Sinir Sistemine Giriş – Sinaptik İleti

Dosyayı isterseniz görüntüleyebilir isterseniz indirebilirsiniz.


GoogleDocs üzerinden indirmek için : İndir–Açılan sayfadan indirebilirsiniz–

Önizleme ;

 

  • SİNİR SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ
  • Sinir Sisteminin yapısı
  • Nöronlar ve glial hücrelerden oluşur..
  • Glial hücreler:
  • mikroglia,
  • astrosit,
  • oligodendrosit,
  • epandimal hücre
  • schwan hücresi
  • Sinir sisteminde 100 milyardan fazla nöron vardır, glial hücreler bunun 10 katından fazladır,
  • Nöronlar;
  • uyarılabilme, yeni uyaranlara cevap verme
  • meydana getirdikleri sinyalleri iletebilme özellikleri vardır.
  • Sinir Sistemi’nin Homeostatik görevi
  • Değişen iç ve dış koşullarla ilgili duyuların alınarak uygun yanıtın oluşturulması;
  • Mental ve fiziksel her türlü aktivitenin kontrolü,
  • Hedef organların faaliyetinin düzenlenmesi…..
  • Sinir sisteminin organizasyonu (1)
  • Sinir sistemi anatomik yerleşim açısından
  • MSS
  • Periferik sinir sistemi;
  • İşlevsel yönden
  • somatik sinir sistemi
  • otonom sinir sistemi şeklinde gruplandırılır.
  • Sinir Sisteminin Organizasyonu (2)
  1. Merkezi Sinir Sistemi
  2. a) Beyin: Ön beyin  : Korteks,  Talamus,  hipotalamus, l imbik sistem
       2.Orta beyin  : Beyin sapı, RAS
  1. Arka beyin  : Medulla oblangata, beyincik,     pons
  2. b) Omurilik (Medulla spinalis)
  3. Periferik Sinir Sistemi (Beyin sapı ve omurilikten çıkan sinirler)
1.Duyu sistemi
2.Motor sistem: Kranyal ve spinal sinirler (12’si kranyal, 31’i spinal 43 çift sinir ve ganglionlar)
a.Somatik nöronlar (Beden/kas hareketleri)
b.Otonomik nöronlar (İstemsiz faaliyetler-sindirim -salgı                                  faaliyetleri vb…..)
  • Otonom Sinir Sistemi: Homeostatik Denge
Otonom Sinir Sistemi – Zıt çalışan sistemler:
  • Parasempatik S.S.
  • Dinlen ve beslen; Kestir ve sindir
  • Vücudu “yenileyen” sistem
  • Sempatik S.S.
  • Savaş veya kaç!
  • Enerji gerektiren faaliyetler
  • Somatik Motor Nöronlar
  • Hücre gövdeleri beyin sapı ve omurilikte bulunur.
  • Aksonları m.s.s.’den ayrılır ve sinaps yapmadan iskelet kası hücrelerini uyarır.
  • Salınan transmitter Ach’dir
  • Uyarısı iskelet kası hücrelerinde sadece kasılmaya yol açar, inhibe eden somatik nöronlar yoktur.
  • Sinir Sisteminin Organizasyonu
  • Sinir Hücresi (nöron)
  • Dendritler
  • Hücre gövdesi (soma)
  • Akson
  • Sonlanma (terminal)
  • Nöron
  • Farklı Nöron Tipleri ve İşlevleri
  • Sinir hücreleri impuls iletme özelliğine göre üç gruptur
1- Afferentler (duysal sinirler):
  • uyarıları periferden beyine iletirler,
2- Efferentler (motor-otonom sinirler):
  • uyarıları beyin ve omurilikten kaslara (düz-çizgili-kalp kası) ve bezlere iletirler,
3- İnternöronlar (ara nöronlar) MSS, beyin veya medulla spinaliste afferent nöron ile efferent nöron arasında bulunur;
  • afferent nöronun getirdiği bilgiyi efferent nörona iletir,
  • içerdikleri nörotransmitere göre inhibisyon veya eksitasyon yaparlar.
  • Sinir Hücresinde Metabolizma, Sentez ve Taşıma
  • Glia hücrelerinin tipleri ve işlevleri
Glia = Bir arada tutan, yapıştırıcı,     çoğalabilen hücreler.. görevleri :
  • Nöron gövdelerini destekleme ve onarım (astrositlerin NGF sentezi)
  • Miyelin kılıf oluşturmak (Oligodendrosit ve schwan h.)
  • Bölümler arası bariyer görevi yapmak (Astrositler kapillerlere sıkı bağlantılar kurarak kan beyin bariyerini yaparlar)
  • İmmünite/Çöpçülük (mikroglia)
  • Metabolik destek (astrositler K+ iyonlarını ve GABA, glutamatı geri alarak homeostazise katkı sağlar)
  • Glial Hücreler
  • Kan-Beyin Bariyeri çok küçük moleküllerin beyin dokusuna geçmesine elverişlidir
  • Astrositlerin kapillerlerle (bütünleşik bazal membranlı ve dar interstiyum) olan sıkı bağlantıları ile oluşan beyin bariyeri:
(1)Beyin dokusunu zararlı maddelerden korur,
(2)Koroid pleksus ve beyin kılcal damarlarındaki taşıma sistemleriyle nöronlar için uygun iyonik çevrenin korunmasını sağlar.
  • Bu sistemin en önemli görevi beyin interstisyel sıvısında potasyum konsantrasyonunun düşük tutulmasıdır.
  • Bazı nörotrasmitterlerin astrositlerde yıkımdan oluşan (örn:glutamin) astrositlerden salınarak yeniden nörotrasmitter oluşumunda kullanılır.
  • Glia hücrelerinin işlevlerine toplu bakış
  • NÖRONLARDA UYARILMA VE İLETİ
  • Nöronların uyarılma eşikleri düşüktür
  • Fiziksel, kimyasal ve elektriksel uyaranlarla iki farklı tipte potansiyel gelişir:
  • a) Yerel potansiyeller
(sinaptik, jeneratör potansiyeller),
  • b) İlerleyen uyarılar
(aksiyon potansiyelleri, “sinir impulsları” ).
  • Miyelinli aksonlarda impuls iletisi
  • Bir Ranvier boğumundan diğerine sıçrayıcı (saltatorik) tarzdadır.
  • Miyelinli aksonlardaki ileti hızı miyelinsizlere oranla 50 kat fazla olabilmektedir.
  • Multipl skleroz (MS hastalığı)
  • Otoimmüniteye ile gelişen otoantikorların miyelin kılıflara saldırması sonucunda beyinde çok sayıda sklerotik lezyonlar vardır.
  • Bazı viral enfeksiyonlar (kızamık, herpes, E. Barr virüsü, influenza) ve genetik yatkınlık hastalığı tetikleyici olabilir.
  • MS hastalarında miyelin kaybına bağlı uyarı iletisini bozulunca; voltaj kapılı kanallardan, K+ iyonlarının kaybına bağlı hiperpolarizasyona sonrası impuls iletiminde aksamalar vardır.
  • Tutulum yerlerine göre;
  • kas zayıflıkları,
  • konuşma bozukluğu,
  • görme bozukluğu,
  • duysal bozukluklar gibi çeşitli semptomlar ortaya çıkar.
Tedavisinde interferon gibi immüniteyi baskılayan ilaçlar faydalı olabilmektedir.
  • Nörön büyüme faktörleri (Nörotrofinler=NGF)
  • Bazı NGF’ler astrositler tarafından diğerleri ise nöronlar ve innerve edilen yapılardan üretilirler:
  • İnnerve edilen yapılardan ve astrositlerden salınanlar nöron ucundaki spesifik reseptörlerine bağlanarak nöron içine alınırlar, retrograd yolla taşınarak nöron büyümesi ve yaşamını sürdürmesi ile ilgili proteinlerin yapımını desteklerler.
  • Nöronlarda üretilen nörotrofinler ise antegrad yolla nöron sonlanmalarına taşınarak buradaki postsinaptik noron bütünlüğünün korunmasına katkı sağlarlar.
  • Nöron hasarlarında onarım mekanizmaları
  • MSS nöronlarında gelişen hasarlarda bu onarım mekanizmaları yetersizdir. Bunun nedenleri:
  • MSS nöronlarının rejenerasyon için gereken büyüme faktörlerine sahip olmaması,
  • Hasarı takiben gelişen enflamasyon ve immün cevap sonrasında skar dokusu gelişmesi, astrosit ve mikrogliaların çoğalmasıyla şekillenen ortamın akson büyümesini baskılayıcı etkileri..
  • Motor nöron hasarlarında ise NGF’ler etkilidir, tedavi için uygun rehabilitasyon programları hastaların hareket fonksiyonları üzerine olumlu etkiler sağlamaktadır.
  • Sinaps
  • Her bir nöron yaklaşık olarak 2000 kadar sinaptik sonlanma oluşturacak şekilde dallanır,
  • Merkezi sinir sisteminde 1011 nöron: Toplam sinaps sayısı 2×1014 kadardır.
  • Sinapslar karmaşık yapılarında artma ve azalmaların olduğu dinamik yapılardır (sinaptik plastisite).
Sinir sisteminde bilgi akışı aksiyon potansiyelleri şeklinde nöronlar tarafından iletilir.
Sinaps, iki nöronun veya bir nöron ile kasın birbirleriyle bağlantı kurduğu bölgedir.
Sinaps nöronlar arasında ise sinaps öncesi uç “presinaptik nöron” sinaps sonrası nöron ise “postsinaptik nöron” olarak adlandırılır.
  • SİNAPTİK İLETİM
  • Sinapslar presinaptik nöron aksonlarının
  • postsinaptik hücrenin dendrit, soma, aksonu üzerinde
  • veya bir kas (düz-çizgili-kalp kası) – salgı hücresi üzerinde sonlanan kavşaklardır.
  • Sinapslar
  • kimyasal
  • elektriksel
  • sinapslar olmak üzere ikiye ayrılır.
  • Kimyasal sinaps
  • Bir impuls ile uyarılan nöron aksonundan sinaptik aralığa difüzyonla salgılanan kimyasal maddeler (nörotransmitter) postsinaptik yapının membrandaki reseptörlerleriyle bağlanınca postsinaptik hücrenin iyon geçirgenliğini değiştirir,
  • Bu iyon kanallarının açılmasına sebep olan ve buna bağlı başlayan mekanizmaları tetikler.
  • Kimyasal Sinapsların Çalışma Mekanizması
  • Sinaptik Etkiler
  • Elektriksel sinapslar
  • Bu sinapslarda presinaptik ve postsinaptik nöron membranları birbirine yaklaşarak hücreler arasında “gap kavşaklar” oluşturur.
  • İmpuls geçişi elektriksel aktiviteyi bir hücreden diğerine ileten iyon kanalları ile gerçekleşir.
  • Visseral düz kas ve kalp kasındaki aksiyon potansiyelleri bu sinapslarla iletilir.
  • Aksiyon potansiyeli, sinir hücresi zarındaki elektriksel yapının, bir uyarana yanıt olarak, çok kısa bir süre için ters yönde gerçekleşmesi.
  • Yaklaşık saniyenin binde biri kadar süren ve sinir uyarılarının iletilmesini sağlayan bu değişiklik, sinir lifinin ve çevresindeki yapıların özelliklerine bağlı olarak, saniyede 1 ile 100 m arasında değişen bir hızla iletilir.
  • Bir sinir lifinde aksiyon potansiyeli gerçekleştiğinde, lifin bir bölümü artı elektrik yüküyle yüklenirken, geri kalan bölümleri dinlenme durumunda kalır.
  • Aksiyon potansiyeli sırasında hücre zarının bir bölümünde ortaya çıkan bu gerilim değişikliği, komşu bölümlere de atlayarak, uyarının lif boyunca iletilmesini sağlar.
  • Aksiyon potansiyeli iyonların hücre zarındaki hareketinden ileri gelir.
  • Sonuçta;sodyum iyonları sinir hücresinden dışarı atılırken potasyum iyonlan yeniden içeri alınır. Böylece hücre başlangıçtaki iyon değişikliğini koruyabilir ve yeni bir aksiyon potansiyeline hazır duruma gelir.
  • Sinaptik iletinin çoğu kimyasal tiptedir
  • EPSP
  • Eksitatör (uyarıcı) sinapslarda presinaptik uçtan salınan eksitatör bir nörotransmitterin, postsinaptik membrandaki reseptörü etkilemesi ile Na+ geçirgenliği artar.
  • Nöronun dinlenim potansiyelinin üzerindeki bu yükselmeye “eksite edici postsinaptik potansiyel-EPSP” denir.
  • IPSP
  • İmpuls postsinaptik nörona aktarılmayıp bloke olursa” inhibe edici sinaps” adını alır. İnhibitör sinapslarda, presinaptik uçtan salınan inhibitör nörotransmitter, postsinaptik membrandaki reseptörleri etkileyerek membranın Cl geçirgenliğini arttırırlar.
  • Cl- geçişi ile membranın hiperpolarize olmasına “ inhibitor postsinaptik potansiyel (IPSP) denir.
  • K+ iyonlarının hücre dışına çıkması da IPSP’ye neden olur.

Bir Cevap Yazın