Çocukluk Çağında Yabancı Cisim Aspirasyonlar

Dosyayı isterseniz görüntüleyebilir isterseniz indirebilirsiniz.


GoogleDocs üzerinden indirmek ve görüntülemek için : İndirAçılan sayfadan şekildeki gibi indirebilirsiniz–
indirme

 

ÇOCUKLUK ÇAĞINDA YABANCI CİSİM ASPİRASYONLARI

Giriş-1

Yabancı cisim aspirasyonu (YCA) soluk alma sırasında ağız ya da burun yoluyla alınan bir cismin alt solunum sistemine yerleşmesidir.

YCA çocukluk çağının önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir.

1936’da endoskopik yöntemlerin gelişimi ile YCA’ya bağlı mortalitenin %24’ten %2’ye düştüğü bildirilmiştir.

Giriş-2

En sık 1-2 yaş arasında ve erkek çocuklarda iki kat daha sık görülmekle birlikte;

Ülkemizde olguların %10’unu 10-16 yaşlarında türban iğnesi aspire eden kız çocuklar oluşturmaktadır.

Yabancı cisimler en sık sağ ana bronş ve dallarında,

%5-7’sinde her iki ana bronş ve dallarında,

%1-2’sinde ise subglottik bölgede yerleşirler.

Giriş-3

Aspire edilen cisimler yöresel, kültürel ve sosyoekonomik özelliklere bağlı bazı farklılıklar göstermekle birlikte, sıklıkla;

Küçük taneli yemişler

Meyve ve sebze parçaları gibi organik maddeler

Kulak küpeleri, çorap klipsleri, kalem kapakları ve oyuncak parçaları gibi organik olmayan maddelerdir.

Yakınma ve Bulgular

YCA olguları erken gelişen yakınmalarla bir sağlık kurumuna hemen başvurabildikleri gibi,

Yakınmaların hafif ya da hiç olmaması nedeniyle geç dönemde ortaya çıkan komplikasyonlarla da başvurabilirler.

Olguların yarıya yakını ilk gün içerisinde bir hekime ya da sağlık kurumuna başvurabilmektedirler  

Öykü

YCA da aileden ya da çocuktan alınan öykü önemlidir, ancak güvenilirliği hekim tarafından mutlaka sorgulanmalıdır.

Olguların %10-20’sinde YCA öyküsü bulunmamasına karşın soluk yollarında yabancı cisim bulunmuştur.

Erken Yakınmalar

Öksürük

Hırıltı

Solunum sıkıntısı

Ateş

Kardiyopulmoner arrest

Geç Yakınmalar

Yineleyen akciğer enfeksiyonu

Bronşektazi

Rastlantısal olarak çekilen akciğer radyogramlarında görülen atelektazilerin araştırılması ile tanı konulan ya da

Geçici aşırı bronşiyal yanıt vererek astmayı taklit eden olgular da görülebilir.

Fiziksel İnceleme

Stridor

Siyanoz

Wheezing

Retraksiyon

Solunum seslerinde tek taraflı ya da iki taraflı azalma

Ronküs, ral, akciğer seslerinde kabalaşma

Yüksek ateş

Tanı Yöntemleri

Akciğer radyogramları

Bronkoskopi

Sanal bronkoskopi

Bilgisayarlı tomografi

Akciğer Radyogramı

Obstrüktif amfizem

Atelektazi

Mediyastinal kayma

Radyoopak yabancı cisimler

Pnömonik infiltrasyon

Bronşektazi

Tedavi-1

Her olgu ayrı ayrı değerlendirilip tedavisi klinik bulgularına göre  planlanmalıdır.

Her olguya damar yolu açılmalı,

Solunum sıkıntısı ciddi olan ve oksijen basınç ve saturasyonları düşük olan olgularda gerekiyorsa endotrakeal entübasyondan kaçınılmamalıdır.

Geç dönemde tanı alıp akciğer enfeksiyonu gelişen olgulara antibiyotik verilmelidir.

Tedavi-2

Uygun koşullar sağlanınca soluk yolları hem tanı hem de tedavi amacıyla endoskop ile incelenmelidir.

Olabildiğince hızlı, zedeleyici olmayan bir girişim hem yaşam kurtarıcıdır hem de olası komplikasyonları önler.

Bronkoskopi deneyimli ve uyumlu bir ekip (endoskopi ve anestezi uzmanı, teknisyen vb.) çalışmasıyla yapılır.

Tedavi-3

Bronkoskopi sırasında bronş yıkamaları için serum fizyolojik ,

Olası kanamalar için 1:100000’ lik adrenalin çözeltisi,

Mikrobiyolojik incelemeler için kültür tüpleri bulundurulmalı,

Yabancı cisimleri çıkartmak için farklı boyutlarda ve özelliklerde yakalama ve biyopsi forsepsleri hazırlanmalıdır.

Tedavi-4

Bronkoskopide yabancı cisim tek parça halinde çıkartılmaya çalışılmalı, parçalanan cisimlerin ise tümüyle çıktığından emin olunmalıdır.

İşlem tamamlandıktan sonra bronşlar, trakea, vokal kordlar ve ağız içi dikkatle incelenerek işlem sonlandırılmalıdır.

Geç dönemde gelen olgularda karşılaşılan granülomların tabanında yabancı cisim olmadığından özellikle emin olunmalıdır.

Bronkoskopi Komplikasyonları-1

Deneyimli bir ekiple ve uygun araç-gereçle yapılan bronkoskopilerin komplikasyon oranı çok düşüktür.

    Olası komplikasyonlar:

Vokal kord yaralanması

Subglottik ödem

Kanama

Trakeal ve bronşiyal rüptür

Pnömotoraks

Bronkoskopi Komplikasyonları-2

Pnömomediyasten

Bradikardi

Kardiyak arrest

Soluk yollarında yabancı cisim kalması

Enfeksiyon

Bronkoskopi Komplikasyonlarının Önlenmesi ve Tedavisi-1

Vokal kord yaralanması trakeaya birkaç kez girmeyi gerektiren durumlarda, uygun olmayan endoskop kullanılan ve kaba olarak yapılan işlemler sonrası görülmektedir.

Subglottik ödemi önlemek için işlem öncesi ve sonrası kortikosteroid tedavisi uygulanabilir.

Kanamalar genellikle 1:100000’lik adrenalinli yıkamalarla durdurulabilirler.

Bronkoskopi Komplikasyonlarının Önlenmesi ve Tedavisi-2

Pnömotoraks ve pnömomediyasten torakal tüp ve/veya mediyastinal tüp konulmasını gerektirebilirler.

İşlemde kullanılan enstrümanların uygun şekilde steril edilmesi ve işlem sırasında asepsi ve antisepsi kurallarına özen gösterilmesi işlem sonrası enfeksiyonları önler.

Enfeksiyonla gelen olgulara yeterli genişlikte ve sürede uygun antibiyotikler verilmesi de önemlidir.

Bronkoskopi Komplikasyonlarının Önlenmesi ve Tedavisi-3

Bronkoskopi sırasında ve sonrasında solunum yetmezliği, bradikardi ve kardiyak arrest gelişebilir.

Bu nedenle girişimin ardından olguların yatırılarak en az bir gün süreyle klinikte izlenmesi gerekir.

Bronkoskopi sonrası rutin olarak akciğer radyogramı çekilerek olası komplikasyonların (pnömotoraks, pnömomediyasten, trakeal ve bronşiyal rüptür vb.) erken tedavisi önemlidir.

Yorum-1

YCA özellikle çocuklarda yaygın, soluk yollarının erişkinlere göre daha küçük olması nedeniyle de çok önemli ve ölümcül komplikasyonlara neden olabilen ciddi bir sorundur.

Toplum bilincinin oluşturulması, özellikle ana ve babaların ve çocukların bakımını üstlenen kurum ya da kişilerin eğitilmeleri, aydınlatılmaları YCA’ ların tanı ve tedavisi kadar önemlidir.

Yorum-2

Bu eğitim kapsamında küçük çocuklara kuruyemiş vb. verilmemesi, küçük parçalı oyuncak alınmaması gibi öneri ve uyarılar mutlaka yapılmalıdır.

Öykü, fiziki inceleme ve radyolojik bulgular tamamen negatif olup yanıltıcı olabilir.

Olguyu ilk gören hekimlerin dikkatli ve kuşkucu olması,uzun süren, yineleyen ve tedaviye yanıt vermeyen akciğer enfeksiyonlarında YCA’nu düşünmeleri önemlidir.

Yorum-3

Bronkoskopinin zamanlaması konusundaki tartışmalar geçmişten günümüze süregelmektedir.

Günümüzde yaygın görüş; olguların klinik koşullarının uygun olduğu en kısa süre içinde işlemin yapılması, sorunlu durumlarda ise uygun koşullar sağlanıncaya kadar tıbbi ve destekleyici tedaviye devam edilip ertelenmesidir.

Yorum-4

Aspire edilen organik yabancı cisimlerin (fasülye, nohut, leblebi, mısır tanesi, fıstık, fındık vb.) bronş sekresyonları ile şişmeleri ve tıkanıklığı arttırmaları, kimyasal pnömoni ve bronşite yol açmaları bronkoskopinin olabildiğince erken yapılması görüşünü destekleyen sorunlardır.

Yabancı cisim bronş ağacında kaldıkça mukozada kanama eğilimini, enfeksiyon olasılığını arttıracak ve granülasyon dokusu oluşturacaktır.

Yorum-5

Tanı gecikmeleri, bronşektazi, amfizem, düzeltilemeyen atelektaziler ve giderek bir lobun ya da akciğerin çıkartılmasına yol açabileceğinden YCA kuşkusu olan tüm olgularda uygun koşullarda hemen bronkoskopi yapılmalıdır.

Önceden yabancı cisim çıkartılan olguların yakınmaları yinelemişse soluk yollarına bir kez daha bakmaktan kaçınılmamalıdır.

Yorum-6

Ana amaç YCA’larının önlenmesi olmalıdır.

Bu ancak ana-babaların, bakıcıların, ilgili kurumların, çocukların aydınlatılması, eğitilmesi ve toplumun bilinçlendirilmesi ile sağlanabilir.

 

Bir Cevap Yazın