Proteinlerin Sindirimi ve Metabolizması

Dosyayı isterseniz görüntüleyebilir isterseniz indirebilirsiniz.


GoogleDocs üzerinden indirmek için : İndir–Açılan sayfadan indirebilirsiniz–

Önizleme ;

 

PROTEİNLERİN SİNDİRİMİ VE METABOLİZMASI
Sindirim, vücutta besinlerin mekanik ve enzimatik olarak parçalanmaları demektir.
Proteinlerin Sindirimi
Proteinlerin sindirimi midede başlar.
Diyetle alınan proteinlerin mideye ulaşması ile gastrik mukozadan gastrin hormonunun salınımı uyarılır.
Gastrin, parietal hücrelerden HCl, gastrik glandların chief hücrelerinden pepsinojen salınmasını uyarır.
Proteinlerin Sindirimi
Pepsinojen, zimojendir ve aktivitesi için kısmen hidroliz edilmesi gerekir.
Bunu HCl asit sağlar.
Otokataliz (pepsin tarafından)
Proteinler, midede ısı ve HCl etkisiyle denatüre olurlar.
Proteinlerin Sindirimi
Pepsin, denatüre prt’i iri polipeptid türevlerine parçalar.
Endopeptidaz aktivitesine sahiptir.
Aromatik aaler/ dikarboksilik aalerin peptid bağlarına özgüldür.
Proteinlerin Sindirimi
Midede;
mukoza hücrelerinden → gastrin
esas (chief) hücrelerden → pepsinojen
parietal hücrelerden →HCl
          KCl
          intrinsik faktör
          ATPaz
Proteinlerin Sindirimi
Ayrıca mideden salınan diğer aspartat proteinazlar; katepsin D ve katepsin E’dir.
Katepsinler aynı zamanda lizozomlarda da yer alır ve glikoproteinlerin yıkımına katılır.
Rennin bebeklerde sindirimde önemlidir. Rennin Ca+2 varlığında sütün kazeinini parakazeine çevirir ve sonra buna pepsin etki eder.
Proteinlerin Sindirimi
Mide içeriği; kimus
Pankreas ve safra salgılarının alkali içeriği kimusun asitliğini nötralleştirir.
Pankreas salgısı alkalidir (pH 7,5-8).
Pankreas salgısı temel besinlerin tümüne etki eden enzimler içerir.
Proteinlerin Sindirimi
Proteinaz ve peptidazlar, mide ve bağırsak mukoza hücrelerinde, pankreas hücrelerinde aktif olmayan proenzim (zimojen) şeklinde bulunurlar,
Salgılandıktan sonra parçalanma suretiyle aktif hale gelirler.
Proteinlerin Sindirimi
Mide içeriği (oligopeptidler ve aminoasitler) ince barsağa ulaşınca kolesistokinin (pankreozimin) ve sekretin salgılanır.
Kolesistokinin pankreastan; tripsinojen, kimotripsinojen, prokarboksipeptidaz A-B gibi proenzimlerin salınımını uyarır.
Proteinlerin Sindirimi
Duodenum ve jejunumdan salgılanan sekretin, pankreastan su ve HCO3 salgılanmasını uyarır.
Bu salgı esas olarak mide asiditesini nötralize eder ve ince barsak enzimlerinin aktivitesini sağlarken, pepsin aktivitesini durdurur.
Proteinlerin Sindirimi
Tripsinojen barsak mukozasından salgılanan bir diğer proteolitik enzim olan enterokinaz tarafından etkinleştirilir.
Oluşan tripsin diğer tripsinojen moleküllerini ve kimotripsinojen, proelastaz ve prokarboksipeptidaz gibi diğer zimojenleri etkinleştirir.
Proteinlerin Sindirimi
Tripsin, kimotripsin ve elastaz endopeptidazlardır.
Tripsin, peptonlardaki arjinin ve lizin gibi bazik amino asitlerin oluşturduğu peptit bağlarını parçalar.
Proteinlerin Sindirimi
akimotripsin, peptonlardaki fenilalanin, tirozin ve triptofanın gibi yüksüz aromatik halkalı aa kalıtlarının oluşturduğu peptit bağlarını parçalar.
Elastaz, elastindeki nötral alifatik zincirli amino asitlerin (glisin, alanin, serin) oluşturduğu peptit bağlarını parçalar.
Proteinlerin Sindirimi
Karboksipeptidaz A bir ekzopeptidazdır;
Oligopeptitlerin karboksil ucunda aromatik ve alifatik zincirli nötral amino asitlerin oluşturduğu peptit bağlarını ve dipeptitleri parçalar, tek tek aa serbestleştirir.
Proteinlerin Sindirimi
Karboksipeptidaz B de bir ekzopeptidazdır;
Oligopeptitlerin karboksil ucunda arjinin ve lizin gibi bazik amino asitlerin oluşturduğu peptit bağlarını parçalar.
Proteinlerin Sindirimi
Aminopeptidaz, polipeptid ve oligopeptitlerin amino ucundaki peptit bağlarını ve dipeptitleri parçalar (duedonum kaynaklı).
Dipeptidaz, barsak epitelinde bulunabilen farklı özgüllükteki enzimlerdir.
Aminopeptidaz ve dipeptidazlar, barsak özsuyunda bulunur.
Polipeptitler, İB lümeninde
tripsin, kimotripsin, elastaz gibi endopeptidazlar ve
karboksipeptidaz A, karboksipeptidaz B, aminopeptidaz gibi ekzopeptidazların
etkisiyle oligopeptitlere, dipeptitlere ve amino asitlere parçalanırlar.
Sindirim Enzimleri
Endopeptidazlar: Tripsin, Kimotripsin, Pepsin, Katepsin, Elastaz
Ekzopeptidazlar: Karboksipeptidaz A,B ve aminopeptidaz
Proteinlerin Sindirimi
Sindirim kanalında hidrolitik enzimlerin etkisi sonucu amino asitler oluşur,
İnce bağırsak lümenindeki amino asitlerin hemen hemen hepsi ince bağırsağın orta kısmında emilirler (Na+ bağımlı taşıyıcı mekanizmalar).
Çoğu portal kana geçerek karaciğere taşınırlar.
g-GLUTAMİL SİKLUSU
Aminoasidlerin hücreye girişlerinin açıklanmasında gglutamil siklusu kullanılmaktadır.
Bu siklusda 6 enzim (1 adet membrana bağlı, 5 adet sitozolik), glutatyon (GSH, gglutamilsisteinglisin) ve her aminoasid için 3 ATP gereklidir.
Membrana bağlı olan enzim γ-glutamil transferaz (GGT)’dır  ve temel olarak bu enzim sayesinde transport gerçekleştirilir.
Proteinlerin Sindirimi
Besinlerden kaynaklanan aa.lere ek olarak önemli miktarda aa. doku metabolizması sırasında sentezlenmektedir.
Hücreler içindeki proteinler devamlı olarak yıkılmakta ve yeniden sentezlenmektedir.
Proteinlerin Sindirimi
Özellikle açlık durumlarında, kaslarda depo edilmiş olan proteinlerin yıkılımıyla önemli miktarda aa. ortaya çıkar.
Bu aa. bir kısmının karbon iskeleti organizmanın enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla kullanılır (glukoneogenez).
Amino asit gölcüğünü oluşturan amino asitler kaynakları ne olursa olsun çeşitli şekillerde kullanılırlar:
Vücut proteinlerinin sentezinde kullanılırlar.
Diğer amino asitlerin ve protein olmayan azotlu maddelerin (NPN-bileşikleri) sentezinde kullanılırlar.
Enerji oluştururlar.
Çok azı böbrekler yoluyla atılır.
Canlı hücrelerin proteini, devamlı olarak protein dönüşümü ile yenilenir;
Protein dönüşümü sırasında serbest hale geçen amino asitlerin %75-80’i yeni protein sentezi için tekrar kullanılır.
Geriye kalan amino asitlerin azotu, üre döngüsünde üreye dönüşürken karbon iskeletleri de amfibolik ara ürünlere çevrilir.
Proteinlerin Sindirimi
Sıkı bir yemekten sonra amino asitler protein sentezi, yakıt ve diğer önemli bazı bileşiklerin sentezi için kullanılırlar.
Glutamin iskelet kaslarından ve beyinden böbreklere, alanin ise karaciğere amino gruplarını taşır.
Beslenmeden sonra dallı zincirli amino asitlerin amino gruplarının iskelet kasından KC’e taşınmasında alanin önemli görev görmektedir.
   Glutamin, protonların (H+) atılımı için böbreklere NH4+ taşır.
 
Böbreklerde glutamin ve diğer enerji kaynaklarının metabolizması şu şekilde özetlenebilir:
Beyinde glutamin, birçok farklı nörotransmitterin sentezi için azot taşıyıcısı olarak görev görür.
BCAA:branch chained aa
BCKA:branch chained keto acid
İntestinal hücreler glutamin ile birlikte aspartat ve dallı zincirli amino asitleri (BCAA) de metabolize ederler.
Proteinden zengin beslenmeden sonra emilen aa.lerin çoğunu intestinal hücreler ve karaciğer kullanır.
Karaciğer amino asit metabolizmasının  önemli bir yeridir.
Karaciğerde amino asitlerin karbon iskeleti TCA siklusu veya glikolitik yolun ara ürünlerine, asetil-CoA’ya  veya keton cisimlerine dönüştürülür; amino asitlerin azotundan da üre sentez edilir.
Amino asit metabolizması
Azot metabolizması olarak da adlandırılır.
Total azot alınımı ile azot kaybı arasındaki fark azot dengesi olarak tanımlanır.
Yetişkin bir insanda azot alınımı ile idrar ve feçesle olan azot atılımı birbirine eşittir.
Bunlarda tipik olarak azot denge halindedir
Amino asit metabolizması
Azot alınımı atılan azotlu bileşiklerden fazla olduğunda pozitif azot dengesi ortaya çıkar.
Bebeklerin büyümesi sırasında ve hamile hanımlarda tipik olarak pozitif azot dengesi gözlenir.
Amino asit metabolizması
Azot atılımı alınımını aştığında negatif azot dengesi ortaya çıkar.
Bazı ameliyat sonrası hastalarda, ilerlemiş kanserli hastalarda, yetersiz azot alan veya düşük kaliteli diyet proteini alan  bireylerde negatif azot dengesi görülür.
Sepsis ve travmatik hasar durumlarında iskelet kaslarından glutamin ve diğer amino asitler salıverilirler.
Sonunda üre ve NH4+ biçiminde azot kaybı ile negatif azot dengesi ortaya çıkar.
Sepsis sırasında aa. akışına sitokinler ve hormonlar aracılık ederler.
n

Bir Cevap Yazın