Kan Ürünleri ve Kullanımı

Dosyayı isterseniz görüntüleyebilir isterseniz indirebilirsiniz.


GoogleDocs üzerinden indirmek ve görüntülemek için : İndirAçılan sayfadan şekildeki gibi indirebilirsiniz–
indirme

 

KAN VE KAN ÜRÜNLERİNİN
AKILCI KULLANIMI

KAN ÜRÜNÜ

Kandan hazırlanan tüm terapötik materyal

Kan komponentleri

Plazma fraksinasyon ürünleri

KAN KOMPONENTLERİ

KAN KOMPONENTLERİ

  Modern kan transfüzyon tedavisinde amaç öncelikle eksikleri yerine koymaktır

Etkili kan transfüzyon tedavisi kan komponentlerinin kullanılmasıyla olur

TRANSFÜZYON KARARI

Hastada gerçekten transfüzyon endikasyonu var mı ?

İhtiyaç duyulan komponent hangisi ?

Kaç ünite transfüzyon yapılmalıdır?

Kan ürününün hastaya yararları ve zararları ne olacaktır ?

KOMPONENT TEDAVİSİ AVANTAJLARI

Tedavi başarısı artar

Yan etki azalır

Bir ünite kandan birkaç hastaya yetecek ürün elde edilir

Tam Kan

TAM KAN

Donörden alındıktan sonra işlem görmeksizin kullanılan kandır

Ortalama 450 ml (± %10) hacmindedir      (250 ml plazma, 200 ml eritrositler)

Ortalama hematokriti %36-37

Eritrosit

 Plazma  

 Pıhtılaşma faktörleri içerir

TAM KAN !

                      +4°C’de

Trombositler fonksiyonlarını 48 saatte kaybeder

Faktör V         5. günde       %80 aktif                                                                                                                      14. günde       %50 aktif

Faktör VIII      1-2 gün içinde   %50 azalır       5 gün sonra     %70 azalır

Faktör XI          7. günde          %80 azalır

Tam Kan Endikasyonları

Hem oksijen taşıma kapitesitesini hem de kan volumunu arttırmayı sağlar.

Esas endikasyon aktif kanayan ve toplam kan hacminin % 25 ve daha fazlasını kaybetmiş hastalardır.

Erişkinde 1 ünite kan 1 gr/dl, Htk: % 3-4 arttırır.

Veriliş hızı hastaya bağlı ancak 4 saati geçmemelidir.

Tam kan kullanımında dikkat

Sadece eritrosit kitlesinin arttırılması düşünülen normo volemik hastalarda tam kan kullanılmamalıdır.

İdeali eritrosit suspansiyonudur.

Labil Faktörler V ve VIII, trombosit  kaynağı olarak görülmemelidir.

TAZE TAM KAN

24 saatten daha kısa süre beklemiş tam kan

Kullanım endikasyonu pediatrik açık kalp ameliyatı ile sınırlı olmalıdır

TAM KAN KULLANMA ORANI

GELİŞMİŞ ÜLKELERDE ORTALAMA %3-5

ÜLKEMİZDE

1999: %80

2001: %57

2011: %10

Eritrosit suspansiyonu

ERİTROSİT SUSPANSİYONU

Eritrosit suspansiyonu

Lökositten fakir eritrosit suspansiyonu

Yıkanmış eritrosit suspansiyonu,

Dondurulmuş eritrosit suspansiyonu

Işınlanmış eritrosit suspansiyonu

ERİTROSİT SÜSPANSİYONU

Plazmasının 3/4’ü alınmış kandır

Bu işlem için kan torbasına bağlı ikinci bir torba daha bulunmalıdır

Bir santrifüj ve ekstraktör yardımıyla plazma ikinci torbaya aktarılır

Eritrosit süspansiyonu içinde 60-90 ml plazma bırakılır.Eritrosit metabolizması idame ettirilmiş olur.

Ortalama 200 ml kadardır

Hematokriti %70-80 dir

Saklama süreleri tam kan gibidir

ERİTROSİT SÜSPANSİYONU

Optik okuyuculu otomatik eksraktörlerle de hazırlanabilir

Bu cihazlarla hazırlandığında %70-80 oranında lökositlerden arındırılabilir

Üstten ve alttan çıkışlı üçlü yada dörtlü kan torbaları kullanılır

SAG-M’li torbalar olduğundan raf ömrü 42 güne çıkar

Hematokrit % 55 civarındadır

BANKA  KANI ÖZELLİKLERİ

CPDA-1 li torbalarda plazma potasyumu

  1. günde 5.1 mEq/L iken,
  2. günde 78.5 mEq/L (ERT SÜS)

                 27.3 mEq/L (TAM KAN)’ye çıkar

Bu durum yenidoğanlar ve renal fonksiyon bozukluğu olanlarda önemlidir

Torbadaki hemoliz saklama süresiyle orantılı olarak artar

Serbest hemoglobin

  1. günde 78 mg/L
  2. günde 658 mg/L

ERİTROSİT SÜSPANSİYONU KULLANIM  ENDİKASYONLARI

 Aneminin hipoksiye bağlı ve acil tedavi gerektiren semptomlarının ortaya çıkması

Kronik anemilerde hastalar 7-8 g/dl hemoglobin değerini tolere edebilir

Orta –ağır derecede Kalp Yetmezliği

Solunum Yetmezliği

Koroner Arter Hastalığı

Serebro vaskuler Hastalık

Eşik Değer daha yüksek tutulur.

Eritrosit suspansiyonu endikasyonları

Oksijen taşıma kapasitesinde artma ve eritrosit kitlesinde artma gereksinimi olan normovolemik anemilerin tedavisinde

Hastanın klinik durumu esas yönlendirici olmalıdır. Transfuzyon için her hastaya uyan bir eşik değer verilemez.

Hastanın kliniği uygunsa ve anemi, hematinik ajanlarla (demir, vitamin B12 ve folik asit) veya kemik iliğinde eritropoezi uyaran ilaçlarla (eritropoietin) ya da steroid preparatları ile tedavi edilebiliyorsa transfüzyon yapılmamalıdır

ERİTROSİT SÜSPANSİYONU TRANSFÜZYONU GEREKEN HASTALIKLAR

Hipoplastik anemiler

Aplastik anemiler

Kemoterapi sonrası kemik iliğinin baskılandığı haller

Myelodisplastik sendrom

Paroksismal nokturnal hemoglobinüri

İmmünolojik nedenli olmayan kazanılmış hemolitik anemiler

Konjenital hemolitik anemiler (Talasemi, orak hücreli anemi, eritrosit enzim bozuklukları, eritrosit membran bozuklukları)

Eritropoietin tedavisine yanıt vermeyen anemik kronik böbrek hastaları

Lökositten Fakir Eritrosit Suspansiyonu

LÖKOSİTTEN ARINDIRMA YÖNTEMLERİ

Santrifügasyon

Eritrositleri yıkamak

Eritrositleri dondurup, çözdükten sonra yıkamak

Eritrositleri SAG-M’lü sıvılar içinde toplamak

Bu metodlar ile lökositler % 70-100 arasında temizlenmektedir

LÖKOSİTTEN FAKİR ERİTROSİT SÜSPANSİYONU

En etkili yol lökosit filtreleridir

Üçüncü generasyon filtreler ile %99.9 oranında lökosit uzaklaştırılabilir

Filtreler hasta başında veya kan merkezinde uygulanır

Filtrasyon sırasında eritrositlerin %25’i kaybedilir

Febril non-hemolitik transfüzyon reaksiyonunu önlemek için <5×108

CMV infeksiyon geçişini engellemek için                                            <5×106

Lökositten Fakir Eritrosit Süspansiyonu Endikasyonları

Lökositlerin üzerindeki MHC class I antijenleri alıcının immunize olmasına yol açar. (alloimmunizasyon )

Çok kan Tx. Yapılan hastalar, çoğul gebelik öyküsü olanlarda daha sonra verilen kan ürünlerinde ile febril non- hemolitik Tx.

Immun yetmezlikli hastalara veya CMV negatif alıcılara Pozitif kan verilirse latent enfeksiyon aktive olur. İdeali CMV negatif kan Tx yapmak ancak negatif donor bulmak çok zor. Bu nedenle lökosit azaltılması en uygun yaklaşımdır.

Yıkanmış Eritrosit Suspansiyonu

YIKANMIŞ ERİTROSİT SÜSPANSİYONU

Devamlı akım hücre yıkama cihazları ile veya manuel olarak hazırlanabilir

Lökositlerin %70-80’i, trombosit ve plazma proteinlerinin önemli bir kısmı temizlenir

5×108 lökosit içerir Lökositten fakir kabul edilir

Eritrositlerin %10-20’si parçalanır

Süspansiyon 24 saat içinde kullanılmalıdır

Yıkanmış eritrosit suspansiyonu endikasyonları

Plazma proteinlerine karşı allerjisi olanlarlar

Lökosit filtresi bulunamazsa neonatal ve intrauterin Tx  yapılacaklar

Eritrosit antijenlerine karşı alloimmunizasyonu önlemek amacıyla kullanılması çok yanlış bir yaklaşımdır.

Yıkama ile ancak plazma uzaklaştırılır.

GVHD korunma da sağlanamaz.

Yukarıda ki özel durumlar dışında endikasyonları eritrosit suspansiyonu ile aynıdır.

Dondurulmuş Eritrosit Suspansiyonu

DONDURULMUŞ ERİTROSİT SÜSPANSİYONU

Kriyoprotektif sıvı olarak gliserol kullanılır

En geç 6 günde eritrositler -65 -80°C’de dondurulur

Kullanılacağı zaman çözülür ve degliserolize edilir

24 saatte kullanılmalıdır

Ürün lökositten fakir ve plazmasızdır

Saklama süresi 10 yıldır

Pahalı bir işlemdir

Eritrosit harabiyeti yüksektir

Dondurulmuş Eritrosit Suspansiyonu Endikasyonları

Nadir kan grupları

Topluma yönelik Askeri, felaket durumlarında

Sık Tx sonrası alloimmunizasyon gelişen hastalara uygun verici bulunduğunda saklanması

Otolog amaçlı alınıp kullanılmayan hastaların daha sonra kullanılması amacıyla

Işınlanmış Eritrosit Suspansiyonu

Işınlanmış hücre( Eritrosit, trombosit, granulosit) suspansiyonu endikasyonları

Lenfosit ve lökositler yabancı doku antijenleri taşırlar. Bu hücreleri içeren kan ve kan ürünleri bağışıklık sistemi sağlam olan kişiye infuze edildiğinde immun sistem lenfositler bu hücreleri red edecektir. Bağışıklık sistemi baskılanmış veya tamamen yok edilmiş hastalar yabancı bu hücreleri red edemez. Sağlıklı hücreler konağın organ fonksiyonlarını bozar. Buna GVHH denir. Oluşabilmesi için 1×107/ kg lenfosit yeterlidir. Tx dan 1-2 hafta sonra başlar. Ateş, makulopapuler döküntü,kanlı ishal, Hepatoselluler hasar, Kemik iliği yetmezliği, Ağır vakalar fatal.

İmmunolojik olarak aktif bu hücrelerin çoğalması gama ışınlama ile başarılabilir.

Eritrositler son kullanma tarihleri geçmemek kaydıyla 28 gün saklanabilir.

K+ seviyeleri yükselir.

Mutlak Işınlama Endikasyonları

KİT uygulanan hastalar

Premature ve yoğun bakım ünitelerinde YD

IU kan Tx ları

Exchange kan TX uygulananlar

Şiddetli immun yetmezlik

Hodgkin hastalığı

HLA uygun trombosit suspansiyonu Tx yapılanlar

Relatif Endikasyonlar

Akut lösemiler

NHL

Solid organ nakli yapılanlar

Yoğun kemoterapi- radyoterapi nedeniyle bağışıklık sistemi baskılanmış olan kitle tümörlü olgular

Kardiyopulmoner by_pass uygulananlar??

Trombosit Suspansiyonu

TROMBOSİT SÜSPANSİYONU

Tam kandan santrifüjleme veya aferez cihazları aracılığı ile elde edilir

Tek (Random) ünite trombositleri 4-6’lı gruplar halinde bir araya getirilerek havuz trombositleri elde edilir

Santrifüj yoluyla elde edilen trombosit süspansiyonu 5-10×1010 trombosit içerir

Aferez ile tek donörden konsantre ve HLA’sı uygun trombosit alınmış olur

TROMBOFEREZ

    Avantajları

Daha az lökosit içerir

Enfeksiyon riski azdır

Bakteri kontaminasyonu az

Yeterli konsantrasyonda ürün elde edilebilir

Febril nonhemolitik transfüzyon reaksiyonları az görülür

TROMBOSİT SÜSPANSİYONLARI

Trombosit

En az

Ortalama

Lökosit

Eritrosit

Volüm

HLA uygunluğu

TROMBOSİT SÜSPANSİYONU SAKLAMA

En sık oda ısısında, ajitatörlerde saklanır.

5 gün içinde tüketilmelidir

  1. günde % 20-24 oranında canlılığını kaybeder

TROMBOSİT DONÖRLERİ

Tam kan donörlerindeki standarlara uyulmalıdır

72 saat içerisinde aspirin almamış olmalıdırlar

Aferez donörleri senede toplam 24’ü geçmemek üzere her 3 günde bir cihaza bağlanabilirler

Aferez donörlerinin ön sayımlarında trombosit sayısı en az 150 000 olmalıdır

Trombosit Suspansiyon Endikasyonları

Trombositopeniler, trombasteniler

En sık kullanım nedeni malign hastalıklar

Kİ infiltrasyonu veya kemoterapi sonucu trombopeni + ateş, sepsis, DİK, TTP, ilaçlar, otoimmun nedenler trombopeni derinleşir.

Yaşamı tehtid eden kanamalarda endikasyonu mevcut.

Karar verirken klinik olarak değerlendirilmelidir. Trombopeniye eşlik eden DİK, ateş, sepsis, üremi,primer patoloji göz önünde tutulmalıdır.

AA, MDS eşik değer en düşük değer olmalıdır.

TROMBOSİT SÜSPANSİYONU TRANSFÜZYONU İÇİN EN ÖNEMLİ KRİTER KANAMADIR

PROFİLAKTİK TROMBOSİT SÜSPANSİYONU TRANSFÜZYONU

KEMOTERAPİ ALAN HASTADA PROFİLAKTİK TROMBOSİT SÜSPANSİYONU UYGULAMASI

Trombosit fonksiyonu normal ve vasküler sorun yok ise;

Trombosit sayısı

  <5×109/L……….yaşamı tehdit eden kanama olabilir

  5-10×109/L…..spontan kanama riski var

  10-50×109/L…..cerrahi girişim varsa kanama olur.

Trombosit suspansiyonu ile yanıt

ABO uyumlu Tx yapılmalıdır.

Tr. Sayısında beklenen artış dağılacağı hacim ve trombosit içeriğine bağlıdır.

CCI= Absolut Tr. Artışı x vücut yüzey alanı / Tx edilen Tr sayısı

Absolut Tr. Artışı= Tx dan 1 veya 24 saat sonraki tr. Sayısı- Tr öncesi tr sayısı.

Tx dan 1 saat sonra CCİ < 7.5-10×109lt

Tx dan 18-24 saat sonra CCi< 4,5-7.5×109lt REFRAKTERLİK

Refrakterlik

  1. saat düşük immunolojik nedenlerle, MHC class I , trombosit antijenlerine karşı gelişen alloantikorlar veya otoantikorlar. Çözüm HLA uygun dönörlerden tr. Verilmesi, Pahalı ve zor bir yol. Alloimmunizasyondan korunmanın bir diğer yolu lökosit filtreleridir.
  2. saatte düşük non immunolojik, ateş, enfeksiyon, sepsis, dalak büyüklüğü, DİK, ilaçlar, hastalığın yaşı, endotel hücre aktivasyonu,

Lökosit Suspansiyonu

LÖKOSİT SÜSPANSİYONU

Nötrofillerin yarı ömrü 4-10 saattir

Tam kandan santrifüjleme ile veya aferez yöntemiyle lökositler elde edilebilir

Glikokortikoidler granülositleri kemik iliğinden mobilize ederler

Normal bir lökoferezle 1.5-3×1010 granülosit elde edilir

Lökosit suspansiyonu endikasyonları

YD sepsisi

Absolut nötrofil sayısı 500 altında ve kısa sürede düzelmesi beklenmiyor

Kontrol altına alınamayan ateş

Enfeksiyon etkeni gösterilememişse

Lökosit suspansiyonu komplikasyonları

Hemolitik reaksiyonlar

Febril reaksiyonlar

Akut pulmoner yetmezlik

GVHH

CMV enfeksiyonu

Taze Donmuş Plazma

TAZE DONMUŞ PLAZMA

Tam kanın 6 saat içinde +4°C’de santrifüj edilmesi ve ekstraktörle ayrılması ile taze plazma elde edilir.

Taze plazma içinde labil olmayan koagülasyon faktörleri, globulin ve albümin Fibrinojen, IX

Taze plazma ilk altı saat içinde dondurulursa taze donmuş plazma (TDP) elde edilir

Bu üründe labil koagülasyon faktörlerinin aktiviteleri korunmuştur V, VIII

TDP endikasyonları

Pıhtılaşma faktör eksiklikleri

Faktör eksikliği olanların cerrahiye hazırlaması

Warfarin etkisinde olup acil cerrahi planlananlarda

Massif kan Tx yapılanlar

TTP

Akut DİK, KC hastalıkları

TAZE DONMUŞ PLAZMANIN KULLANILMAMASI GEREKEN DURUMLAR

   KONTRENDİKASYON LİSTESİ ENDİKASYON LİSTESİNDEN UZUN OLAN TEK KAN KOMPONENTİ ve EN YANLIŞ KULLANILAN KAN KOMPONENTİ TAZE DONMUŞ PLAZMADIR!

Volüm genişletmek amacıyla

Yalnızca kanama veya yalnızca uzamış PTZ/aPTT değerlerini düzeltmek amacıyla

Nütrisyonel destek amacıyla

Kardiyopulmoner bypass sonrası profilaktik amaçla KULLANILMAMALIDIR!

TAZE DONMUŞ PLAZMA UYGULAMA ÖZELİKLERİ

10 – 15 cc/kg dozda uygulanır.

 Doz aralığı endikasyona göre belirlenir.

Tedavi yanıtı uygun laboratuvar testlerle değerlendirilir.

Hastanın durumuna göre karar verilmekle beraber saatte 200 ml’den daha hızlı verilmez

Çapraz karşılaştırma gerekmez.

Taze donmuş plazma 30o – 37o C de çözündükten sonra 1o – 6o C saklanmak koşuluyla 24 saat içinde hastaya verilmelidir.

TDP SAKLAMA SÜRELERİ

-40°C altında    24 ay

-30°C Û -40°C   12 ay

-25°C Û -30°C     6 ay

-18°C Û -25°C    3 ay

Kriyopresipitat

KRİYOPRESİPİTAT

TDP 4°C’de gece boyunca yavaş yavaş eritilir

Santrifüj ile süpernatan atılır

Kalan 10-15 cc peltemsi kısma kriyopresipitat denir

Hemen dondurulur, TDP gibi saklanır

Kullanım için plazma çözücülerde çözdürülür ve 6 saat içinde kullanılır

KRİYOPRESİPİTAT İÇERİĞİ

80 ünite Faktör VIII

200 mg Fibrinojen

Orjinalinin ortalama %50 si oranında von Willebrand Factor (vWF)

Orjinalinin ortalama %25’i kadar Faktör XIII

 

Kriyopresipitat endikasyonları

Konsantre fibrinojen içeren tek kaynak

Fibrinojen replasmanı

F VIII replasmanı

Von Willebrand hastalığı

F XIII replasmanı

KRİYOPRESİPİTAT TRANSFÜZYONU
ENDİKASYONLARI

Fibrinojen replasmanı gereken durumlar (hipofibrinojenemi, disfibrinojenemi)

Hemofili A  hastaları

Von Willebrand hastaları

Faktör XIII eksikliği olan hastalar

Fibrin yapıştırıcı olarak vasküler ve otik cerrahi

DOZ : 10 kg için 1 ünite     30o-37o C de çözüldükten sonra 6 saat içinde kullanılır.

Bir Cevap Yazın