Dili ikiye ayıran fibröz bölmedir.
Her bir yarısında intrinsik ve extrinsik iki grup kas vardır.
İntrinsik kaslar= Dilde başlar, dilde sonlanır.
  1. longitudinalis superior
  2. longitudinalis inferior
  3. transversus linguae
  4. verticalis linguae
Extrinsik kaslar = Dışarıda başlar, dilde sonlanır.
  1. genioglossus
  2. hyoglossus
  3. styloglossus
  4. palatoglossus
  5. chondroglossus
DİLİN İNTRİNSİK KASLARI
  1. longitudinalis superior:
Dil sırtı mukozasının altında oblik ve longitudinal uzanan liflerden oluşur.
Aponeurosis linguae ve septum medianum’dan başlar, kenarlara yakın olarak öne uzanır.
  1. longitudinalis inferior:
Dil alt yüzünde m. hyoglossus ile m. genioglossus arasında ince bir kastır.
Radix’ten apex’e kadar uzanır.
  1. transversus linguae :
Septum medianum’dan dil yanlarında aponeurosis’e uzanır.
  1. verticalis linguae :
Dilin ön yan bölümünde bulunur.
Vertikal yönde uzanır
DİLİN EXTRİNSİK KASLARI
  1. genioglossus :
Spina mentalis’den başlar.
Alt lifler hyoid kemik gövdesine gider. Bir kısım lifler pharynx kaslarına gider. Orta bölüm dil arkasına, üst bölüm yukarıya uzanır ve dilde sonlanır.
  1. hyoglossus :
Hyoid kemik yan tarafları ve cornu majus’dan başlar, dil yan kısımlarında sonlanır.
  1. chondroglossus :
Hyoid kemik cornu minus tabanı ve yan kısımlarından başlar, vertikal uzanarak dil intrinsik kaslarına karışır.
  1. styloglossus :
Proc. styloideus’dan başlar, A. carotis int. ve ext. arasından geçer dil yanında longitudinal ve oblik liflere ayrılır.
  1. palatoglossus :
Hem dil, hem yumuşak damak kasıdır.
Arcus palatoglossus içinde seyreder, yanlardan dile girip dil sırtında ve m. transversus linguae’de sonlanır.
SİNİRLERİ :
  1. palatoglossus, N. accessorius’un pars cranialis’i
Diğerleri N. hypoglossus tarafından innerve edilir.
EKSTRİNSİK KASLARIN FONKSİYONLARI:
Kaslar uzandıkları yönlerin aksi yönünde dile hareket
yaptırırlar.
  1. genioglossus:
–  Arka bölüm lifler dil kökünü öne çeker, ucunu çıkarır.
–  Ön bölüm lifler dili içeri çeker.
–  Beraberce dili aşağıya çekerler.
  1. hyoglossus : Dil kenarlarını aşağı çeker.
  2. styloglossus : Dili yukarı arkaya çeker.
  3. palatoglossus: Dili yukarı çeker.
İNTRİNSİK KASLARIN FONKSİYONLARI:
Dilin şeklini değiştirirler.
  1. longitudinalis superior:
Dilin ucunu ve kenarlarını yukarı kıvırır.
  1. longitudinalis İnferior:
Dili kısaltır, dilin ucunu aşağı kıvırır.
  1. transversus linguae:
Dilin daralıp uzamasını sağlar.
  1. verticalis linguae:
Dili yassılaştırarak genişletir.
ARTERLER:
  1. lingualis (A. carotis externa)
  2. A. facialis ve a. pharyngea ascendens’den de dallar gelir.
VENLERİ:
  1. lingualis aracılığı ile v. jugularis interna’ya açılır.
LENF DRENAJI:
Dil ucundan çıkan lenf damarları;
Nodi lymphatici submentales’e
Dilin ön 2/3 yan kenarlardan çıkanlar;
Nodi lymphatici submandibularis’e
Dilin ön 2/3 medial yarılarından çıkanlar;
Boyun derin lenf nodlarına ve kısmen nodi lymphatici submandibularis’e
Dilin arka 1/3ünün lenf damarları;
Boynun derin lenf nodları üst yarısına açılırlar.
DİLİN AFFERENT SİNİRLERİ ***
Ön 2/3’ünden genel duyuyu,
  1. lingualis (n. trigeminus – n. mandibularis)
Ön 2/3’ünden özel duyuyu (tad)
Chorda tympani (n. facialis)
Dil arka 1/3 (papilla vallata’lar dahil) özel ve genel duyuyu;
  1. glossopharyngeus
Epiglottis çevresinden duyuyu;
  1. laryngealis superior (N. vagus)
KLİNİK:
  1. genioglossus paralizisinde dilin arkaya kayıp hava yolunu tıkayarak boğulmaya sebep olması riski mevcuttur. Bu genellikle genel anestezi esnasında olduğu için özel cihazlar bu hava yolu açık kalacak şekilde yerleştirilir.
  2. hypoglossus’un kısmi felcinde dilin o tarafında kısmi atrofi olur. Dil o tarafa kayar. Mandibula kırıklarında görülebilen bir durumdur.
Eğer bir ilacın hızlıca absorbsiyonu gerekiyorsa (uyku ilacı veya kalp ağrısında kullanılan vazodilatatör nitrogliserinler) dil altına konulur ve derin dil venleri tarafından 1 dakikadan az sürede dolaşıma katılır.

Bir Cevap Yazın