Postür ve Hareketin Denetimi- Medulla Spinalis ve Beyin Sapı

Dosyayı isterseniz görüntüleyebilir isterseniz indirebilirsiniz.


GoogleDocs üzerinden indirmek için : İndir–Açılan sayfadan indirebilirsiniz–

Önizleme ;

 

POSTÜR ve HAREKETİN DENETİMİ
(MEDULLA SPİNALİS ve BEYİN SAPI)
Dersin İçeriği
Giriş
Omurilik (Medulla spinalis) ve motor işlevleri
Beyin sapı ve motor işlevleri
Deserebrasyon, orta beyin hayvanı, dekortikasyon
  • Bu derslerde,
Motor sistemlerinin nasıl denge ve postürü sağlayıp, sürdürdüğünü,
beden, kollar, bacaklar ve gözleri nasıl hareket ettirdiğimizi
konuşma ve beden dili ile nasıl iletişim kurduğumuzu  göreceğiz.
  • Fiziksel enerjiyi nöral informasyona dönüştüren duysal sistemlerin tersine, motor sistemler, nöral informasyonu kaslarda kasılma gücüne dönüştürerek hareketleri oluşturur.
Bir balerinin başarılı pivotu,
bir tenisçinin bekhendi,
bir piyanistin parmak tekniği,
okuyucunun eşgüdümlü göz hareketleri,
  olağanüstü derecede motor beceri gerektirir.
  • Ancak, bir kez eğitildiklerinde, motor sistemler, tüm bunları büyük bir rahatlıkla ve büyük bölümünü otomatik olarak ortaya koyarlar.

Motor nöronlar üzerinde sinaps yapan girdilerin üç işlevi vardır:
İstemli aktiviteyi sağlamak
Haraketler için sağlam bir arka plan oluşturmak üzere vücut postürünü ayarlamak
Hareketlerin yumuşak ve hassas yapılabilmesi için çeşitli kas aktiviteleri arasında koordinasyon sağlamak.
Sinir Sisteminin Organizasyonu
Motor Sistemlerin Organizasyonu
Omurilik
Beyin sapı ve retiküler formasyon
Primer motor korteks
Premotor alanlar
Premotor
Tamamlayıcı motor korteks)
Ayrıca; bazal gangliyonlar ve serebellumun lateral parçaları (serebroserebellum), istemli hareketlerin planlanması ve organizasyonuyla ilgili premotor ve primer motor kortekse giden bir geribildirim devresinin bölümleridir.
Hippocrates
  “İnsanoğlu bilmelidir ki neşe, sevinç, keder ve elem gibi tüm duygularımız keza kahkahalarımız ve göz yaşlarımız beyinden, yalnızca beyinden kaynaklanır. Onun aracılığı ile düşünürüz; görür, işitir ve çirkini güzelden, kötüyü iyiden, hoş olanı olmayandan ayırt ederiz. Bizi çıldırtan, içimizi korku ve dehşetle dolduran, gece ya da gündüz uyku veren, uygun olmayan hatalar, amaçsız bunaltılar, dalgınlık ve alışılmışa ters davranışlar getiren de yine odur.”
OMURİLİK (MEDULLA SPİNALİS)
  Merkezi sinir sisteminin en basit kısmı, omurilik dediğimiz ve sırtımızdaki omur kemikleri arasında aşağıya doğru uzanan tüp şeklindeki yapıdır.
Omurilik
  Omuriliğin şematik görünümü (kesit).
  1. Arka oluk,
  2. Dura mater,
  3. Araknoid zar,
  4. Duyu sinirlerinin kökleri (arka kök; radix posterior),
  5. Arka kök gangliyonu (duyu hücrelerinin gövdeleri burada bulunur),
  6. Spinal sinirler (vücuda dağılan motor sinirler ve vücuttan duyu getiren duyu sinirleri),
  7. Motor sinirlerin kökleri (ön kök; radix anterior),
  8. Subaraknoid boşluk (Beyin-omurilik sıvısı ile doludur),
  9. Pia mater
Omurilik temel olarak, orta kısmında ince ve boylu boyunca bir kanal,
Kanalın etrafında, enine kesildiğinde kelebek gibi görünen bir gri madde,
bunun etrafında ise beyaz madde kütlesinden oluşan, tüp şeklinde bir yapıdır.
Ortadaki kanal, beynin içinde bulunan, ventrikül (karıncık) adı verilen ve besleyici bir sıvı olan beyin omurilik sıvısı (BOS) ile dolu olan boşlukların, omurilik içindeki devamıdır ve aynı sıvıyla doludur.
ØKanalın etrafında bulunan gri madde, esas olarak sinir hücrelerinin gövde kısımlarını içerir.
ØBuradaki sinir hücreleri, periferik sinir sisteminden gelen ve merkezden perifere gönderilen verileri değerlendirilerek, nereye ve ne şekilde gönderileceklerini belirleyen karmaşık elektriksel devreler oluştururlar.
Omurilik
Omurilik
Ø
ØÜst merkezlerden ara nöron  şebekelerine inen impulslar çok kompleks sonuçlara sebep olabilirler
Omurilik
Beyinden omuriliğe gelen inici bağlantılar aynı anda hem agonist kasları hem de ara nöronlar yoluyla antagonist kasları etkiler.
Omurilikteki özel nöronal devrelerin varlığı sayesinde üst merkezler tek bir komut ile hareket için gerekli olan karmaşık kas kasılmalarını düzenleyebilmektedir.
Omurilik
İnici yollar motor nöronlara olan etkilerini ya doğrudan doğruya veya ara nöronlar üzerinden gösterirler.
İnici yolların ara nöronlara olan etkisi sonucu bir refleks faaliyet ya durdurulur veya kolaylaştırılır.
Ara nöronlar periferden gelen inputun motor nöronları nasıl etkileyeceğini tayin eden bir anahtar gibi davranırlar.
İnici lifler aferent liflerin uçlarında presinaptik bağlantı yaparak kolaylaştırıcı ya da baskılayıcı bir etki gösterebilir
Tek bir kası innerve eden motor nöronların hepsine birden motor nöron gölcüğü denir
  1. İLETİM:
  • Omurilik, çevreden gelen bilgilerin merkezi sinir sistemine girdiği ve merkezden gelen emirlerin çevresel sisteme aktarıldığı yerdir.
  • Ak madde
medulla spinaliste
yukarı ve aşağı doğru informasyon taşıyan ileti yollarını oluşturur.
Descending Motor Tracts in the Spinal Cord.
A cross-sectional view indicating the locations of the major descending motor tracts that contain the axons of upper motor neurons.
Sensory tracts appear in dashed outline.

Omuriliğin Fonksiyonları
  1. LOKOMOSYON
q Ekstremitelerin hareketleri, serebral korteksteki  nöronlar tarafından başlatılır. Mesela yürüme, medulla spinalisin gri maddesindeki santral pattern jeneratörleri (lokomotor kalıp jeneratörü) denilen dönen devrelerle ilgilidir.
q
qBu devreler, bacaklardaki ekstensor ve fleksor kasların uygun sırayla uyarılmalarını sağlar.
q Tam olmayan M. Spinalis kesilerinde, mezensefalik hareket bölgesinin tonik deşajları ile lokomotor kalıp jeneratörleri aktive edilerek ritmik motor impuls deşarjları çıkarmaya devam ederler.
q
qDeney hayvanlarında M. Spinalisin tam kesilerinden sonra norepinefrin öncülü L-dopa (levodopa) kullanılması ile de bu jeneratörler aktif hale getirilebilmektedir.
q
Aksiyal ve distal kasların denetimi
Omurilikteki organizasyonunda;
ekstremitelerin proksimal bölümlerini ve gövde kaslarını, aksiyal kasları innerve eden motor nöron gölcükleri ventral veya mediyalde,
ekstremitelerin distal bölümündeki iskelet kaslarını innerve eden motor nöron gölcükleri ise lateralde yerleşmiştir.
Aksiyal ve distal kasların denetimi
Aksiyal ve distal kasların denetimi
Ventromediyal motor nöron gölcüğü
Bu motor nöron grubu omuriliği uzun segmentler boyunca katederek uygun hareket ve postürün sağlanmasında ve kaba hareketlerle (asılmak, itme, çekme) ilgili birçok kas grubunun ortak çalışmasını sağlar.
Dorsolateral motor nöron gölcüğü
Bu motor nöron grubu ise daha az segmentte uzanır ve ince ve beceri isteyen hareketlerin yapılmasında rol alan her bir kasın ayrı ayrı innervasyonunu sağlarlar.
Omuriliğin Fonksiyonları
  1. REFLEKS AKTİVİTENİN KONTROLÜ
  Refleksler beyin ve m. spinalis aracılığı ile istem dışı stereotipik cevaplar verilmesidir.
 Gerim refleksleri,
Tendon refleksleri,
 Otonom refleksler….
BEYİN SAPI
vMotor hiyerarşide  MSS’nin ikinci kısmını oluşturur
v
vBir çok alt birimden oluşur ve omuriliğe göre daha karmaşık hücre bağlantıları içerir.
v
vAnatomik olarak, omurilikle beyini birbirine bağlayan bir köprü gibidir.
v
Beyin Sapı
vBu bölge, temel hayati fonksiyonların yürütülebilmesi için vazgeçilmez öneme sahiptir.
v nefes alıp verme,
v kanın damarlarda dolaşması,
v kalbin atım düzeni,
v uyku ve uyanıklık,
v dikkat ve bunun gibi bir çok önemli etkinlik, beyin sapı dediğimiz bu bölgeden kontrol edilir.
vVital olmayan diğer  bazı merkezler  de buradadır.
v Çiğneme, yutma
v Öksürme, hıçkırık, aksırma
v Göz hareketleri
Beyin Sapı
vDengede rolü olan vestibüler çekirdekler de buradadır.
v
vBazı kafa çiftlerinin nukleusları buradadır
v
vVejetatif fonksiyonlardan sorumlu bir duyusal- motor entegrasyon merkezidir
Beyin Sapı
Orta Beyin (midbrain)
Göz hareketleri, görme, işitme sistemlerinin ara istasyonları…
Pons (köprü)
Solunum, kan basıncı, kalp hızı, beyincik-beyin arası iletişim…
Medulla (soğan)
Soluma (solunum ritmi), kan basıncı, yutma, kusma vb merkezleri…
  Beyin Sapı – Retiküler Formasyon ve R.A.S.
Beyin Sapı–Retiküler Formasyon
Retiküler formasyonun en önemli işlevlerinden birisi, bilinçli algılamadan sorumlu olan beyin kabuğumuzu (korteksi) “uyanık” durumda tutmaktır.
Uyanıklığa bağlı tüm işlevler;
dikkat,
konsatrasyon,
öğrenme,
uyaranlara cevap verme gibi
retiküler formasyonun bu uyanık tutucu işlevine bağlıdır.
Retüküler formasyondaki hücrelerin tüm beyine dağılan ve onu uyanık tutmak için farklı sinyaller taşıyan tüm uzantılarına retiküler aktive edici sistem denir.
 Uyanıklık işlevinde talamusun da önemli rolü bulunmaktadır.
Beyin Sapı–Retiküler Formasyon
Retiküler formasyon gamma motor sistemin aktivitesini kontrol eder ve bu nedenle de kas tonusunu düzenler.
Postürün kontrolünde de rol oynar.
Retiküler formasyon aynı zamanda hareket etme sürecinde de rol oynar.
Mezensefalondaki lokomotor bölgenin uyarılması deserebre kedide bile yürüme hareketine yol açar.
Mezensefalik lokomotor bölge medulla spinalise direkt olarak aksonlarını göndermez fakat retikülospinal yol nöronlarının aktivitelerini kontrol eder.
Beyin Sapı
Beyin sapından kaynaklanıp
omuriliğin gri maddesinde sonlanan inici sistemleri, sonlandıkları yerlere göre
 iki gruba ayırabiliriz:
Ventromedyal Yollar ( Medyal Sistem )
Dorsolateral Yollar ( Lateral sistem )
Beyin Sapının Ventromediyal Yolları
  1. Lateral ve Mediyal Vestibulospinal Yollar:
lateral ve medyal vestibular nukleuslardan kaynaklanır,
iç kulağın labirentlerinden bilgi taşır,
ekstensör alfa ve gama motor nöronlariyle monosinaptik bağlantılar kurar
dengenin refleks yoldan temini için gereken informasyonu iletir.
Beyin Sapının Ventromediyal Yolları
  1. Tektospinal Yol:
  • Orta beynin tektum kısmından kaynaklanır.
Beyin Sapının Ventromediyal Yolları (Medyal Sistem)
  1. Retikülospinal Yol:
oPons ve medullanın retiküler formasyonundan kaynaklanır.
oProksimal ve aksiyal kasları etkiler.
oEtkileri uyarıcı veya inhibe edici olabilir.
oVentromedyal yolların diğer komponentleri de retiküler formasyona yan dallar verir.

Beyin Sapının Dorsolateral Yolları
(
Lateral sistem )
Omuriliğin gri maddesinin dorsolateral kısmında ve daha az sayıda spinal segmentte sonlanırlar.
Ekstremitelerin distal (kısmen proksimal) kaslarını innerve eden motor nöronları, daha çok ara nöronlar üzerinden etkilerler

Beyin Sapının Dorsolateral Yolları
(
Lateral sistem )
qDorsolateral sistemi meydana getiren en önemli lif grubu RUBROSPİNAL LİFLERDİR.
qOrta beyindeki nukleus ruberin magnoselüler kısmından kaynaklanırlar.
q Rubrospinal lifler nukleus ruberin ventralinde orta hattı geçerek medullanın ventrolateral kısmında aşağıya inerler.
qRubrospinal yol, insanda, maymundakine göre daha az gelişmiştir.

Beyin Sapının Dorsolateral Yolları
(
Lateral sistem )
qNukleus ruber’in magnoselüler kısmından kaynaklanan diğer bir lif grubu daha vardır.
Rubrobulbar lifler;
q kranyal sinirlerin nukleuslarına
q dorsal kolon nukleusları ile trigeminal nukleusa uzanırlar.
Deserebrasyon
Ponsun üzerinden bir kesi yapılırsa deserebre hayvan elde edilir.
Bu hayvanlarda spinal şoka benzer bir dönem görülmez.
Spastisite görülmesi tipiktir ve buna deserebrasyon rijiditesi (katlığı) denir.
Deserebrasyon rijiditesinde 4 ekstremitenin de ekstensör kasları tutulmuştur.
Vital merkezlerin hasarı nedeniyle insanda görülmesi enderdir.
Kedi ve köpekte oluşturulduğunda hayvan normal ayakta durmaya benzer bir pozisyon alır.
Postural refleksler nedeniyle sırtüstü yatırıldığında ekstansiyon maksimumdur, bir tarafa döndürüldüğünde azalır.
Orta beyin hayvanı
Orta beyin üstünden kesi yapılırsa, orta beyin hayvanı elde edilir.
Ortabeyin hayvanında deserebre hayvana benzer ekstansiyon rijiditesi sadece hayvanın bir yanına sakin yatırıldığında görülür.
 Ortabeyin hayvanı doğrulma reflekslerine ve yakalama refleksine sahiptir.
Ayağa kalkabilir, yürüyebilir ve kendini doğrultabilir.
Gözleri sağlamsa ışık refleksi görülebilir.
Dekortikasyon
Serebral korteksin çıkarılmasına denir.
Dekortike hayvanda ortabeyin hayvanındaki bütün refleksler mevcuttur.
Ayrıca talamusda entegre edilen ısı düzenlenmesi ve homeostatik mekanizmalar da sağlamdır.
Öğrenme ve koşullanmanın olmaması tipiktir.
Dinlenme sırasında dekortikasyon rijiditesi görülür.
Bacaklarda ekstansiyon, kollarda fleksiyon kalıbı vardır.
Baş bir tarafa döndürülürse tonik boyun refleksleri sayesinde o tarafta kol ve bacaklarda ekstansiyon görülür.
Dekortikasyon rijiditesi insanda, kapsüla internada kanama veya tromboz olmasından sonra hemiplejik ta-rafta görülür.

Bir Cevap Yazın