Pineal Bez (epifiz) Fizyolojisi

Dosyayı isterseniz görüntüleyebilir isterseniz indirebilirsiniz.

GoogleDocs üzerinden indirmek için : İndir–Açılan sayfadan indirebilirsiniz–

Önizleme ;

 

PİNEAL BEZ (EPİFİZ )
 
Pineal bez beyinde 3. ventrikülün tavanında yerleşim gösteren çok küçük bir bezdir. Bez sempatik innervasyona sahiptir ve hormon salınımı karanlıkta uyarılır. Gözde ışık reseptörlerinden kaynaklanan karanlıkla ilgili fotik impulslar retinohipotalamik liflerle suprakiyazmatik çekirdeğe iletilir. Buradan torakal pregangliyonik sempatik nöronlarda sonlanır. Buradaki nöronlar süperiyor servikal gangliyonları innerve eder ve gangliyonlardan pineal beze ulaşan postgangliyonik nöronlar doğar. Pineal bezdeki b adrenerjik reseptörlere bu nöronlardan salınan noradrenalin bağlanmasıyla cAMP aktivasyonu meydana gelir. cAMP N–Asetil Transferaz enziminin aktivitesini uyarır, böylece serotoninden bir basamak sonra melatonin oluşur.
Melatonin salınımı bir sirkadiyan ritim gösterir. Işık melatonin salınımını inhibe eder. İnsanlarda gün ışığının batmasıyla sekresyonu artar ve gece yarısı (02-04) pik yapar, sabah gün ışımasıyla azalır ve gündüz düşük seviyesine iner. Böylece vücuttaki olayların ortamın karanlık–aydınlık siklusunun koordine edilmesinde bir biyolojik saat rolü üstlenir. Melatonin itrahı 6–OH melatonin şeklinde idrarla olur (%90).
Melatonin oldukça lipofilik bir maddedir. Bu yüzden membranları kolayca geçebilir. Etkisini hedef dokularda direkt nükleus üzerinden bile gösterebilir. Bu özellik melatonine güçlü bir antioksidan etki gücü kazandırır.
Melatoninin Etkileri
 
  • Melatonin bir LH inhibitörüdür. Tespit edilen ve klasik kaynaklara geçen ilk etkisi budur. Bu etkisi özellikle mevsimsel üreme gösteren memelilerle önemlidir. Bu hayvanlarda yavrunun ilkbahar ve yaz aylarında doğması yaşamaları açısından önemlidir. Kış aylarında uzun geceler olduğundan melatonin salınımı artar. Bu gonadotropin salınımının bastırılmasını sağlar. Böylece cinsel aktivite azalır. Daha sonra uzun günlerde bu etki ortadan kalkar, gonadlar daha aktif hale gelir. İnsanlarda bu etki bariz olmamakla beraber bebeklerde pineal bez daha gelişmiştir. Puberte sonrası gerilemeye başlar. Giderek kalsifikasyonlar gelişebilir. 40 yaş sonrası melatonin salınımının azalmaya başladığı ve ileri yaşlarda yarıya indiği gösterilmiştir. Pineal bezi harap eden tümörlerde erken puberte (puberte prekoks) görülmesi, bezin insanlarda da üreme fonksiyonları üzerinde rolü olduğunu destekler.
  • Melatonin bilinen en güçlü endojen antioksidan maddedir. Vücutta enerji üretimi sırasında oksidasyonlarla açığa çıkan serbest radikallerin (özellikle .OH ve peroksit radikalleri) melatonin tarafından ortadan kaldırılır (scavenger etki= çöpçü). Bu etkisi ile .OH radikallerinin neden olduğu nöronal dejenerasyonu azalttığı bilinir. Dolayısıyla melatoninin serbest radikallerine bağlı olarak gelişen doku harabiyetlerini ve yaşlanmayı yavaşlatıcı etkileri vardır. Nörodejenerasyondaki apopitoz sürecini baskıladığı bilinmektedir. Özellikle 40 yaşın üstünde melatonin sekresyonunun giderek azalmasının yaşlanmanın sebeplerinden birisi olacağı fikrini ortaya koymuştur. Bu yüzden ABD’de eksojen olarak melatonin kullanımı yaygındır.
  • Melatoninin immün modülan, immün stimülan ve antikanser özellikleri tespit edilmiştir. Araştırmalarda kanser dokusunun gelişimini önlediğine dair ipuçları vardır.
  • Melatoninin ateroskleroz gelişimini yavaşlatıcı etkileri bulunmuştur. Bunun özellikle damar cidarlarında lipid peroksidasyonunu önleyici etkisinden kaynaklandığı bulunmuştur.
  • Melatonin hafif sedatif ve hipnotoksik etkilere sahiptir. Uyku ritminin düzenlenmesinde (özellikle uzun süren uçak yolculuklarında oluşan uyku ritmi bozukluğu ile karakterize olan jet-lag hastalığında) kullanılmaktadır.

 

Bir Cevap Yazın