Kan Fizyolojisi – Part 2

Dosyayı isterseniz görüntüleyebilir isterseniz indirebilirsiniz.


GoogleDocs üzerinden indirmek için : İndir–Açılan sayfadan indirebilirsiniz–

Önizleme ;

KAN FİZYOLOJİSİ
2
Ders içeriği
             Eritrosit yapı ve özellikleri
     Eritropoez
     Eritrosit Parametreleri
     Kan grupları
     Rh Faktörü
     Eritroblastosis Fetalis
HEMATOPOEZİN KONTROLÜ:
GROWTH FAKTÖR : SİTOKİNLER
IL 3 : HKH ve tüm yönlenmiş kök hücrelerin
IL-5  EOZİNOFİL
İL-6   IL-1, IL-3 ve GM-CSF ile   sinerjistik B lenfosit ve   megakaryosit stimülasyonu
IL-7  B LENFOSİT
G-CSF: Granülosit:Nötrofillerin
GM-CSF: Granülosit ve Monositlerin
ERİTROPOETİN: Eritrositlerin
TROMBOPOETİN: Trombositlerin yapımını uyarır ve çoğalmasını kontrol eder
Eritrositler
Eritrosit
Eritrosit sayısı;
q erkeklerde;
  5.2 milyon/mm3  (±500.000), 
qkadınlarda;
   4.7 milyon/mm3 (±500.000)
Eritrosit
Hücre bölünmesi yok,
Nukleus, mitokondri, endoplazmik retikulum, ribozom bulundurmaz
Organizmada en az su içeren hücredir(%60)
Eritrosit
v   Toplam hacmin %34’ü; Hemoglobin’dir.
Ø Hb serbest olarak plazmada bulunduğunda böbrekler tarafından süzülerek atılırlar.  Bu sebeple Hb molekülü eritrosit içerisinde bulunmak  zorundadır.
Ø
Ø Hb oldukça güçlü bir asit-baz tamponudur.
v
Eritrositlerin esas fonksiyonu, Hb’e bağlı   olarak akciğerden dokulara O2 taşımaktır.
Eritrosit
Eritrosit
Ø  Mitakondriyal ATP üretimi yok.
Ø Eritrositlerde glikojen deposu olmaz, glikoliz için    gereken enzimleri (nikotinamid adenin dinükleotid fosfatın (NADPH) redükte formu) vardır.
Ø
Ø  Eritrositler anaerobik glikoliz ile ürettikleri      enerjiyi   özellikle şu   fonksiyonlar için    kullanırlar:
Bikonkav şeklin korunması,
Membran transportu,
Hb’deki demirin Fe+2 şeklinde (ferro) korunması.
Alyuvarlardaki proteinlerin oksidasyonunu önler.
Eritrositlerin boyutları
Eritrositlerin boyutları
Bir eritrositin;
Ø ortalama çapı 7.5 mm,
Økalınlığı merkezde 1 mm, kenarlarda 2.0 mm’dir.
Eritrositlerin total yüzey sahası ~ 3800 m2 dir. diffüzyon sahası büyük,
  diffüzyon mesafesi küçüktür.
  Eritrositlerinin ana fonksiyonu olan gaz transportu bu karekteristik şekil ile oldukça kolaylaşmaktadır.
Eritrositlerin boyutları
Eritrositlerin  esnek olabilme kabiliyetine
plastisite denir.
        Bu özellik;
  aktin
  spektrin
  Ca2+ iyonları ile olmaktadır.
  sferositlerde ve oraklaşmış hücrelerde 
bu özellik
azdır.
Ortalama eritrosit hacmi
(
mean corpuscular volum= MCV)
Ortalama eritrosit hacmi (MCV) 80-95 mm3’ tür (normosit).
Normalden küçük olan eritrositlere (çapı 6mm ve hacmi  80mm3’ ün aşağısı ) mikrosit denir.
Normalden büyük olan eritrositlere (çapı 8 mm ve hacmi 95mm3’ ün üzeri) ise makrosit adı verilir.
Ortalama eritrosit hacmi
(mean corpuscular volum= MCV)
Farklı büyüklükte eritrositlerin bulunmasına anizositoz denir.
Farklı şekilde eritrositlerin bulunmasına ise poikilositoz (sferositler gibi) denir.
Ortalama eritrosit hemoglobini (MCH)
25-27 pg Hb/bir eritrosit
Ortalama eritrosit Hb konsantrasyonu (MCHC)
32±3 gr Hb / 100 ml eritrositte        normokrom  
  • hiperkrom
  • Hipokrom
Eritrositlerde renk değişikliği
Hemoglobin Miktarı
erkeklerde % 16 gr,
 kadınlarda % 14 gr
1 gr Hb 1.34 ml O2 bağlar.
 100 ml kan ortalama 15 gr. Hb taşır.
 15 x 1.34 = 20.1 ml O2 bağlar (%100/100)
19.5ml (%97/100)+0.29 ml(plazmada çözünmüş O2= 19.8ml O2/100ml arteryel kan
Eritrosit Parametreleri
  Erkek     Kadın
Hct (%)  47  42
Hb (g/dL)  16  14
Eritrosit sayısı
RBC (milyon/mm3)          5.200.000          4.700.000
Ortalama eritrosit hacmi
MCV (fl) =Hctx10/ RBC                 80-95  80-95
Ortalama eritrosit Hb’i
MCH (pq) = Hb x 10/ RBC  27-29  27-29
Ortalama Hb Konsantrasyonu
MCHC (g/dL) = Hb x 100/Hct  30-35  30-35
MCV <80 ise; mikrositer, MCV >95 ise; makrositer, MCH <25  ise; hipokrom
Piko=10-12, femto=10-15, mikron=10-6 metre, femtoliter= mm3
Eritrositlerin Frajilitesi
Eritrositlerin Frajilitesi
% 0.5 NaCl                    hemoliz başlar.
% 0.3 NaCl                    hemoliz tamamlanır.
Bazı eritrosit membran bozukluklarında;
herediter sferositoz,
megaloblastik eritrositler  v.b.
  osmotik frajilite
ERİTROPOEZ
Erişkinde eritrositler yassı kemiklerin kırmızı iliğinde multipotend kök hücrelerden üretilir.
Kemik iliğinde hücrelerin % 75’i myeloid seriye, % 25’i eritrositer seriye ait hücrelerdendir.
Bununla birlikte dolaşımda lökositlerin 500 katı eritrosit vardır. Bu farklılık lökositlerin yaşam sürelerinin kısa olmasından doğar.
ERİTROPOEZ
Eritrositlerin ömrü 100–120 gün kadardır. Bu sürenin sonunda yaşlanan eritrositler karaciğer, dalak ve Retiküloendoteliyal Sistem’in (RES) değişik elemanlarında yakalanıp yıkılırlar.
Kan kaybından (hemoraji) sonra ve eritrositlerin hayat sürelerinin patolojik faktörlere bağlı olarak (hemoliz, anemiler vb.) olarak kısaldığı koşullarda eritropoezis hızı artar.
ERİTROSİT
Myeloid  STEM CELL:  olgunlaşır Ve bir grup hücre
Eritrositleri oluşturur.
ERİTROSİT
Kemik İliğinde Olgunlaşan Eritrositler, Periferik kana geçerek Doku ve organlara oksijen taşırlar.
Eritropoez
STEM CELL
CFU-E
proeritroblast
bazofil eritroblast
polikromatofil eritroblast
ortokromatofil eritroblast
retikülosit
olgun eritrosit
eritrosit gelişim aşamaları
eritropoezin düzenlenmesi
Doku oksijen miktarı;
1.kan akımı,
2.kan hemoglobin miktarı,
3.hemoglobinin oksijen satürasyonu
4.hemoglobinin oksijene olan ilgisine
… bağlıdır.
Hipoksik koşullarda eritrosit üretimi uyarılır.
Eritropoetin
Doku oksijenlenmesi azaldığında (hipoksi) böbrekler derhal bundan etkilenir ve renal tubüler epitelde (glikoprotein yapısında bir hormon) yapımı artar ve bu madde eritropoezisi hızlandırır.
Toplam eritropoetinin % 90’ı böbreklerde, % 10 kadarı ise karaciğerde yapılır. Bu yüzden böbrek hastalıklarında anemi kaçınılmazdır.
Eritropoetin kök hücreden proeritroblastların oluşumu aşamasını uyarmaktadır.
Eritropoetin yapımını uyaran diğer faktörler;
epinefrin,
norepinefrin
bazı prostaglandinlerdir
Bunlar zaten akut hemorajilerde ve şok gibi dolaşımın bozulduğu, doku perfüzyonunun azaldığı patolojik koşullarda artan sempatik uyarılara cevap olarak artan maddelerdir.
Eritropoezi uyaran faktörler
(
Hemopoetik büyüme faktörleri)
Eritropoetin
İnterlökin 1 (IL-1), IL-3, IL-6)
interferon,
Tümör nekroz faktörü (TNF),
GM-CSF
diğer hormonları etkisi
ACTH, tiroksin ve androjenler eritrosit yapımını artırırken,
östrojenlerin inhibe edici rolü vardır.
beslenmeye bağlı faktörler
Protein ve amino asitler
Vitaminler
Folik asit, vitamin B12, vitamin B6, vitamin C ve E.
Mineraller
Bakır, nikel, kobalt, demir.
folik asit – B12 ilişkisi
Folik asit DNA sentezi için gereklidir.
B12 vitamini hem DNA, hem de RNA yapımını etkiler; etki için folik asit gereklidir.
Her ikisinin eksikliği ile megaloblastik anemi oluşur.
Eksik olan B12 vitamini ise folik asite cevap verebilir.
RETİKULOSİTLER
YAPISINDA AZDA OLSA ORGANEL BULUNMAKTADIR.
HER GÜN YAKLAŞIK 220 MİLYAR (220X 109)  RETİKULOSİT KEMİK İLİĞİNDEN KANA GEÇER.
PERİFERİK KANDA %0,5-1 ORANINDA BULUNURLAR
BUNLAR PERİFERİK KANDA, BİR İKİ GÜNDE OLGUN ALYUVARA DEĞİŞTİRİLİRLER.
ÖZEL BOYALARLA BOYANDIĞINDA ( ÖRN. BAZİK BRİLLANT CRESYL BLUE ) İÇLERİNDE YUVARLAK VE ÇUBUK ŞEKLİNDE BİR TAKIM OLUŞUMLAR GÖRÜLÜR.
RETİKULOSİT
EBATÇA, OLGUN ALYUVARA GÖRE BİRAZ BÜYÜKTÜRLER.
RETİKULOSİTOZİS : PERİFERİK KANDA RETİKULOSİT ORANININ ARTMASIDIR. Artan retikülosit oksijen taşınmasına olan ihtiyacı belirtir (kanama, yüksek rakım)
ERİTROPOEZİN (KEMİK İLİĞİNDE ERİTROSİT YAPIMININ) ARTIĞINI GÖSTERİR. Aşırı hızlı bir eritropoezde periferik kanda eritroblastlar bile görülebilir.
Kan Grupları
Kan hücreleri insanlar arasında immünolojik ve antijenik farklılıklar gösterir.
Kan plazmaları da eritrositler ile reaksiyon veren farklı tipte antikorlar taşıyabilmektedir.
A antijeni: N-asetil galaktozamin,
B antijeni Galaktoz içerir.
Kan Grupları
  • A,B,O ve Rh faktörüne ilave
  • M, N, S, P, Lutheran, Kell, Kidd, Lewis, Duffy, Diego, Auberger, Dombrock, Colton v.b
  daha pekçok antijenik yapı vardır.
v    Bazıları antijenik olup, transfüzyon reaksiyonlarına neden olurlar.
v    Bazıları da zayıftır ancak; kalıtımı araştırmak (adli tıpta anne, baba tayini vb.) bakımından önemlidir.
Kan grupları, genotipleri, aglutinojen ve aglutininleri
Genotip       Kan grubu         Aglutinojen             Aglutinin                 
OO                   O                       –                                Anti-A ve anti-B   
OA yada AA    A   A                              Anti-B          
OB yada BB         B                       B                              Anti-A                     
AB                   AB                A ve B                                –                     
Kan Grupları
     Antijenler kandan başka bir çok dokuda bulunmaktadır;
Øtükrük bezleri,
Ø pankreas,
Øböbrek,
Økaraciğer,
Øakciğer,
Øtestisler semen,
Øamniyotik sıvıda
A ve B aglutinojenleri embriyoda 37. günden itibaren yapılmaya başlar.
Kan Grupları
Aglutininler doğumdan 2-8 ay sonra kendiliğinden üretilmeye başlar. Bu üretimde vücuda giren bakterilerin ve besinlerin rolü olduğu düşünülmektedir.
Maksimum aglutinin titrasyonuna 8-10 yaşlarında erişildikten sonra titrasyon yaşam boyu giderek düşer.
Kan Grupları
Aglutininler diğer antikorlar gibi gama globulinler olup, büyük bölümü IgM ve IgG molekülleridir.
Aglutininlerin, eritrositlerinde antijenik madde bulunmayan bireylerde meydana gelmesinin sebebi; az miktarda A ve B antijenlerinin besinler, bakteriler ya da diğer yollarla vücuda girerek aglutinin yapımını başlatmalarıdır.
AGGLUTININs(Antibodies)
Kan Grupları
Anti-A yada anti-B aglutininleri sırasıyla A ve B aglutinojeni taşıyan kanlarla karıştırılırsa eritrositler aglutine olurlar.
Bu kümeler küçük kan damarlarını tıkarlar.
Birkaç saat sonra fagositik lökositler yada RES makrofajları aglutine olmuş hücreleri haraplayarak hemoglobinin plazmaya serbestlenmesine ve hemolize yol açar.
Kan Grubu Tayini
Eritrosit tipi             Anti-A serumu            Anti-B serumu 
  O  –  –
  A  +  –
  B  –  +
  AB  +  +
ABO gruplarının bazı hastalıklarla bağlantılı olduğu düşünülmektedir:
 Gastric cancer, group (A) bireylerde çoktur.
  peptic ulcer, group (O) bireylerde çoktur .
Rh Faktörü
Beyaz ırkta %85, siyah ırkta %95-100 Rh (+) dir.
6 tipte Rh antijeni vardır (C,D,E,c,d,e)
Her şahıs üç antijen çiftinden ancak birini taşır,
D tipi antijen en yaygın olanıdır.
Rh Faktörü
Rh aglutinini  (anti Rh- Anti D) kendiliğinden oluşmaz, transfüzyon ile oluşur,
Rh faktörü bulunan kan, Rh(-) bir şahsa enjekte edilirse, ani bir reaksiyona neden olmaz,
Maksimum konsantrasyona 2-4 ay sonra ulaşacak şekilde anti-Rh aglutininleri oluşmaya başlar.
Rh Faktörü
Bazı şahıslarda 2-4 hafta sonra, transfüzyon yapılan kan hücrelerinin dolaşımda bulunduğu sırada, yeterli aglutinin oluşarak aglutinasyon meydana getirir.
Aglutine olan hücreler doku makrofaj sistemi tarafından hemolize edilirler; orta derecede bir transfüzyon reaksiyonu meydana gelir.
Rh faktörüyle daha sonra yeniden karşılaşmada şahıs oldukça duyarlı duruma geldiğinden, yüksek titrede anti-Rh aglutinini oluşturur; transfüzyon reaksiyonu artar.
Erythroblastosis Fetalis is a serious Rh problem
Symptoms of Erythroblastosis
fetalis
Symptoms of Erythroblastosis
fetalis
Eritroblastosis Fetalis
Rh (-) annede Rh (+) bebeğin ertrositlerinin anneye geçmesi ile ortaya çıkar,
Gelişen antikorlar Ig G yapısında olduğu için plasentayı geçebilirler,
Aglutinasyon ve hemoliz sonrası kanda eritroblastlar artar,
Hiperbilüribinemi vardır,
Eritroblastosis Fetalis
Kanda bilirubin miktarı artarak sarılık (ikterus) ortaya çıkar.
25 mg/dl(at term baby)
20 mg/dl (at preterm baby)
Hepato-splenomegali.
Eritroblast yeterli Hb içermezler ve O2  taşıma kapasiteleri azdır.
Bu duruma Eritroblastosis fetalis  denir.
yüksek bilirubin konsantrasyonu,
fetüste henüz “kan-beyin bariyeri” teşekkül etmediği için merkezi sinir sisteminde nöronlarda harabiyet meydana getirerek  Kern ikterus gelişir.
ØHidrops fetalis (=Beyinde sıvı birikimi,    ozmotik dengenin bozulması sonucudur)
ØMental-motor retardasyon,
ØCilt altında bilüribin birikimi (Hiperbilüribinemi) sarılık nedenidir.
Anne ile çocuk arasındaki kan teması sıklıkla doğum esnasında plasenta ayrılırken olmaktadır.
Bazen intrauterin plasenta yırtılmalarında da fetus Rh (+) eritrositleri anneye geçebilmektedir.
Doğumdan hemen sonra ilk 72 saat içinde eğer Rh (-) anneye anti-Rh (Anti-D, Rogam) immunoglobulini (Ig G) verilirse, çocuğun anneye geçen Rh (+) antijenleri bağlanır ve böylece annede antikor oluşmaz.
Bu yapılmazsa sonraki hamilelikte çocuğa geçen antikorlar hemolize neden olur.
Heterospesifik gebeliklerde;
O grubu annenin A veya B,
A grubu annenin B,
B grubu annenin A grubu bebeğe hamile kalması  anne Rh+ olsa da, anne serumundaki anti-A ve anti-B aglutininlerinin bebeğe geçmesi halinde Eritroblastosis fetalis oluşabilir.
  • A-B-O kan grubu antikorlarının (Ig M) büyük moleküller olduğu için plasentadan geçememesi önemli bir avantajdır.
Bu sebeple;
heterospesifik gebeliklerde eritroblastozis fetalis sık olarak görülmez.
TEDAVİ
Eritroblastosisli bebeğin tedavisi, bebeğin kanı kendi grubundan, fakat Rh (-) olan kan ile değiştirilerek yapılır (exchange transfüzyon).
400 mL kan 1.5-2 saat süre içinde yavaş yavaş damardan verilir.
Bebeğin Rh (+) kanı vücut dışına alınır.
Sağlıklı ve mutlu günler

Bir Cevap Yazın