Çocuklarda Toraks Muayenesi

Dosyayı isterseniz görüntüleyebilir isterseniz indirebilirsiniz.


GoogleDocs üzerinden indirmek ve görüntülemek için : İndirAçılan sayfadan şekildeki gibi indirebilirsiniz–
indirme

 

 

TORAKS MUAYENESİ

Giriş

Toraksın muayenesinde  4 komponent vardır:

  1. İnspeksiyon
  2. Palpasyon
  3. Perküsyon
  4. Oskültasyondur.

 

 

Toraks çizgileri


Göğüs Kafesi Üzerindeki Yerleşimler

Göğüs kafesi üzerindeki bulguların yerini belirlemede kullanılan genel anatomik terimler;

Supraklavikuler – klavikulaların üstü: akc. apeksini içine alır

İnfraklavikuler – klavikulaların altı: klavikula ile 3. kot arası bölge.

Suprasternal çukur: trakea bulunur

İnterskapular – skapulaların arası

İnfraskapular – skapulaların altı

Akciğerlerin bazalleri – en alt kısımları

Üst, orta ve alt akciğer alanları

 

Manubrium ve corpus sterni arasında oluşan açıya angulus sterni (Louis açısı, Ludwig açısı) denir ve göğüs bölgesinin yüzey anatomisinde önemli bir noktadır.

Her iki yanında    2.İCA bulunur

  1. kosta sternum’a bu açının bulunduğu yerde bağlanır ve dolayısıyla cilt altında kolaylıkla hissedilebilecek bu yapı, kostaları sayabilmemizi kolaylaştırır

Kostaları sayabilmenin en kolay yolu, angulus sterni yardımı ile 2. kosta bulunduktan sonra, parmakların bu 2. kostanın üzerinden başlayacak şekilde interkostal aralıklara yerleştirilmesi ve parmakların arasında kalan kostaların sayılmasıdır.

Önemli noktalar

Skapulalar 2. -8. kaburgalar arasında yer alır

Akciğerler arkada T1-T12 arasında, önde ise ilk kaburganın 4 cm yukarısından, 6. kaburgaya kadar uzanır.

İnspeksiyon

Göğüs duvarı ve solunum hareketlerinin incelenmesidir.

Deri ve yumuşak dokular:

Derinin rengi:

anemiye bağlı solukluk,

siyanoz, pelerin tarzı ödem (VCSS—Bronş Ca)

telenjiektazi,

dermatit,

kollateral dolaşımlar,

zona lezyonları,

supraklavikular çukurlar

İnspeksiyon

Hışıltılı solunum (wheezing): ekspiryumda hastanın solunum sesinin duyulması: bronşlar düzeyinde daralmaya bağlı (örn:astım)

Stridor: kaba gürültülü solunum. Larenks ve trakeada darlık +. İnspiryumda duyulur

İnspeksiyon

Göğüs duvarının anatomik yapısı ve şekil bozuklukları

İnspeksiyon

Solunum  hareketleri:

1- Solunumun

– sayısına,

– ritmine

– derinliğine bakılır.

Hastanın solunum sayısı değerlendirilirken hasta bunun farkında olmamalıdır (örneğin; hastanın nabız kontrolü yapılırken solunum sayısı alınabilir)

-Her iki AC’in solunuma katılıp katılmadığı – çocuklarda abdominal solunum ön plandadır

-Yüz ifadeleri (ağız-burun solunumu) (Burun kanatlarının solunuma katılması respiratuar distresin değerli bir bulgusudur)

-Pozisyonu (yardımcı solunum kaslarının durumu, ortopne) da değerlendirilmelidir

İnspeksiyon

2- Retraksiyon olup olmadığı: belirgin retraksiyon: atelektazi,

 

Solunum

Normal durumda solunum hızı: 12-18/dk, düzenli ve her solunum birbirine eşittir. (SS=Nabız/4).

Ateş 1 derece arttığında SS 4 adet artar.

Göğüs duvarı ve karın inspirasyon süresince genişler ve bu genişleme simetriktir.


Solunumda Rahatsızlık

  1. a) Zorlu solunum: Kalp ve akciğer hastalıkları
  2. b) Ortopne: Hastanın yattığı zaman solunum sıkıntısı oluşması, kalkınca rahatlaması. Kalp yetmezliği, vena kava süperior sendromu…
  3. c) Apne; hasta uyanıkken en az 20 saniye boyunca solunumun geçici olarak durmasıdır.
  4. d) Hiperpne; Derin ve hızlı solunumdur (egzersiz, anksiyete, metabolik asidoz).(Kusmaul solunumu bir hiperpnedir)
  5. e) Hiperventilasyon; Derin solunum şeklidir.
  6. f) İç çekme (gasping); Metabolik asidoz
  7. g) Hipopne: yüzeyel solunumlarla karakterizedir. Genellikle gelişmekte olan solunum yetersizliğinin ya da obezite hipoventilasyonunun işaretidir (pickwickian sendromu).

Trakea muayenesi

Akciğer fibrozisinde, atelektazide trakea hasta tarafa,

plörezilerde, pnömotoraksta ve mediasten tm.de karşı tarafa itilir.


Palpasyon sırasında

Toplam gögüs genişlemesi: Bir şerit veya ip kullanarak göğüs etrafını hem inspirasyon hem de ekspirasyon sırasında ölçün.

Normalde göğüs ekspansiyonu >5 cm. <2 cm ise patolojik            (amfizemde < 1cm).

Göğüs genişlemesinin simetrik olup olmaması;

  1. a) Hasta oturur durumda veya ayakta iken hastanın arka tarafına geçiniz.

Hastanın alt hemitoraksi üzerinde parmaklar her iki aksillaya doğru uzanırken, baş parmaklar orta hatta yakın olacak şekilde göğüs duvarını kavrayın.

Hastaya derin nefes almasını söyleyin  Bu sırada hemitoraksların simetrik hareket edip etmediğine bakın.

  1. b) Aynı hareketi göğüs üst tarafına ve apeksde tekrar edin.
  2. c) Daha sonra hastanın ön tarafına geçerek eller apekste ve ön göğüs duvarında iken genişlemeyi değerlendirin.

Akciğerlerin palpasyonu ve akciğer genişlemesinin
değerlendirilmesi.

Anormal bulgular

Azalmış toplam göğüs genişlemesi;

  1. a) Yaygın akciğer ve plevral hastalıklar (amfizem, diffüz interstisyel fibrozis)
  2. b) Sert toraks (ankilozan spondilit)
  3. c) Diyafram paralizisi

Asimetrik göğüs genişlemesi;

  1. a) Kifoskolyoz
  2. b) Tek taraflı akciğer volüm kaybı (atelektazi, rezeksiyon, plevral fibroz)
  3. c) Tek taraflı yer işgal eden lezyonlar (pnömotoraks, plevral effüzyon, büyük kitleler).

Göğüs titreşimi (vokal fremitus)

Konuşma seslerinin göğüs duvarında oluşturduğu titreşimlerin ğüs duvarından palpasyonla hissedilerek değerlendirilmesi muayenesidir

 

Toraks titreşim muayenesi için göğüs duvarı simetrik olarak palpe edilirken hastadan “on-onbir” veya “araba-araba” gibi net titreşim yaptıran kelimelerden birini tekrarlaması istenir.

Muayene yapan hekim parmakların palmar yüzlerini ya da ellerinin ulnar yüzeylerini kullanarak karşılaştırmalı şekilde muayene yapar.

Bütün göğüsü kontrol edin ve karşılaştırın

Azalma; Plevral effüzyon, pnömotoraks, kitle,obezite, atelektazi

Artma; Pnömonik konsolidasyon, akc infarktüsü

Ön vokal fremitus noktaları

Perküsyon

1.Direkt    2.İndirekt

Bu muayene sırasında ;

  1. Rezonans (sonorite) (normal akciğer): hava-katı
  2. Hiperrezonans (hipersonorite) (pnömotoraks, amfizem, astım atağı)
  3. Matite (kitle, atelektazi, konsolidasyon, plevral effüzyon, fibröz doku, hemotoraks, ampiyem)

4.Timpanizm: (barsak gibi havayla dolu boşluğun sesini yansıtır) değerlendirilir.

Obezlerde hipo, zayıflarda hipersonorite alınabilir

Perküsyon, altta yatan dokuların hava-dolu, sıvı-dolu veya katı olup olmadığını gösterir

Perküsyon

Hastanın kollarının önde, omuzda çapraz olarak tutulması skapulaların ayrılmasını sağlayacaktır

Daha sonra ellerin başın üzerinde tutulması aksiller bölgesinin perküsyonunu kolaylaştıracaktır.

Arka taraftan sonra lateral ve ön duvar perküte edilmelidir.

Akciğere ait sonorite önde orta klavikular hatta 6. İKA, orta aksiller çizgide 8. İKA ve arkada 10. İKA ta sonlanır.

Önden perküsyonda midklavikular çizgi hizasından aşağıya inilir. 4.-5. İCA ‘da KC submatitesi alınır. 5. veya 6. İCA’da KC’in mutlak matitesi alınır.

Needs a lot of practice!

Arkada 10.İCA ‘a kadar sonorite alınır. Daha aşağıda matite başlar. Hasta derin inspiryum yaptığında sonor alan 2-3 cm daha aşağıya kayar. Lateralde  8. İCA’da- kostodiafragmatik sinüs üzerinde matite alınır. Bu sırada derin insp ile matite açılır ve sonorite alınır (sinüsün açılması). Matite kaybolmuyorsa sinüs kapalı denir. Sıvı olabilir veya yapışıklık vardır.

Perküsyon bulguları

Matite-submatite

Diffüz akciğer fibrozisinde

Diffüz infiltratif hastalıklarda

Akciğer ödeminde

Pnomoni-bronkopnomoni

Büyük tümörlerde

Atelektazilerde

Plörezilerde

Oskültasyon

Oskültasyon sırasında solunumla ortaya çıkan normal ve patolojik sesler değerlendirilir.

Solunum seslerinin aşağıdaki özellikleri değerlendirilir;

  1. Şiddeti,
  2. Bölgeleri,
  3. Kalitesi

Oskültasyon

İlk olarak solunum seslerini tanımlayın, daha sonra patolojik sesleri dinleyin.

Solunum seslerinin şiddetine dikkat edin, karşı tarafla kıyaslamasını yapın.

İnspirasyon ve ekspirasyonun uzunluğunu değerlendirin.

İnspirasyon ve ekspirasyon arasındaki boşluğu ve seslerin derecesinin kalitesini değerlendirin.

Normalde oskültasyonda inspirasyon sesi ekspirasyon sesinden daha şiddetli, daha tiz ve daha uzun sürelidir. Exp. Sesi = 2/3 insp.sesi (gerçekte ekspiryum daha uzundur)

İlave (patolojik) seslerin varlığını veya yokluğunu not alın.

Oskültasyon düzeni

Oskültasyon

Akciğer sesleri:

1)  Basit akciğer sesleri (normal solunum  sesleri)

2)  Ek sesler olarak ayrılır.

1)Basit akciğer sesleri

  1. a) Trakeal; Trakea,larenks, sternum, T1 vertebra düzeyinde işitilen sestir. İnspirasyon=ekspirasyon
  2. b) Bronşial (tübüler); Manubrium üzerinde trakeada duyulan, gürültülü, yüksek frekanslı bir sestir ve sanki bir tüpten hava üfleniyormuş gibidir. Ekspirasyon > inspirasyon.
  3. c) Bronkovesiküler; Bronşial ve vesiküler seslerin karışımıdır. Ekspirasyon= inspirasyon. Önde 1-2 kot aralıklarında, parasternal alanlarda, arkada skapulalar arasında duyulur. Bu bölgelerin dışında duyulması bronkopnömoni ve Tbc infiltrasyonunu düşündürmelidir.
  4. d) Veziküler; Yumuşak ve düşük frekanslı ve akciğerlerin büyük bölümünde işitilen sestir. İnspirasyon > ekspirasyon.

Çocuklarda daha çok bronkovesiküler sesler duyulur

Normal (basit) solunum sesleri

Patolojik sesler (ek sesler)

Patolojik sesler vibrasyon karakterinde olan seslerdir ve her zaman patolojiktirler, hiçbir zaman sağlıklı kişilerde duyulmazlar.

  1. a) Wheezing; stridora göre daha küçük bronşlardaki obstrüksiyonda ortaya çıkan yüksek dereceli, devamlı ıslık şeklinde ve genellikle ekspiryumda duyulan sestir (astma, tümör, yabancı cisim).
  2. b) Stridor: Larenks, trakea ve ana bronş daralmasına bağlıdır. Hem ekspiryum hem de inspiryumda duyulur
  3. c) Ronküsler; Terminal bronş ve daha büyük bronşların daralmasına bağlı olarak ortaya çıkan düşük dereceli, sonor ses benzeri ve daha çok ekspiryumda duyulan müzikal sestir. Astmaya göre daha kalın bronşlardan kaynaklanır (bronşit, ödem, malignite, sekresyon). İnce (sibilan) ve kaba (ronflan) olabilirler. Ayrıca ekspiratuar, insp-eksp olabilirler
  4. d) Crackles ve raller; Aralıklı, patlayıcı, müzikal olmayan kısa süreli, tıkırtı şeklindeki sesler.
  5. e) Plevral sürtünme sesi (frotman); Plevranın inflamasyonunu gösteren, inspiryum ve ekspiryumda duyulan sestir. Perikardial sürtünme sesinden ayırımda hastanın nefesini tutması söylenir, sürtünme devam ediyorsa perikardialdir. Sesin şiddeti değişkenlik gösterebilir

Öksürükle diğer ek seslerde değişiklik oluşurken, frotmanda herhangibir değişiklik olmaz

Bir Cevap Yazın