Amonyak Metabolizması

Dosyayı isterseniz görüntüleyebilir isterseniz indirebilirsiniz.


GoogleDocs üzerinden indirmek için : İndir–Açılan sayfadan indirebilirsiniz–

Önizleme ;

 

AMONYAK METABOLİZMASI
Kandaki amonyak yükselmesi (hiperamonyemi) santral sinir sistemi (SSS) için toksik olduğundan, kan düzeyi daima düşük tutulmalıdır.
Amonyak kaynakları
1.Amino asitler
Pekçok dokuda özellikle karaciğerde aa.lerden transaminasyon ve oksidatif deaminasyon reaksiyonlarıyla amonyak açığa çıkar.
Amonyak kaynakları
2.Glutamin
Böbreklerde glutaminazın kataliziyle glutaminden amonyak meydana gelir.
Bu amonyağın büyük kısmı idrarla atılır ve asit-baz dengesi korunur.
Barsaklarda da bu reaksiyon gerçekleşir. (İntestinal glutaminaz etkisiyle)
Amonyak kaynakları
3.Barsakta bakteriler aracılığıyla
Barsakta ürenin bakteriyel yıkılımıyla amonyak oluşur. Barsaktan emilir, portal venle karaciğere gelir ve tekrar üreye çevrilir.
Amonyak kaynakları
4.Aminlerden
Diyetle alınan aminler, hormon veya nörotransmitter olan monoaminlerden amin oksidazın (MAO) etkisiyle amonyak oluşur.
Amonyak kaynakları
5.Pürin ve pirimidinlerden
Bunların katabolizması sonucunda halkalara bağlı olan amino grupları amonyak olarak ayrılır.
Amonyak dokularda sürekli üretildiği halde kanda düşük düzeylerde bulunur.
Bunun nedeni, karaciğerin kandaki amonyağı hızla uzaklaştırması ve pekçok dokunun, özellikle beyin ve kasın aa azotunu serbest amonyaktan çok glutamin veya alanin olarak açığa çıkartmasıdır.
Amonyağın uzaklaştırılma yolları
  1. Karaciğerdeki üre sentezi miktar olarak en önemli amonyak atılım yoludur.
  2. Glutamin: Amonyak glutamin içinde nontoksik olarak depolanır ve taşınır.
Glutamin oluşumu başlıca karaciğer ve kasta olur. Beyinde de bu yol önemlidir.
Bu nedenle glutamin dolaşımda diğer aa.lerden daha fazla miktarda bulunur.
Dolaşımdaki glutamin, böbrekler tarafından alınıp, glutaminaz ile deamine edilir, idrarla atılır.
Amonyağın uzaklaştırılma yolları
  1. Alanin: Glukoz-alanin siklusu, aa.leri yakıt olarak kullanan kas ve diğer dokularda amino grupları transaminasyon ile glutamat halinde toplanır.
Bu glutamine çevrilebilir veya ALT ile alanin meydana gelir.
Kan yoluyla karaciğere gelir, transaminasyona uğrayarak glutamat açığa çıkar.
  1. Glutamat: Glutamat dehidrogenaz aracılığıyla alfa-ketoglutarat ve NADPH harcayarak glutamat oluşturulur.
Glutamat + NH4                       Glutamin
                            glutamin sentetaz
AMONYAK TOKSİSİTESİ (HİPERAMONYEMİ)
Kanda amonyak konsantrasyonunun yükselmesi ile amonyak zehirlenmesi belirtileri ortaya çıkar.
Bu semptomlar arasında, tremor, konuşmanın bozulması ve görüş bulanıklığı sayılabilir. Amonyak konsantrasyonu yükselmeye devam ederse koma ve ölüm olabilir.
İki tiptir; 1. kazanılmış (akkiz) hiperamonyemi
Çeşitli nedenlerle gelişen karaciğer sirozunun bir sonucudur.
Karaciğer etrafında kollateral dolaşım meydana gelir. Bunun sonucunda portal kan, karaciğere uğramadan şantlar aracılığıyla sistemik dolaşıma geçer ve kan amonyak düzeyi yükselir.
HEREDİTER HİPERAMONYEMİ
Üre siklusunun 5 enzimi ile ilgili genetik defekt vardır.
Doğumu takiben 1. haftada hiperamonyemi ortaya çıkar.
1/30000
Üre döngüsü enzimlerindeki kalıtsal eksikliklerinin hepsi mental geriliğe neden olur.
HEREDİTER HİPERAMONYEMİ
Üre siklus defekti olanlara çeşitli tedaviler uygulanabilir.
Aromatik aminler olan benzoat ve fenilasetatın kontrollü uygulanması kanda amonyağı azaltır.
Benzoat benzoil KoA’ya çevrilir ve glisin ile birleşerek hippürik asit oluşturur.
Fenilasetat glutaminle birleşir ve fenilasetil glutamin oluşturur.
HEREDİTER HİPERAMONYEMİ
Diğer tedaviler enzim eksikliği için oldukça spesifiktir.
N-asetil glutamat sentaz eksikliğinde karbomoilfosfat sentetaz I aktivatörü ortamda bulunmaz.
Tedavide karbomoil glutamat uygulanır. Karbamoil glutamat, N-asetilglutamatın analoğudur ve karbomoil fosfat sentetaz I’i aktive eder.
HEREDİTER HİPERAMONYEMİ
Arjininle desteklenmiş diyet ornitin transkarbomoilaz, arjininosüksinat sentetaz ve arjininosüksinat liyaz eksikliklerinin tedavisinde yararlıdır.
Arjinin NAG sentezini de artırmaktadır. Bu tedavide ciddi diyet ve esansiyel aminoasit desteği ile kombine edilmelidir.
AMONYAK TOKSİSİTESİNİN MEKANİZMASI
Yüksek NH3 düzeylerinin neden olduğu toksisite nedenlerinden biri, GDH reax.nundaki dengenin glutamat oluşumu yönünde bozulmasına bağlıdır.
Bu durum TCA siklusunun önemli bir elemanı olan α-ketoglutarat’ın kaybına neden olur.
Hücresel oxidasyon ve ATP azalır.
Bu durumda özellikle beyin zarar görür çünkü enerji ihtiyacı öncelikle TCA siklusu ile karşılanmaktadır.
YÜKSEK AMONYAĞIN OLUŞTURDUĞU TOKSİSİTE İKİ REAKSİYONA BAĞLIDIR:

Bir Cevap Yazın