Geriatrik Hastaya Yaklaşım ve Geriatrik Sendromlar-Alzheimer

Dosyayı isterseniz görüntüleyebilir isterseniz indirebilirsiniz.


GoogleDocs üzerinden indirmek ve görüntülemek için : İndirAçılan sayfadan şekildeki gibi indirebilirsiniz–
indirme

 

1
Geriatrik hastaya yaklaşım ve geriatrik
sendromlar
1
Hedef:
Yaşlı hasta ile ilgilenen tüm sağlık
personeli
Akut ve kronik tıbbi sorunların daha
iyi tanı ve tedavisi
Hastayı mümkün olan en fonksiyonel
durumda yaşatabilmek ve daha iyi yaşam
kalitesi
2
Neden Geriatrik değerlendirme?
• Mortalite 
• Hospitalizasyon ya da bakım kurumlarına ihtiyaç 
• Tıbbi giderler 
• Fonksiyonel statü 
• Yaşam kalitesi 
3
Geriatrik Devler
• Kognitif kayıplar
• Düşmeler ve İmmobilite
• İnkontinans
• Görme kaybı
• İşitme kaybı
• İatrogenez/polifarmasi
4
Fonksiyonel Statünün Belirlenmesi:
Tıbbi rahatsızlıkların sayısı ya da ciddiyeti
fonksiyon kayıplarının boyutunu her zaman
tahmin edemeyebilir.
5
TARAMALAR
• Günlük Yaşam aktiviteleri (GYA)– Activities of Daily Living (ADL)
• Karmaşık Günlük Yaşam aktiviteleri – Instrumental Activities of Dailiy
Living (IADL)
• Mobilite: Yürüme, denge, omuz fonksiyonları, el fonksiyonları
• Kognitif Fonksiyonlar
• Görme
• İşitme
• İdrar inkontinansı
• Beslenme
• Depresyon
• Zararlı madde kullanımı
• Kişisel ihtiyaçların degerlendirilmesi
6
2
7
Basit ve Karmaşık
Günlük Yaşam Aktiviteleri
• Basit GYA:
– Yemek yeme,
– Yıkanma,
– Tuvaleti kullanma,
– Kontinans,
– Mobilite
• Karmaşık GYA: Daha önce annenizin sizin için yaptığı, iş başa düşünce kendi
başınıza yaptığınız işler!
– Alışveriş
– Yemek hazırlama
– Bulaşık
– Para yönetimi
– Evişi
– Telefon kullanma
– Bir yere gidebilme: toplu taşımayı kullanmak araba sürme
– İlaç kullanma
8
Günlük Yaşam Aktiviteleri
Değerlendirme Yöntemleri:
– “Kendi başınıza yolunuzu bulabilir misiniz?” yerine “Bugün buraya
kendiniz mi geldiniz?”
– “Kendiniz giyinebiliyor musunuz?” yerine “Bugün kendiniz mi
giyindiniz?”
– Gözlem: Hastanın yürümesi, oturma ve kalkması, giyinip soyunması
• Gerekli olan yardıma göre derecelendir
Bağımsız
Yardımla başarabilir
Başarısız
• Fonksiyon kayıpları varsa nedenleri…
9
Fonksiyonel kayıplarda hiyerarşi
Yıkanma ilk kaybedilen ve son kazanılan fonksiyondur.
Beslenme son kaybedilip ilk kazanılan fonksiyondur.
10
11 12
3
13
Düşmeler ve İmmobilite
14
YÜRÜME
75 yaş üstündekilerin :
• %30’u merdiven çıkmada güçlük bildirmiş.
• %40’ı 1 km’lik yürüyüşü tamamlıyamıyor
• %7’si yürüyebilmek için desteğe ihtiyaç
duyuyor.
15
Mobilite:
• Standard nöromüsküler muayeneye dayanarak mobilitenin
yeterliliğini tahmin etmek mümkün değil
Eklem Hareketliliği
Kas hareketinin kuvveti YÜRÜME
ve zamanlaması
Normal proprioseptif,
Vestibüler ve görsel input
16
DENGE
Kalk ve yürü
Modifie Romberg Testi
Fonsiyonel Uzanma Testi
EL FONKSİYONLARI
Kavrama
Oppozisyon
17
Fonsiyonel Uzanma Testi
18
4
Omuz Fonksiyonları
19
Modifiye Romberg Testi
20
Yaşlı bireylerde ‘Tai Chi’ düşmeleri azaltmakta
ve kas gücünü korumaktadır.
21
AZALMIŞ MOBİLİTE
Öykü: Sorunun Boyutu:
Sandelyeye oturuş kalkışta, yatağa yatış ve kalkışta sorun?
Merdiven iniş ve çıkışta sorunu var mı?
Yardımcı alet kullanıyor mu?
Sorunun Süresi:
En son ne zaman evden yalnız çıkabildi,
En son ne zaman toplu taşım aracı kullanabildi,
En son ne zaman alışverişe camiye vs gidebildi?
Sorunun nedeni:
Neden evden çıkmayı bıraktı? Ağrı, dispne, korku?
Alınacak önlemler:
Yanında biri ile evden çıkabiliyor mu?
Ayağına ne giyiyor?
FM:
Hareketler, yürüme hızı, adım büyüklüğü, simetri,
Eklem hareketliliği,
Kas kuvveti ve tonusu
Koordinasyon 22
DÜŞMELER
• 65 yaş üstü her 3 kişiden biri yılda bir defa
düşmektedir.
• Yaralanma ile sonuçlanan düşmelerin oranı
yaşla artmaktadır.
Katz & Shah 2010 JAMA
23
DÜŞMELER
Öykü:
Bilinç kaybı?
Düşme sırasındaki pozisyon, aktivite ve semptom (örn. Göğüs ağrısı)
Olayı görenlerin tarifi
FM: Ortostatik kan basıncı değerlendirmesi
Nörolojik değerlendirme (özellikle yürüyüş ve görme)
Tedavi:
Polifarmasi
Parkinson hast.
Rehabilitasyon
Multidisipliner yaklaşım ile hastanın güven kazanması ve düşme tekrarlasa
bile hasta güvenliğinin sağlanması
Ev ziyareti: güvenli çevre.
24
5
25 26
27 28
29
Kognitif Bozukluklar
30
6
Kognitif Kayıplar
Pri
Principles and Practice of Geriatric Medicine,
Palmer & Francis, Neurochemistry of Aging 31
Kognitif Bozukluklar
Kognitif bozukluk bir tanı değil bir sendromdur.
Kognitif kayıp tespit edilen hastada nedene yönelik diagnostik
araştırmanın yapılması gereklidir.
32
DEMANS:
• Kazanılmış, kronik ve sıklıkla geri dönüşü
olmayan, global kognitif işlev kaybı ile
karakterize beyin hasarı.
• Beyin fonksiyonlarından özellikle hafıza,
orientasyon (zaman> yer>kişi), dikkat, algılama
etkilenmiştir.
• Soyut düşünebilme, kişilik, dil yetenekleri 
33
Demans – Epidemiyoloji
• 65 yaş üzerinde demans oranı: % 5-15
• 85 yaş üzerinde demans: %20-50
• Yalnız başına yaşayabilme yeteneğinin kaybı
• Bakım güçlükleri ve bakım veren için ağır psikososyal stres
• tarama yöntemleri
34
Kognitif Bozukluğa İşaret Edebilecek İpuçları:
Hafıza:
• Hastanın tekrar tekrar aynı soruları sorması
• Anahtar ya da önemli eşyaların sık kaybı
• Tanıdık çevrelerde kaybolma
• Tanıdık isimleri unutma
Sosyal ve Davranış:
• Giyim, görünüm, hijyenin ihmali, ilgi alanlarının
daralması, sosyal izolasyon
• Normal kişilik yapısından beklenmiyecek davranışlarda
bulunma.
35
DEMANS NEDENLERİ
(1) Alzheimer Hastalığı – (50-60%)
– 10-15% – ailevi
– patolojik özellikler: nörofibriler yumaklar, nöritik plaklar, asetil koline dayalı sinir
iletiminin bozulması
(2) Multi-Enfarkt Demans – (15-20%)
– Karakteristik özellikler: ani başlangıç, basamak tarzı ilerleyiş, fokal nörolojik
belirtilerin varlığı, sıklıkla hipertansiyon öyküsü, yürüyüş bozuklukları
(Binswanger Hastalığı )
(3) Alzheimer Hastalığı + Multi-Enfarkt Demans – (10-20%)
(4) Lewy-cisimciği ile ilgili demanslar (sıklık: ?1%, ?20%)
– Belirgin erken parkinsonizm, dalgalanmalı klinik seyir, nöroleptiklere kötü yanıt
(5) Potansiyel olarak tedavi edilebilir demanslar (10-20%)
(6) Diğer:
– Parkinson Hastalığı,
– Pick Hastalığı,
– Huntington Koresi,
– Jacob-Creutzfeldt Hastalığı
– Anoksik beyin hasarı 36
7
Alzheimer Hastalığı İçin Risk Faktörleri
Risk Arttıran
• İleri yaş
• Aile öyküsü
• Kadın cinsiyet
• Kafa travması öyküsü
Koruyucu
• Apolipoprotein E2 aleli
• Yüksek eğitim düzeyi
• Aktif sosyal yaşam
• Statinler?
• Düşük eğitim düzeyi
• Down Sendromu
• Apolipoprotein E4 aleli
• Diğer
– Hiperlipidemi
– Hiperhomosisteinemi
– KAH
– DM
– Depresyon
– Hipotiroidi
– Parkinson Hastalığı
37
Potansiyel Olarak Tedavi Edilebilir Demanslar(10-20%)
(Çoğu tedaviye sadece parsiyel yanıt verir)
Depresyon
Normal basınçlı hidrosefali
Enfeksiyonlar: menenjit, beyin absesi, sifilis, AIDS ve eşlik eden fırsatçı enfeksiyonlar
Vasküler Hastalıklar: subdural haematom, vaskülit
Sistemik ya da metabolik Hastalıklar:
Nütrisyonel Eksiklikler (öz. vitamin B12 ve tiamin)
Endokrin hastalıklar (öz. hipotiroidi, Cushing hastalığı, hiperparatiroidi)
SLE
Toksik maruziyetler: ilaçlar (öz. psikoaktif, alkol)
Neoplaziler (Primer ve metastatik tümörlerin direk ve indirek etkileri)
38
TETKİKLER
Potansiyel olarak tedavi edilebilir nedenleri dışlamaya yönelik:
Serumda elektrolitler,
Kalsiyum,
Glukoz
Tam kan sayımı,
ESR,
vitamin B12,
sifilis serolojisi,
Tiroid fonksiyon testleri,
Akciğer filmi ve EKG
Diğer testler öykü ve FM bulgularına göre şekillendirilir
CT ve MR gibi görüntüleme yöntemlerine ilk tanıda başvurulur
39
Alzheimer Hastalığı ve Multi-enfarkt Demans’ta Tedavi
 Dejeneratif demans
–anti-kolinesteraz ajanlar
–Donepezil (aricept®), 1x 5-10 mg
–Rivastigmine (exelon®), 2 x 4-12 mg
–Galantamine (reminyl®), 2 x 1.5-6 mg,
–NMDA reseptör antagonistleri – orta-ağır dereceli demans
–glutamatın NMDA tip reseptörleri eksitotoksik nöronal ölümde rol almaktadır
–Memantine-Ebixa®
–gingko biloba
–Anti-Parkinson ilaçlar
 Vasküler demans
–Risk faktörlerine yönelik tedbirler
–Alzheimer hastalığı tedavileri
 Deneysel tedaviler
 Nöropsikiyatrik semptomlara yönelik farmakoloji dışı yöntemler
antipsikotik
ilaç kullanımına tercih edilmelidir. 40
41 42
8
DELİRİUM:
Akut organik mental bir sendrom
Kognitif yeteneklerin global kaybı, özellikle dikkat
edebilme 
Çoğu zaman altta yatan demans mevcut
Ayrıca deliriumun ortaya çıkmasına neden olan organik
bir neden sözkonusu.
43
Delirium-Epidemiyoloji
• Hastaneye kabul sırasında deliryum prevelansı %12-24
• Genel hastane populasyonunda, deliryum insidansı % 6-56
• Post-op deliryum yaşlı bireylerin % 15-53’ünde
• Yoğun bakımda deliryum ise %70-87’sinde
• Delirium yaşlı hastalarda hospitalizasyonun seyrini etkiler.
• Tedavi başarısı  Mortalite
44
‘Delirium’un tanınması
• Akut başlangıç ve dalgalanmalı seyir
– Hastanın mevcut mental statüsü bazal mental statüsünden farklı mı?
– Davranış ve mental statü değişiklikleri gün içinde gelip gidiyor ya da şiddetinde artma
ve azalmalar oluyor mu?
• Dikkat eksikliği
– Hasta dikkatini yoğunlaştırmakta ve söylenenleri izlemekte güçlük çekiyor mu?
• Dezorganize düşünüş
– Hastanın konuşmaları dezorganize ve bağlantısız, içinde bulunduğu durumla uyumsuz,
mantıksız ve konudan konuya atlamalar şeklinde mi?
• Bilinç değişiklikleri
– Hastanın bilinci hangisine uyuyor?
• Normal
• Alarm durumda
• Letarjik
• Stupor
• Koma
Delirium tanısı 1. ve 2. maddenin yanında 3 ya da 4. maddede belirtilen özelliklerin birinin
hastada bulunması ile konur. Inouye SK 1990 Annals of Internal Medicine.
45
DELİRİUM:
Altta Yatan Nedenler:
Akut Enfeksiyonlar
Elektrolit bozuklukları
Sıklıkla multifaktoryal
Hastada tıbbi tanıların sayısı arttıkca risk artar.
Önlemler:
Risk faktörlerini gider:
Orientasyon ve törapatik aktiviteler
Uyku düzeni
Erken mobilizasyon
Görme ve işitme yardımcılar
Volüm replesyonu
46
Delirium ve Demansın özellikleri
Demans Delirium
Başlangıç Ağır ( aylar-yılar) Akut ( genellikle
saatler-günler)
Seyir İlerleyici Non- progresif
Düzelme Süreci Genellikle düzelme yok Günler ve haftalar
içinde
Dikkat
bozukluğu hafif belirgin
Bilinç durumu Normal (ağır demans
dışında)
Dalgalanmalı
(çoğunlukla bozuk)
Organik neden Genellikle yok Genelikle var
47
Deliriumda ve
Demansa Bağlı Davranış Bozukluklarında
Farmakolojik Tedavi Seçenekleri
• Hem klasik hem de atipik antipsikotik ilaçlar yaşlıda
mortaliteyi arttırmaktadır.
– Klasik: Haloperidol
– Atipik: Risperidon-Risperdal®, Olanzapin-Zyprexa®,
quetiapine-Seroquel®, aripiprazol-Abilify®, clozapin-
Leponex®, ziprasidon-Zeldox®
• Diğer yan etkiler, ↑ inme, ↑ kilo
• Kullanılacaksa en düşük dozlarda kullanılır
– Haloperidol (Nörodol®) 0.5-2 mg
– Risperidon (Risperdal®) 0.25-2 mg
48
9
İNKONTİNANS
49
İnkontinans
• Ömür boyu idrar ya da gayta inkontinansı geliştirme ihtimali %25 (US).
• İnkontinans sıklığı yaşla artan multifaktöryel bir sendromdur.
• Bakımevlerinde inkontinans hastaların yarıdan fazlasında bildirilmiş.
• İdrar inkontinansı -sıklık:
– 80 yaşlarına kadar kadında erkekden 2-3 kat daha sıkdır,
– bundan sonra sıklık iki cinsiyette eşitlenir
İnkontinansının neticeleri
• Fiziksel (Cilt tahrişi, İYE, uyku sorunları)
• Psikososyal (İzolasyon, depresyon, anksiyete, bağımlılık)
• Sosyal (bakım veren için artan yük, bakımevine nakil)
• Ekonomik (bez, ilaç ve diğer tedv masrafları, tedavi komplikasyonları,
üretkenlik kaybı)
50
Risk Faktörleri
• İleri yaş
• Kadın cinsiyet
• ↑ BKİ
• ↓ fiziksel aktivite
• Beyaz ırk
• Aile öyküsü
• Nörolojik hastalıklar (inme)
• Depresyon
• DM
• ↑ Doğum sayısı
• Epizyotomi (özellikle fekal inkontinans)
• Diare, IBH, IBS (fekal inkontinans)
51
Normal fizyoloji
• Nöral kontrol
– Frontal loblar – inhibe edici
– Pons – miktürisyon merkezi
– Detrüsor kası – kolinerjik kontrol (kasılma)
– Üretra ve mesane boynu– alfa adrenerjik kontrol
(kasılma)
– Eksternal sfinkter – istemli kontrol
• Normal urinasyon, sağlam nöral kontrol, sağlam
anatomik yapılar, mobilite ve idrar yapma
ihtiyacının algılanmasını gerektirir. 52
İnkontinans Tipleri:
• Stres inkontinansı
• Sıkışma (Urge) inkontinans
• Taşma (Overflow) inkontinans
– Obstrüksiyon
– Mesanenin kasılmaması
• Foksiyonel
– İmmobilite, çevresel, davranışsal
• İlaç ve diğer hastalıklara sekonder
53
Yetersiz
Detrusor
Aktivitesi
Aşırı aktif Detrusor
İnkontinansda Anatomik Sorunlar
Açık sfinkter Kapalı sfinkter
54
10
Yaşlıda İdrar İnkontinansının
Geçici Nedenleri
• D elirium ve Demans (Bilinç değişiklikleri)
• I nfection (İYE)
• A throphy
• P harmaceuticals (sedatifler, diüretikler)
• P sychologic
• E ndocrine / Excess urine (DM, BY, nokturnal diürez)
• R estricted mobility
• S tool impaction – Konstipasyon
(mesane çıkışında obstrüksüyon ve mesane kapasitesinde ↓) 55
İDRAR İNKONTİNANSINA YAKLAŞIM – I
Öykü –
kronik hastalıklar, ilaç öyküsü (ayrıntılı alınmalıdır)
Barsak alışkanlıkları.
İnkontinansın günlük yaşam üzerine etkileri. Tedavi hedefleri.
Rektal Muayene – Fekal empaksiyon ve erkeklerde prostat boyutları.
Vajinal Muayene – Stresle idrar kaçışı, atrofik üretritle birliktelik gösteren atrofik
vajinit ve vajinal prolapsus
Pelvik taban kaslarının değerlendirilmesi : Rektuma (erkeklerde) ya da vajene
(kadınlarda) yerleştirilen parmakların etrafındaki pelvik taban kaslarının kasılması
hissedilir.
İdrar mikroskopisi- lökosit, nitrit, kırmızı küre
İnkontinans kartı – 48 saatlik takip ve kayıt:
İdrar ve fekal inkontinans edizodları
Sıvı alımı (1500-2000 ml/gün hedef)
Her defasında idrar çıkışı (mesane kapasitesi hakkında fikir verir)
Ürodinami- Çoğu yaşlıda öykü ve muayene bulguları inkontinansın nedeni hakkında
bilgi verir. Eğer kesin tanı koymada sıkıntı çekiliyorsa, tedavi yanıtsızlığı varsa ya da
cerrahi planlanıyorsa ürodinamiye başvurulabilir.
56
İDRAR İNKONTİNANSINA YAKLAŞIM – II
İlaçların gözden geçirilmesi: Diüretik tedavi gerekiyorsa kısa etkili diüretikler (kulp
diüretikleri) tercih edilmelidir. Mümkünse inkontinansı şiddetlendiren ilaçlar kesilmelidir.
İYE- antibiyotik tedavisi.
Kabızlık – gerektiğinde laksatif ve enemalar.
Stres İnkontinansı- Kegel Egzersizleri
Sıkışma inkontinansı
Saatli tuvalete çıkma : 2’şer saat aralarla.
6.00 pm’den sonra sıvı alımının kısıtlanması nokturnal inkontinansda.
Çevresel değişiklikler-
1.İdrarlık (ördek) – erkeklerde. Geri kaçısı önleyen valv sistemli idrarlıklar.
2.Tuvalet oturağının yükseltilmesi
3.Kıyafetlerin modifikasyonu, velkrolu kıyafetler.
Antikolinerjik ilaçlar –
Oksibütinin-üropan ®,
tolterodin-detrusitol®,
trospium-spasmex®).,
Darifenasin-emselex®
57
İDRAR İNKONTİNANSINA YAKLAŞIM – III
BPH
Transüretral prostatektomi: Tercih edilen tedavi
Kafein, gereksiz diüretik kullanımı ve antikolinerjik ajanlardan kaçınılmalıdır.
 Adrenerjik blokerler sfinkter kasını gevşetirler.
doxazosin-cardura ®,
terazosin-hytrin®,
tamsulosin- flomax-MR®
5  redüktaz inhibitörü prostatta testesteron etkilerini bloke eder
Finasterid-proscar®
Atonik mesane
Temiz aralıklı kateterizasyon.
Nokturnal diürez
-(otonom disfonksiyon) – dirençli olgularda fludrokortizon ya da ADH
Farkındalığın kaybı
Genellikle ağır demans seyrinde- Planlı düzenli aralıklarla tuvalet yaptırmak.
Davranışsal – Davranış modifikasyonu, düzenli tuvalet yaptırmak 58
Üretral Kateterizsyon Endikasyonları
Kısa süreli kateterizasyon –
İdrar retansiyonu (suprapubik kateterizasyon gerekebilir)
Bilinci kapalı olan hastada inkontinans
Sakral bası yarası olan hastada inkontinans
Uzun süreli kateterizasyon –
Yaşam beklentisinin kısa olduğu durumlarda inkontinansla başka
türlü başedilemezse
Hasta tercihi.
59
BESLENME
60
11
Yaşlıda Beslenme Sorunları
• Malnütrüsyon
• Obezite
• Vitamin eksiklikleri
– Huzurevi sakinlerinin %40-50’inde D vitamini
eksikliği mevcut
• Mineral eksiklikleri
– Kalsiyum ihtiyacı ↑
– Optimum kalsiyum alımı:
• > 65 yaş kadın ve erkek, : 1500 mg/gün
61
Beslenme Durumunun Değerlendirilmesi
• Tarama yöntemleri ile riskli hastalar belirlenir.
• Fonksiyonel durum (Basit & karmaşık GYA)
• Antropometrik veriler
– BKİ,
– % Vücut ağırlığı değişimi
• 30 günde 5% kayıp;
• 180 günde 10% kayıp
– Vücut kompozisyon değişiklikleri
• Albümin, Kolesterol
• Vitamin seviyeleri
– 25-OH-D3
– B12
– K vit
62
Beslenme Risk Faktörleri
• Akut hastalık (hastaneye yatan hastalar)
• Kronik hastalık
• Diş/Yutma sorunları
• Sosyal izolasyon/ Depresyon
• Alkol kullanımı
• Fakirlik
• İlaçlar: ilaç-gıda enteraksiyonları
63
İŞİTME
64
İşitme Kaybı
• İletişimi bozacak derecede işitme kaybı
– Normal nüfusun %10’unda mevcut;
– 65 yaş üzerinde %40’a yükselmektedir (ABD).
• İşitme kayıplarının % 80’i yaşlı bireylerde gözlenmektedir.
• 70 yaşın üzerinde işitmesi hiç bozulmamış bir birey
bulmak oldukça zordur.
65
SOSYAL NETİCELER –
İletişim yeteneğinin ne nedenle olursa olsun kaybedilmesi
bağımsız yaşama yeteneğinin kaybına ve sosyal izolasyona
neden olur.
Ek olarak, işitme özürü radyo ve televizyon programlarını
izleme ve telefonla konuşma şansını da azaltır.
Durumun ihmali işitme özrü olan bireyin demanslı ya da
könfüze olarak damga yemesine neden olabilir ve artan sosyal
izolasyon bakımevlerine yerleştirme nedeni olabilir.
66
12
Yaşlanmaya bağlı olarak işitme sisteminde
meydana gelen değişiklikler bir çok yapıyı etkiler:
Dış kulak yolu
Kulak zarı ve orta kulak yapıları
İç kulak
Santral işitme sistemi
PRESBİAKUZİ : Yaşa bağlı olarak, özellikle kohlea içindeki
duyarlı hücreler ve nöronal bağlantıların dejenerasyon ve
atrofisinden kaynaklanan yüksek frekanslardaki işitme kaybıdır.
67
Presbiaküzi Risk Faktörleri
1) Gürültü maruziyeti;
– İşyerinde
– Rekreasyonel
– Silah sesi
2) Sigara;
3) İlaçlar;
– Diüretikler (Kulp diüretikleri)
– NSAII
– Sisplatin
4) Hipertansiyon
5) Aile öyküsü
68
PRESBİAKUZİ
Semptomlar –
Presbiakuzisi olan bir çok hasta yüksek seslere karşı
hipersensitivite de gösterir.
Bireyler özellikle gürültülü ortamlarda sesin nereden
geldiğini anlamakta güçlük çeker.
İşitme kaybına sıklıkla tinnitus (başta ya da kulaklarda
duyulan çınlama sesi) eşlik eder.
İşitme kaybı olmasa bile, tinnitus altıncı dekaddaki
bireylerin yaklaşık %10’unda mevcuttur.
69
İŞİTME KAYBINA YAKLAŞIMBuşon
temizlenmesi
İşitme cihazları.
Telefonda kullanım için özel adaptörler.
İşitme cihazları her çeşit sesi amplifiye etmektedir; bu
nedenle bazı durumlarda dudak okuma da faydalı
olabilir.
70
İŞİTME KAYBI OLANLARLA İLETİŞİM
Görsel ipuçları önem kazanmıştır.
1.Yüzünüz rahat görülebilir ve iyi aydınlatılmış olsun;
2.Dudak harekerlerininizi ellerinizle, sigara, pipo vs ile
örtmeyiniz;
3.Başınızı fazla kıpırdatmayın ve dinleyicinin dikkatini lüzumsuz
el-kol hareketleri ile dağıtmayın;
4.Konuşmaya başlamadan önce dinleyicinin dikkatini üzerinize
toplayın;
5.Bağırmayın, tane tane ve fazla süratli olmayacak şekilde
konuşun;
6.Gerekenleri yazmaya hazırlıklı olun
7.Sabırlı olun.
71
Tinnitus
• Tinnitus kulağı ilgilendiren bir çok lezyonun belirtisi olarak ortaya çıkabilir.
– Dış kulak yolunun, serümen ya da yabancı cisimle obstrüksüyonu
– Enfeksiyonlar (eksternal otit, mirinjit, otitis media, labinrintit, petrozit, sifilis,
menenjit),
– Östaki tübünün obstrüksiyonu,
– Otoskleroz,
– Orta kulak neoplazileri (örn, glomus timpanikum and glomus jugulare tümorleri),
– Menier Hastalığı,
– Araknoidit,
– Serebellopontin köşe tümörleri,
– Ototoksisite (Salisilatlar, kinin, aminoglikozidler, bazı diüretikler, karbon
monoksid, ağır metaller, alkol),
– Kardiovaskülar hastalık (HT, arterioskleroz, anevrizma),
– Anemi,
– Hipotiroidi,
– Herediter sensörinöral ya da gürültüye bağlı işitme kaybı,
– Akustik travma (patlama hasarı), ve kafa travması.
72
13
Tinnitusu olan hastada değerlendirme
• Odyolojik değerlendirme
• Görüntüleme (temporal kemik ve beyin)
• Pulsatil tinnitus vasküler sistemin değerlendirilmesini
gerektirir (Karotid ve vertebral arteriografi ile arteriyel
tıknıklık, anevrizma ve vasküler neoplazilerin dışlanması
açısından) .
73
GÖRME
74
Görme Kaybı
• Ağır görme kayıpları ne hasta ne de hekim
tarafından olguların üçte birinde
farkedilememektedir
• Tarama:
– Snellen şemaları
– Gazete ya da broşür okuyabilme
75
Yaşlıda Görme Kaybının Nedenleri – ABD
76
Katarakt
• Pupillanın arkasında yerleşim gösteren lens kristalinin
saydamlığını kaybederek kesifleşmesidir
• Prevelansı:
– 65 -74 yaş grubunda: %50
– >75 yaş: %70
• Semptomlar
– Görmede bulanıklık
– Gece görmede zorluk
– Işığa duyarlılık
– Renkleri algılamada farklılık
– Çift görme ve gözlük numaralarında sık değişiklik
• Tedavi: cerrahi
77
Katarakt Gelişimi İçin Risk Faktörleri
• Yaş
• DM, HT
• Göz travması ve enflamasyon
• İntraoküler cerrahi
• Kortikosteroid kullanımı
• Sigara ve alkol
• Glokom
• UV maruziyeti
78
14
Senil Maküler Dejenerasyon
• Gelişmiş toplumlarda sıklığı daha yüksek
• Semptomlar
– Erken evre: kırıklı görme ve görme
keskinliğinde azalma
– İleri evre: merkezi görme kaybı
• Risk Faktörleri
– Yaş, sigara, hipertansiyon
79 80
DEPRESYON
81 82
USPSTF ve CTFPHC Önerileri :
Depresyon taraması doğru tanı, uygun
takip ve tedavi için gerekli sistemlerin
olduğu merkezlerde önerilmektedir.
83

Bir Cevap Yazın