Kognitif Bozukluklar

Dosyayı isterseniz görüntüleyebilir isterseniz indirebilirsiniz.


GoogleDocs üzerinden indirmek ve görüntülemek için : İndirAçılan sayfadan şekildeki gibi indirebilirsiniz–
indirme

 

Kognitif Bozukluklar

Pri

Kognitif Bozukluklar

DEMANS:

Kazanılmış, kronik ve sıklıkla geri dönüşü olmayan, global kognitif işlev kaybı ile karakterize beyin hasarı.

Beyin fonksiyonlarından özellikle hafıza, orientasyon (zaman> yer>kişi), dikkat, algılama etkilenmiştir.

Soyut düşünebilme, kişilik, dil yetenekleri  ¯

Demans – Epidemiyoloji

65 yaş üzerinde demans oranı: % 5-15

85 yaş üzerinde demans: %20-50

Yalnız başına yaşayabilme yeteneğinin kaybı

Bakım güçlükleri ve bakım veren için ağır psikososyal stres

tarama yöntemleri

Kognitif Bozukluğa İşaret Edebilecek İpuçları:

Hafıza:

Hastanın tekrar tekrar aynı soruları sorması

Anahtar ya da önemli eşyaların sık kaybı

Tanıdık çevrelerde kaybolma

Tanıdık isimleri unutma

Sosyal ve Davranış:

Giyim, görünüm, hijyenin ihmali, ilgi alanlarının daralması, sosyal izolasyon

Normal kişilik yapısından beklenmiyecek davranışlarda bulunma.

DEMANS NEDENLERİ

(1) Alzheimer Hastalığı – (50-60%)

10-15%  – ailevi

patolojik özellikler: nörofibriler yumaklar, nöritik plaklar, asetil koline dayalı sinir iletiminin bozulması

(2) Multi-Enfarkt Demans – (15-20%)

Karakteristik özellikler: ani başlangıç, basamak tarzı ilerleyiş, fokal nörolojik  belirtilerin varlığı, sıklıkla hipertansiyon öyküsü, yürüyüş bozuklukları  (Binswanger Hastalığı )

(3) Alzheimer Hastalığı  + Multi-Enfarkt Demans – (10-20%)

(4) Lewy-cisimciği ile ilgili demanslar (sıklık: ?1%, ?20%)

Belirgin erken parkinsonizm, dalgalanmalı klinik seyir, nöroleptiklere kötü yanıt

(5) Potansiyel olarak tedavi edilebilir demanslar (10-20%)

(6) Diğer:

Parkinson Hastalığı,

Pick Hastalığı,

Huntington Koresi,

Jacob-Creutzfeldt Hastalığı

Anoksik beyin hasarı

Alzheimer Hastalığı İçin Risk Faktörleri

Risk Arttıran

İleri yaş

Aile öyküsü

Kadın cinsiyet

Kafa travması öyküsü

Düşük eğitim düzeyi

Down Sendromu

Apolipoprotein E4 aleli

Diğer

Hiperlipidemi

Hiperhomosisteinemi

KAH

DM

Depresyon

Hipotiroidi

Parkinson Hastalığı

Koruyucu

Apolipoprotein E2 aleli

Yüksek eğitim düzeyi

Aktif sosyal yaşam

Statinler?

Delirium-Epidemiyoloji

Hastaneye kabul sırasında deliryum prevelansı %12-24

Genel hastane populasyonunda, deliryum insidansı % 6-56

Post-op deliryum yaşlı bireylerin % 15-53’ünde

Yoğun bakımda deliryum ise %70-87’sinde

Delirium yaşlı hastalarda hospitalizasyonun seyrini etkiler.

Tedavi başarısı ¯ Mortalite­

Deliriumda ve
Demansa Bağlı Davranış Bozukluklarında
Farmakolojik Tedavi Seçenekleri

Hem klasik hem de atipik antipsikotik ilaçlar yaşlıda mortaliteyi arttırmaktadır.

Klasik: Haloperidol

Atipik: Risperidon-Risperdal®, Olanzapin-Zyprexa®, quetiapine-Seroquel®, aripiprazol-Abilify®, clozapin-Leponex®, ziprasidon-Zeldox®

Diğer yan etkiler, ↑ inme, ↑ kilo

Kullanılacaksa en düşük dozlarda kullanılır

Haloperidol (Nörodol®) 0.5-2 mg

Risperidon (Risperdal®) 0.25-2 mg

İnkontinans

Ömür boyu idrar ya da gayta inkontinansı geliştirme ihtimali %25 (US).

İnkontinans sıklığı yaşla artan multifaktöryel bir sendromdur.

Bakımevlerinde inkontinans hastaların yarıdan fazlasında bildirilmiş.

İdrar inkontinansı -sıklık:

80 yaşlarına kadar kadında erkekden 2-3 kat daha sıkdır,

bundan sonra sıklık iki cinsiyette eşitlenir

 

İnkontinansının neticeleri

Fiziksel (Cilt tahrişi, İYE, uyku sorunları)

Psikososyal (İzolasyon, depresyon, anksiyete, bağımlılık)

Sosyal (bakım veren için artan yük, bakımevine nakil)

Ekonomik (bez, ilaç ve diğer tedv masrafları, tedavi komplikasyonları, üretkenlik kaybı)

Risk Faktörleri

İleri yaş

Kadın cinsiyet

↑ BKİ

↓ fiziksel aktivite

Beyaz ırk

Aile öyküsü

Nörolojik hastalıklar (inme)

Depresyon

DM

↑ Doğum sayısı

Epizyotomi  (özellikle fekal inkontinans)

Diare, IBH, IBS (fekal inkontinans)

İnkontinans Tipleri:

Stres inkontinansı

Sıkışma (Urge) inkontinans

Taşma (Overflow) inkontinans

Obstrüksiyon

Mesanenin kasılmaması

Foksiyonel

İmmobilite, çevresel, davranışsal

İlaç ve diğer hastalıklara sekonder

Yaşlıda İdrar İnkontinansının
Geçici Nedenleri

D  elirium ve Demans (Bilinç değişiklikleri)

I  nfection (İYE)

A  throphy

P  harmaceuticals (sedatifler, diüretikler)

P  sychologic

E  ndocrine / Excess urine (DM, BY, nokturnal diürez)

R  estricted mobility

S  tool impaction – Konstipasyon

(mesane çıkışında obstrüksüyon ve mesane kapasitesinde ↓)

Yaşlıda Beslenme Sorunları

Malnütrüsyon

Obezite

Vitamin eksiklikleri

Huzurevi sakinlerinin %40-50’inde D vitamini eksikliği mevcut

Mineral eksiklikleri

Kalsiyum ihtiyacı ↑

Optimum kalsiyum alımı:

> 65 yaş kadın ve erkek, : 1500 mg/gün

Beslenme Durumunun Değerlendirilmesi

Tarama yöntemleri ile riskli hastalar belirlenir.

Fonksiyonel durum (Basit & karmaşık GYA)

Antropometrik veriler

BKİ,

% Vücut ağırlığı değişimi

30 günde 5% kayıp;

180 günde 10% kayıp

Vücut kompozisyon değişiklikleri

Albümin, Kolesterol

Vitamin seviyeleri

25-OH-D3

B12

K vit

Beslenme Risk Faktörleri

Akut hastalık (hastaneye yatan hastalar)

Kronik hastalık

Diş/Yutma sorunları

Sosyal izolasyon/ Depresyon

Alkol kullanımı

Fakirlik

İlaçlar: ilaç-gıda enteraksiyonları

İŞİTME

İşitme Kaybı

İletişimi bozacak derecede işitme kaybı

Normal nüfusun  %10’unda mevcut;

65 yaş üzerinde %40’a yükselmektedir (ABD).

İşitme kayıplarının % 80’i yaşlı bireylerde gözlenmektedir.

70 yaşın üzerinde işitmesi hiç bozulmamış bir birey bulmak oldukça zordur.

Presbiaküzi Risk Faktörleri

1) Gürültü maruziyeti;

İşyerinde

Rekreasyonel

Silah sesi

2) Sigara;

3) İlaçlar;

Diüretikler (Kulp diüretikleri)

NSAII

Sisplatin

4) Hipertansiyon

5) Aile öyküsü

Tinnitus

Tinnitus kulağı ilgilendiren bir çok lezyonun belirtisi olarak ortaya çıkabilir.

Dış  kulak yolunun, serümen ya da yabancı cisimle obstrüksüyonu

Enfeksiyonlar (eksternal otit, mirinjit, otitis media, labinrintit, petrozit, sifilis, menenjit),

Östaki tübünün obstrüksiyonu,

Otoskleroz,

Orta kulak neoplazileri (örn, glomus timpanikum and glomus jugulare tümorleri),

Menier Hastalığı,

Araknoidit,

Serebellopontin köşe tümörleri,

Ototoksisite (Salisilatlar, kinin, aminoglikozidler, bazı diüretikler, karbon monoksid, ağır metaller, alkol),

Kardiovaskülar hastalık (HT, arterioskleroz, anevrizma),

Anemi,

Hipotiroidi,

Herediter sensörinöral ya da gürültüye bağlı işitme kaybı,

Akustik travma (patlama hasarı), ve kafa travması.

Tinnitusu olan hastada değerlendirme

Odyolojik değerlendirme

Görüntüleme (temporal kemik ve beyin)

Pulsatil tinnitus vasküler sistemin değerlendirilmesini gerektirir (Karotid ve vertebral arteriografi ile arteriyel tıknıklık, anevrizma ve vasküler neoplazilerin dışlanması açısından) .

GÖRME

Görme Kaybı

Ağır görme kayıpları ne hasta ne de hekim tarafından olguların üçte birinde farkedilememektedir

Tarama:

Snellen şemaları

Gazete ya da broşür okuyabilme

Yaşlıda Görme Kaybının Nedenleri – ABD

Katarakt

Pupillanın arkasında yerleşim gösteren lens kristalinin saydamlığını kaybederek kesifleşmesidir

Prevelansı:

65 -74 yaş grubunda: %50

>75 yaş: %70

Semptomlar

Görmede bulanıklık

Gece görmede zorluk

Işığa duyarlılık

Renkleri algılamada farklılık

Çift görme ve gözlük numaralarında sık değişiklik

Tedavi: cerrahi

Katarakt Gelişimi İçin Risk Faktörleri

Yaş

DM, HT

Göz travması ve enflamasyon

İntraoküler cerrahi

Kortikosteroid kullanımı

Sigara ve alkol

Glokom

UV maruziyeti

Senil Maküler Dejenerasyon

Gelişmiş toplumlarda sıklığı daha yüksek

Semptomlar

Erken evre: kırıklı görme ve görme keskinliğinde azalma

İleri evre: merkezi görme kaybı

Risk Faktörleri

Yaş, sigara, hipertansiyon

DEPRESYON

USPSTF  ve CTFPHC Önerileri :

Depresyon taraması doğru tanı, uygun takip ve tedavi için gerekli sistemlerin olduğu merkezlerde önerilmektedir.

Bir Cevap Yazın