Apopitozis ve Nekroz Histolojisi

Dosyayı isterseniz görüntüleyebilir isterseniz indirebilirsiniz.


GoogleDocs üzerinden indirmek için : İndir [açılan sayfada klavyeden ctrl+S yapmanız yeterli]

Önizleme ;

 

APOPİTOZİS VE NEKROZ
HÜCRE ÖLÜMÜ
Hücre ölümü, akut hücre hasarı şeklinde veya hücrenin programlı ölümü şeklinde olabilir.
Bu iki farklı mekanizma; nekroz ve apopitozdur.
NEKROZ
Nekroz patolojik bir olaydır.
Hücrelerin hipoksi, radyasyon, düşük pH gibi istenmeyen fiziksel veya çevresel hasarlara maruz kalması ile oluşur.
Bunun sonucunda akut hücre hasarı ve plazma membranında hasar meydana gelir.
Bu oluşumun iki karakteristik özelliği; hücre şişmesi ve lizistir.
Nekroz, hücrenin homeostaz yeteneğinin bozulmasıyla başlar.
Hücre membranının hasarlanması  hücrenin su alarak şişmesine ve bozulmasına neden olur.
Hücre membranının parçalanması ve hücrenin şişmesi, hücre içi organellerin ( mitokondri, rER ve çekirdeğin ) geri dönüşsüz  değişikliklere maruz kalmasına yol açar.
Hücre zarının parçalanması sonucu, hücre içi lizozomal enzimler ekstrasellüler boşluğa dağılır.
Bundan dolayı nekrotik hücreler bulundukları bölgede yaygın inflamasyona  yol açar.
APOPİTOZ (programlı hücre ölümü)
Patolojik ya da çevreden gelen fizyolojik uyaranlara karşı hücresel bir yanıt olarak ortaya çıkar.
Programlanmış hücre ölümüdür, çok odaklı, tek tek hücre ölümü vardır.
Geriye dönüşü yoktur.
Apopitozis, embriyolojik gelişim sürecinde de hücrelerin lokal olarak ortadan kaldırılmasında ve normal hücre döngüsünde fizyolojik olarak gerçekleşir.
Apopitozis hücre membran bütünlüğünü bozan kontrollü otosindirimle karakterizedir.
Başlıca apoptozise yol açan durumlar;
Sitotoksik ilaçlar, antikanserojenler, glikokortikoidler, sıcak şok ve iyonize radyasyona maruz kalma,
Büyüme faktörleri ya da büyüme faktörlerinin bulunmayışı,
Embriyolojik gelişimde hücre yenilenmesinde,
Hipoksi,hidrojen peroksit, hücre içi Ca++ seviyesi artışında ve,
Organ involusyonlarında apoptozis görülür.
APOPİTOZİSTE OLAYLARIN                                                      GELİŞİMİ
Fizyolojik ya da patolojik uyaranlar ile düzenlenir, oluştuğu bölgede diğer hücresel yapılara zarar vermez , herhangi bir yangıya, inflamasyona neden olmaz.
Çekirdek kromatini artmış , hücre büzülerek küçülmüş, çekirdek içi DNA kırılmıştır.
Sitoplazmadaki organellerin bütünlüğü korunur fakat, bunların bir araya gelerek yoğunlaşmaları gözlenir.
Büzülen hücre parçalanır apopitotik cisimler açığa çıkar.
Normal fizyolojik şartlar altında apopitozisin aşamaları;
DNA fragmentlerinin oluşması
Hücre hacminin azalması
Mitokondriyal fonksiyon kaybı
Membranın tomurcuklanması
Apopitotik cismlerin oluşması
DNA Fragmantasyonu
Çekirdekte olur ve hücreyi ölüme götüren dönüşümsüz bir olaydır.
DNA fragmantasyonu nükleer endonükleazların Ca ve Mg bağımlı aktivasyonu sonucu oluşur.
ØArtan hücre içi kalsiyum seviyesi hücre içi proteaz aktivitesini artırır.
ØProteazlar endonükleaz aracılığıyla nüklear kromatininin parçalanmasına neden olur.
Kromatin çöker ve çekirdek nükleer zarf ile birlikte çok sayıda parçaya ayrılır.
Hücre hacminin azalması
Sitoplazmanın küçülmesiyle beraber hücrenin hacminde azalma meydana gelir.
Sitoplazmadaki elementler  hücre yüzeyine paralel olarak toplanarak tekrar organize olurlar.
Ribozomlar sitoplazmada bir küme oluştururlar, rER’lar sarmal bir şekle bürünürler ve plazma membranıyla birleşerek endositotik vezikülleri meydana getirirler.
Membranın tomurcuklanması
Hücre membranındaki değişiklikler, membranda tomurcukanmalarla sonuçlanır.
Bu değişiklikler, plazma membranının dış yüzeyindeki moleküllerin translokasyonuyla bağlantılıdır.
Plazma membranın fiziksel ve kimyasal özellikleri değişir ve bütünlüğü bozulur.
Apopitotik cismin oluşması
Apopitozun son basamağında hücrenin parçalanmasıyla apoptotik cisimler oluşur.
Bunlar memranla sarılmış veziküllerdir ve içeriklerinde sitoplazmik organellerin parçalarını ve çekirdek materyalini barındırırlar.
Bu yapılar fagositoz yapan hücreler tarafından iz bırakılmaksızın ortadan kaldırılırlar.
Mitokondriyal fonksiyon kaybı
Mitokondriyal membran kanallarının permeabilitesindeki değişikliklerden dolayı oluşur.
Mitokondriyonun bütünlüğü bozulur, mitokondriyal transmembran potansiyel düşer ve elektron taşıma zinciri kesilir.
Mitokondriyonlar apoptozisi başlatarak hücrenin yaşamasına veya ölmesine karar verebilen bir organeldir.
Apoptozis mitokondriyal intermembranöz aralıktan hücre sitoplazmasına sitokrom-c salgılanmasıyla başlar.
Bu olay bcl-2 protein ailesi tarafından düzenlenir.
Apoptozise yol açan proteolitik enzimatik reaksiyonlar başlar.
Apoptozisi Düzenleyen Faktörler;
Apopitozis dış ve iç uyaranlarla düzenlenir.
Bazı faktörler, hücre membran reseptörlerinde işlev gören tümör nekrozis faktör (TNF) gibi, kaspaz dizisini aktive ederek apopitozisi tetikler.
Sonuç olarak TNF ölüm reseptörü olarak da isimlendirilir.
Apopitozisin dış aktivatörleri; transforming büyüme faktörü-β (TGF- β), bazı nörotransmitterler, serbest radikaller, oksidanlar, UV ve iyonize radyasyonu içerir.
Apopitozisin iç aktivatörleri onkojenler, p53 gibi tümör baskılayıcıları ve besin antimetabolitlerini içerir.

Bir Cevap Yazın