Pharynx ve Oesephagus Anatomisi

Dosyayı isterseniz görüntüleyebilir isterseniz indirebilirsiniz.


GoogleDocs üzerinden indirmek için : İndir–Açılan sayfadan indirebilirsiniz–

Önizleme ;

 

  • PHARYNX (YUTAK)
  • Pharynx
  • Yutak; burun boşluğunun, ağız boşluğunun ve larynx’in arkasında yer alır
  • Kafatası tabanından başlar, columna vertebralis’in önündedir
  • Cartilago cricoidea’da veya C6 vertebra alt hizasında sonlanır
  • Pharynx; ağız boşluğunu ve burun boşluğunu larynx ve oesephagusa bağlar
  • Yutak, solunum ve sindirim sisteminin ortak yoludur
  • Huni şeklindedir, kas ve zarlardan yapılmıştır
  • Pharynx
  • Pharynx’in en geniş yeri os hyoideum hizasındadır
  • En dar yeri ise özefagus ile birleştiği yerdedir (15 mm)
  • Pharynx’in arkasında fascia prevertebralis bulunur
  • Pharynx ile fascia prevertebralis arasındaki boşluğa spatium retropharyngeum denir
  • Pharynx
  • Burun boşluğunu pharynx’e bağlayan geçite choanae,
  • Ağız boşluğunu pharynx’e bağlayan geçite isthmus faucium denir
  • Larynx’i yutağa bağlayan açıklığa aditus laryngis’tir
  • Pharynx boşluğuna cavitas pharyngis denir
  • Pharynx’in Bölümleri
  Cavitas pharyngis 3 bölümden oluşur:
  • Nasopharynx (pars nasalis pharyngis)
  • Oropharynx (pars oralis pharyngis)
  • Laryngopharynx (pars laryngea pharyngis)
  • Nasopharynx (Epipharynx)
  • Burun boşluğunun arkasında bulunur
  • Kafa tabanından başlar, yumuşak damağın arka kenarı hizasında sonlanır
  • Bu bölüm solunum ve işitme fonksiyonlarını destekler
  • Önde choanae ile burun boşluğuna açılır
  • Nasopharynx çok sıralı titrek tüylü epitelle kaplıdır (solunumsal epitel)
  • Nasopharynx
  • Dış duvarda iki taraflı ostium pharyngeum tubae auditivae bulunur
  • Burası östaki borusunun (tuba auditiva’nın) pharynxe açılan ağzıdır
  • Östaki borusu orta kulağı pharynx’e bağlayan bir kanaldır
  • Östaki borusunun kıkırdağı pharynx mukozasını iterek kabartır
  • Bu kabartıya torus tubarius denir
  • Nasopharynx
  • Torus tubariusu örten mukazada tonsilla tubaria (Gerlach bademciği) denen lenfoid yapılar bulunur
  • Bazen çocuklarda tonsilla tubaria büyür ve östaki borusunun ağzını kapatır
  • Bunun sonucunda orta kulağın havalanması bozulur
  • Bu durum uzun sürerse orta kulak enfeksiyonu ve işitme kaybı olabilir
  • Nasopharynx
  • Ostium pharyngeum tuba auditiva’nın araksındaki çıkmaza recessus pharyngeus (Rosenmüller çıkmazı) denir
  • Naszofarenx kanserlerinin çoğu Rosenmüller çıkmazından (çukurundan) çıkar
  • Nasopharynx
  • Ostium pharyngeum tubae auditiva’nın ön ve arka kısımlarından aşağıya iki mukoza plikası uzanır
  • Öndeki plikaya plica salpingopalatina, arkadaki plikaya plica salpingopharyngea denir
  • Bu plikaların içinde m. salpingopalatina, m. salpingopharyngea bulunur
  • Nasopharynx
  • Nasopharynx’in tavanında tonsilla pharyngea (adenoidea) bulunur
  • Bu yapı çocukluk çağında genelde büyüktür, erişkin çağında küçülür
  • Çocuklarda adenoid bazen çok büyür ve solunum yolunu daraltır.
  • Bu olaya adenoid vejetasyon denir
  • Oropharynx (Mesopharynx)
  • Yumuşak damak ile epiglotun üst kenarı arasında kalan kısımdır
  • Ön tarafta isthmus faucium ile ağız boşluğuna bağlanır
  • Arkada C2 ve C3 omurlar ile komşudur
  • Yanda arcus palatoglossus ve arcus palatopharyngeus ve arada tonsilla palatina bulunur
  • Laryngopharynx
  • Epiglot’un üst kenarı ile C6 ’nın alt kenarı arasında bulunur
  • Aşağıda özefagus ile devam eder, önde aditus laryngis ile larynx’e bağlanır
  • Larynx ile laryngopharynx arasındaki çıkmaza recessus piriformis denir
  • Bu çıkmazda plica nervi laryngei denen plika uzanır
  • Bu plikayı n.laryngeus superior’un r.internus dalı ve a.laryngea superior oluşturur
  • Larynx ameliyatlarında bu plikaya dikkat edilmelidir
  • Laryngopharynx (Hypopharynx)
  • Laryngopharyn’in arka ve yan duvarlarını m. constrictor pharyngis medius ve inferior oluşturur
  • Spatium parapharyngeum
Bu olusumlar:
  • A. carotis interna
  • V. jugularis interna
  • N. vagus
  • N. glossopharyngeus
  • N. hypoglossus
  • N. accessorius
  • Lenf düğümleri
  • Pharynx’in duvar yapısı
  • Duvar yapısı 4 tabaka halindedir:
  • Tunica mucosa,
  • Tunica fibrosa,
  • Tunica muscularis,
  • Tunica adventitia
  Tunica mucosa:
  • Nasopharynx: çok sıralı titrek tüylü epitel ile (solunumsal epitel)
  • Oropharynx ve laryngopharynx ise çok katlı yassı epitel ile döşeli (sindirim epiteli)
  • Pharynx’in duvar yapısı
  Tunica fibrosa:
  • Mukoza ile kas tabakası arasında bulunur
  • Yukarı kısımda kas tabakası yoktur.
  • Buradaki tunica fibrosa kalındır ve fascia pharyngobasilaris adını alır
  • Bu fascia yukarıda oksipital kemiğin pars bazilarisine, temporal kemiğin pyramisinin alt yüzüne tutunur
  • Bu fascia arkada kalınlaşarak raphe pharyngis’i oluşturur.
  • Pharynx kasları raphe pharyngis’te sonlanır
  • Pharynx kasları
  • Konstrüktör kaslar
  • Levator kaslar
  Mm. Constrictores:
  • M.constrictor pharyngis superior
  • M. Constrictor pharyngis medius
  • M. Constricroe pharyngis inferior
  Mm. Levatores:
  • M. stylopharyngeus
  • M. salpingopharyngeus
  • M. palatopharyngeus
  • M. constrictor pharyngis superior
  • Başlama yeri:
  • Hamulus pterygoideus, lig.pterygomandibulare, linea mylohyoidea’nın arka ucu, dilin yan kenarlarından başlar
  • Sonlanma yeri:
  • Üst lifleri oksipital kemiğin tuberculum pharyngeum’u,
  • Orta lifleri ve alt lifleri arka taraftaki raphe pharyngis’e tutunur
  • M. Constrictor pharyngis superior
  • Kasın üst kenarı ile kafa tabanı arasında fascia pharyngobasilaris bulunur
  • Yutma esnasında kasın serbest üst kenarı pharynx mukozasına doğru kabartı yapar
  • Bu kabartıya Pasavan kabartısı denir
  • M. Constrictor pharyngis superior
  Fonksiyonu:
  • Yutma esnasında passavant kabartısını oluşturur
  • Böylece nasopharynx ile oropharynx arasındaki bağlantı kesilmiş olur
  • Böylece yutma sırasında gıdalar burun boşluğuna gitmez
  • Siniri: Plexus pharyngeus
  • M. Constrictor pharyngis medius
  • Origo:
  • Lig.stylohyoideum, hyoid kemiğin cornu majus ve minus’undan başlar
  • İnsertio:
  • Bütün lifleri arkada raphe pharyngis’te sonlanır
  Fonksiyon:
  • Kasıldığında pharynx’i büzer ve lokmaları aşağı doğru iter
  • Siniri: Motor siniri plexus pharyngeus
  • M. Constrictor pharyngis inferior
  • Tiroid kıkırdağın laminalarındaki linea obliqua’dan ve krikoid kıkırdağın yan yüzlerinden başlar
  • Raphe pharyngis’te sonlanır
  • Fonksiyonu: Lokmaları aşağı doğru iter
  • Siniri: Plexus pharyngeus
  • Ayrıca havanın özefagusa geçmesini engeller
  • M. stylopharyngeus
  • Proc.styloideus’tan başlar
  • M. Constrictor pharyngis superior ile medius arasından geçerek mukozada dağılarak sonlanır
  • Yutma sırasında pharynx’i kaldırır ve genişletir. En güçlü levator kastır
  • N. glossopharyngeus önce bu kasın lateralinde uzanır, sonra üst kenarından geçerek dile gelir
  • Siniri: N. glossopharyngeus
  1. salpingopharyngeus
  • Tuba auditiva’nın alt kısmından başlar
  • M. palatopharyngeus’un arka bölüm lifleri ile karışarak sonlanır
  • Yutma sırasında pharynx’i yükseltir
  • Siniri: Plexus pharyngeus
  1. Palatopharyngeus:
  • Yumuşak damaktan başlar
  • Bir kısım lifleri m.salpingopharyngeus lifleri ile karışır
  • Bir kısım lifleri pharynx kasları arasında kaybolur
  • Bir kısım lifleri cartilago thyroidea’nın arka kenarında sonlanır
  • Pharynxi yukarı kaldırır veya palatum molleyi aşağı çeker
  • Siniri: Plexus pharyngeus
  • Pharynx arterleri
  Pharynx’in üst bölümünü:
  • A. pharyngea ascendens
  • A. facialis’in a. phalatina ascendens ve
    r. tonsillaris dalları
  Alt bölümünü:
  • A. thyroidea inferior’un rr.pharyngeales dalları
  Tonsilla palatina’nin beslenmesi:
  • Tonsilla palatinanın major arteri
    a.facialis’in r.tonsillaris dalı
  • R.tonsillaris m.constrictor pharyngis superior’u delerek geçer
  • Pharynx’in venleri
  • Plexus pterygoideus
  • V. facialis
  • V.jugularis interna
  • Pharynx’in lenfatikleri
  • Derin servikal lenf nodüllerine drene olur
  • Pharynx’in sinirleri
  • Plexus pharyngeus tarafından sağlanır
  Bu plexusu oluşturan sinirler:
  • N.vagus
  • N.glossopharyngeus
  • Truncus sympathicus
  • Oesephagus (Yemek Borusu)
  • Oesephagus
  • Pharynx’in alt ucundan mideye kadar uzanır
  • C6 vertebra seviyesinden başlar,
  • Th10 seviyesinde diafragmayı geçer
  • Th11 seviyesinde mide ile birleşir
  • Özefagus, sindirim sisteminin appendix vermiformisten sonra en dar bölümüdür
  • Oesephagus
  Darlıkları:
  • Pharynx ile birleştiği yerde (en dar yeri)
  • Arcus aorta’nın özefagusu çaprazladığı yerde
  • Sol ana bronşun özefagusu çaprazladığı yerde
  • Diyafragmayı geçtiği yerde (hiatus oesephageus)
  Bu darliklarin klinikte önemi vardir:
  • Yapılan girişimlerde enstrümanların bu darlıklardan geçişinde zorluklar çıkabilir
  • Yutulan cisimler bu darlıklarda takılıp kalabilir
  • Kaza ile korozif (yakıcı) madde alımından sonra bu darlıklardan geçiş daha yavaş olur
  • Korozif maddeler bu darlıklarda daha fazla tahribat yapar
  • Oesephagus
  • Özefagus seyri sırasında vertebraların ön tarafında yer alır
  • Önce mediatinum superiusta, sonra mediastinum posteriusta uzanır
  • Seyri sırasında iki yerde sola doğru eğrilik gösterir
  • Birincisi göğüs boşluğuna girişte (Th 5),
  • İkincisi son bölümde mide ile birleştiği yerde
  • Oesephagus’un Bölümler
  • 25 cm uzunluğunda, 1-2 cm çapında müskuler bir kanaldır
  • Üst kesici dişlerden mideye kadar uzunluk 40 cm’dir
  Bölümleri:
  • Pars cervicalis
  • Pars thoracica
  • Pars abdominalis
  • Pars cervicalis:
  • Bu bölüm cartilago cricoidea’nın alt kenarı ile sternumun incisura jugularisi arasındadır
  • Burası C6-Th2 vertebralar arasına denk gelir (5-8 cm)
  • Ön tarafında trachea, arka tarafında ise cervical vertebralar, m.longus colli ve fascia prevertebralis bulunur
  • Yan tarafında a. carotis communis ve tiroid bezinin yan lobları ile komşudur
  • N. laryngeus recurrens trachea ile özefagus arasından yukarı çıkar
  • Pars thoracica
  • İncisura jugularisten, hiatus oesephageusa kadar uzanır
  • Mediastinum superius ve mediastinum posterius’ta uzanır (boyu 15-18 cm)
  Ön tarafında:
  • Trachea, broncus principalis sinister,
  • Özefagusun sol atriumun hemen arkasından geçmesi önemlidir
  • Sol atrium büyümelerinde özefagusa bası olur
  Arka tarafında:
  • Thorakal vertebralar, m.longus colli,
  • Sağ a. intercostalisler,
  • Ductus thoracicus,
  • V. hemiazygos yer alır
  • Pars thoracica
  Sol tarafta:
  • Arcus aortanın son kısmı, a.subclavia sinistra, ductus thoracicus ve sol pleura mediastinalis ile komşu
  Sağ tarafta:
  • Sağ pleura mediastinalis, v. azygos ile komşu
  • Ayrıca sol n. vagus ozefagusun ön yüzünde, sağ n. vagus ise arka yüzünde bulunur
  • Bu dallar plexus oesephageus denen sinir ağını oluşturur
  • Pars abdominalis
  • Yaklaşık 1,25 cm uzunluğundadır
  • Karaciğerin sol lobunun arka yüzündeki sulcus oesephageus içinde bulunur
  Arkada:
  • Difragmanın crus dextrum, crus sinistrum ve aorta abdominalis ile komşudur
  • Önde karaciğerin sol lobunun arka yüzü ile komşudur
  • Pars abdominalisin ön ve yan yüzleri periton ile örtülüdür Arka yüzü peritonsuzdur
  • Özefagusun duvar yapısı
  4 tabakadan oluşur:
  • Tunica mucosa,
  • Tunica submucosa,
  • Tunica muscularis,
  • Tunica adventitia
  Tunica mucosa:
  • Çok katlı yassı epitel ile kaplıdır
  • Lamina propriada uzunlamasına seyirli plikalar bulunur
  Tela submucosa:
  • Tunica mucosa ile tunica muscularis arasında yerleşmiştir
  • Bu doku içerisinde damar, sinir ve gll.oesephagea denen bezler bulunur
  • Tela submucosada sinirler ağ yapar.
  • Bu ağa plexus submucosus denir
  • Özefagusun duvar yapısı
  Tunica muscularis:
  • Dışta longitudinal içte sirküler kas liflerinden oluşur
  • Özefagusun 1/3 üst kısmı çizgili kas liflerinden oluşur
  • 1/3 orta bölümü hem çizgili hem düz kas liflerinden oluşur
  • 1/3 alt bölümü ise sadece düz kas liflerinden oluşur
  • Özefagusun alt ucunda anatomik bir sfinkter yoktur
  • Ancak sirküler düz kas lifleri fizyolojik bir sfinkter gibi işlev görür
  • Bu yapı mide içeriğinin özefagusa geri dönmesine engel olur
    (Reflüyü önler)
  Tunica adventitia:
  • İnce ve gevşek bağ dokusundan yapılıdır
  • Özefagusun arterleri
  • Üst 1/3’ü a. thyroidea inferior (Trucus thyrocervicalis’in dalı
  • Orta 1/3’ü aorta thoracica ve a.bronchialisler
  • Alt 1/3’ü ise a.gastrica sinistra ve sol a.phrenica inferior besler (aorta abdominalis’in dalları)
  • Özefagusun venleri
  • Üst 1/3’ü V.thyroidea inferior
  • Orta 1/3’ü V.azygos ve V.hemiazygos
  • Alt 1/3’ü V.gastrica sinistraya açılır
  • Özefagusun sinirleri
  • Çizgili kasları n.laryngeus recurrens (n. vagusun dalı)
  • Düz kasların innervasyonunu plexus oesephageales tarafından sağlanır
  • Plexus oesephageales’e truncus sympathicus’tan sempatik, n. vagustan ise parasempatik lifler ulaşır
  • Organın ağrı duyusunu taşıyan lifler sempatik sinir lifleri ile birlikte seyreder
  • Lenf drenajı
Üst 1/3: derin servikal lenf nodları
Orta 1/3: üst ve arka mediastinal lenf nodları
Alt 1/3: sol gastrik lenf nodları

Bir Cevap Yazın