Kan Beyin Bariyeri – Beyin Omurilik Sıvısı (BOS)

Dosyayı isterseniz görüntüleyebilir isterseniz indirebilirsiniz.


GoogleDocs üzerinden indirmek için : İndir–Açılan sayfadan indirebilirsiniz–

Önizleme ;

 

KAN BEYİN BARİYERİ
İlk olarak 1880 yılında Paul Ehrlich tarafından kan
ve beyin arasında seçici geçirgen bir yapı bulunduğu
ileri sürüldü.
Ehrlich tripan mavisi olarak bilinen
doku boya maddesini intravenöz olarak verdi. Bu
boya maddesi ile tüm organların boyandığını, yalnız
beyin dokusunun boyanmadığını tespit etti.
Goldmann, bu çalışmayı daha da aydınlatmak için beyin omurilik sıvısı içerisine aynı boyayı enjekte
   etti.
   Sonuç olarak beyin dışında diğer organların
   boyanmadığını gördü.
   Beyin ile kan arasında bir bariyer olduğu sonraki deneysel çalışmalarda da rapor edildi.
BOS Oluşumu ve İşlevi
BOS sinir dokusuna besin desteği sağlayan, atık uzaklaştıran ve beyin ve omuriliği travmaya karşı koruyan fizyolojik bir sistem oluşturmaktadır.
BOS, ventriküllerin choroid plexuslarında üretilmektedir. Yetişkinde 20 ml/saat yapılır.
Sıvı subaraknoid aralıkta bulunur.
Yetişkinde 90-150 ml, yenidoğanda 10-60 ml hacimdedir, araknoid granüllerde geri emilimi olur.
Miktarının çok az (100-150 sm) olmasına karşılık, merkezi sinir sisteminin karşılaştığı basınç değişikliklerinden korunmasında çok önemli bir rol oynar.
.
}Koroid plexus plazmadan hidrostatik basınç altında seçici filtrasyon ve aktif transport sekresyonuyla BOS oluşturan kapiller ağdır.
}Koroid plexuslarda endotel hücreleri çoğu molekülün geçişini önleyen çok dar kavşaklara sahiptir. Koroid plexuslardaki bu yapı kan-beyin bariyeri olarak adlandırılır.
}Kan-beyin bariyerinin bütünlüğünün sürdürülmesi, beyni beyin dokusuna zarar verebilecek kandaki maddelerden korumak için gereklidir.
}Bu kavşaklar yararlı antikorIar ve ilaçların da geçişini önler.
}Kan-beyin bariyerinin menenjit ya da multipl skleroz gibi hastalıklarla hasarı lökosit, protein, ve kimyasallerin BOS’a girişine izin verir.
Örnek Alma
BOS rutin olarak üçüncü, dördüncü veya beşinci vertebralar arasından lumbar ponksiyonla  alınır.
Girişim enfeksiyon girişi veya sinir dokusu hasarlanmasını önleyen dikkatli teknik gerektirir.
Yüksek basınç sıvının yavaşça alınmasını gerektirir.
Görünüş
BOS’un görünüşü normal olarak kristal berraklığındadır.
Sıvının incelemesi ilk hasta başında yapılır ve laboratuvar raporunda belirtilir.
BOS görünüşünü tanımlamada kullanılan terminoloji: kristal berraklığı, bulutsu ya da bulanık, sütsü, ksantokromik ve hemolizli/kanlı.
Bulutsu, bulanık veya sütsü örnekler artmış protein ya da yağ konsantrasyonu nedeniyle olabilir, enfeksiyonun bir göstergesi de olabilir.
Kontaminasyona karşı çok dikkatli olunmalıdır.
Görünüş
}Ksantokromi  pembe, turuncu veya sarı BOS’u tanımlamada kullanılır.  En sık nedeni RBC yıkım ürünleridir.
}Kan miktarına ve bekleme süresinin uzunluğuna bağlı olarak renk pembeden (çok az oksihemoglobin) turuncuya (ağır hemoliz) veya sarıya (oksihemoglobinin ankonjuge bilirubine dönüşümü) değişir.
}Diğer ksantokromi nedenleri yükselmiş serum bilirubini, karoten varlığı, belirgin artmış protein konsantrasyonu ve melanom pigmentini içerir.
}Ksantokromi özellikle prematür infantlarda immatür karaciğer işlevi nedeniyle oluşan bilirubinle meydana gelir.
Travmatik Alım
Belirgin kanlı BOS kafa içi kanamanın bir göstergesi olabilir, fakat sıvı alımı sırasında damar zedelenmesi nedeniyle de olabilir.
Örneğin gözle üç kez incelemesi kanın hemoraji ya da travmatik alımdan olup olmadığını belirleyebilir.
Dengesiz Kan Dağılımı
Serebral hemorajiden kaynaklanan kan üç BOS örnek tüpünde de dengeli dağılır, travmatik alımda kan tüp 1’de en belirgin miktardadır.
Her üç tüpte azalan ya da sürekli kanı ölçmede RBC sayımını kullanmak her zaman güvenilir değildir.
Pıhtı Oluşumu
Travmatik alımla toplanan sıvı, plazma fibrinojeninin örneğe geçmesi sayesinde pıhtı oluşturabilir.
Kafa içi kanamayla oluşan kanlı BOS pıhtılaşacak yeterli fibrinojen içermez.
Kan-beyin bariyerini bozan hastalıklar protein ve koagülasyon faktörlerinin artan filtrasyonuna yola açar, pıhtı oluşumuna neden olurken genellikle kanlı sıvı oluşmaz.
Bu durumlar subaraknoid alanda BOS dolaşımı blokajını kapsar.
Hücre Sayımı
BOS’ta rutin olarak yapılan hücre sayımı lökosit sayımıdır.
RBC sayısı travmatik örnek alımı oluştuğunda ve lökosit için düzeltmede kullanılır.
Hücre sayımı hemen yapılmalıdır. Hücreler 1 saat içinde lizise gider
Hemen sayılamayacaksa buzdolabına konmalıdır.
Total Hücre Sayımı
}Berrak örnekler sulandırılmadan sayılabilir.
}Seyreltme gerektiğinde kalibre edilmiş otomatik pipet kullanılmalıdır.
}Seyreltmeler normal SF le yapılmalı, alt üste edilmeli ve pastör pipetiyle sayım kamarasına yüklenmelidir.
}Hücreler dört köşe ve bir merkez büyük karede sayılmalı ve seyreltme faktörü ile çarpılarak hesaplanmalıdır.
Biyokimya Testleri
BOS plazmadan filtrasyonla oluştuğundan düşük moleküler ağırlıklı moleküller BOS’ta da bulunur.
Filtrasyonun seçici olması ve kimyasal kompozisyonun kan-beyin bariyeri tarafından kontrol edilmesi nedeniyle BOS normal değerleri plazma değerleriyle aynı değildir.
Anormal değerler kan-beyin bariyerinin geçirgenliğinde değişim veya nöral hücre metabolizmasında artışla oluşur.
BOS ve plazma’da bazı test düzeylerinin karşılaştırılması
BOS Proteini
}BOS’ta en sık incelenen test protein ölçümüdür.
}BOS’ta total proteinin normal değerleri metodlara göre değişmekle birlikte genellikle 15-45 mg/dl olarak bildirilmektedir. İnfant ve yaşlılarda bir miktar daha yüksek olabilir.
}BOS protein fraksiyonları serumdakiyle aynıdır fakat oranları farklıdır.
}Albumin serumdaki gibi ağırlığı oluşturur. Prealbumin serumun tersine BOS’ta ikinci en çok görülen proteindir.
}Alfa globinler primer olarak haptoglobin ve seruloplazmin içerir.
}Transferrin başlıca beta globulin proteinidir.
}Karbohidrattan yoksun transferrin fraksiyonu olan «tau» BOS’ta görülürken serumda görülmez.
}BOS gama globulin IgG’dir, küçük miktarda IgA da bulunur.
}IgM, fibrinojen ve beta lipoprotein normal BOS’ta bulunmaz.
Yüksek Protein Değerlerinin Klinik Önemi
Yüksek total protein değerleri sıklıkla patolojik durumlarda görülür.
Anormal düşük değerler sıvı MSS’den sızdırıldığında görülür.
Yüksek protein nedenleri kan-beyin bariyeri hasarı, MSS’de immunglobulin yapımı, normal protein klerensinin azalması ve sinir dokusu dejenerasyonudur.
Kan-beyin bariyerini bozan menenjit ve hemoraji yüksek BOS proteininin en sık nedenidir.
İndeksler
BOS/serum albumin indeksi kan-beyin bariyerinin intakt olup olmadığını gösterir.
İndeks 9’un altındaysa kan-beyin bariyeri intakttır. İndeks bariyerin hasarıyla orantılı olarak artar.
IgG indeksi IgG’nin MSS’nde sentezini ölçer.
Normal IgG indeksi 0.70’ten büyükse IgG’nin MSS’nde yapıldığını gösterir.
Anormal BOS Protein Değerlerinin Klinik Nedenleri
BOS ve Serum Protein Korelasyonu
BOS Glukozu
Glukoz seçici transportla kan-beyin bariyerini geçerek BOS’a girer. Normal değeri plazmadakinin %60-70 kadarıdır.
Plazma glukozu 100 mg/dL ise normal BOS glukozu yaklaşık 65 mg/dL olmalıdır. Doğru bir değerlendirme için BOS glukozu kan glukozuyla birlikte çalışılmalıdır.
Kan glukozu LP’dan 2 saat önce alınmalıdır.
BOS glukozu kan glukozuyla aynı prosedüre göre çalışılmalıdır.
Örnekler hemen çalışılmalıdır.
Yüksek BOS glukozu daima kan glukozunun yükselmesinin bir sonucudur.
Düşük BOS glukozu menenjit etkenlerinin tanısı için değerlidir.
Belirgin düşük glukoza, yüksek lökosit sayısı ve nötrofil oranının eşlik etmesi bakteriyel menenjitin göstergesidir.
Nötrofil yerine lenfosit artmışsa tbc menenjit düşünülmelidir.
Normal BOS glukozu yüksek lenfosite eşlik ediyorsa viral menenjit düşünülmelidir.
BOS Laktat Düzeyi
BOS laktat düzeyi menenjit olguların tanı ve tedavisnin takibinde yararlıdır.
Bakteriyel, tbc, ve fungal menenjitte BOS laktatı 25 mg/dl’nin üzerindedir. Bakteriyel menenjitte 35 mg/dl’nin üzerindedir.
Viral menenjitte 25mg/dl’nin altındadır.
Laktatın tedavi sırasında düşmesi tedavinin başarılı olduğunu göstermektedir.
BOS Glutamin Düzeyi
BOS’ta normal glutamin konsantrasyonu 8-18 mg/dl’dir.
Yüksek düzeyler karaciğer hastalıklarında kan ve BOS’ta amonyak artışının sonucu bulunur.
BOS glutamin düzeyi BOS’ta aşırı amonyak varlığının indirek testidir.
Glutamin ölçümünün amonyak ölçümüne tercih edilmesinin nedeni örnekte glutaminin amonyağa göre daha stabil olmasıdır.
BOS glutamin düzeyi klinik semptomlarla kan amonyağına göre daha koreledir.

Bir Cevap Yazın