Sinir Sistemine Giriş

Dosyayı isterseniz görüntüleyebilir isterseniz indirebilirsiniz.

GoogleDocs üzerinden indirmek için : İndir–Açılan sayfadan indirebilirsiniz–

Önizleme ;

 

  • SİNİR SİSTEMİNE GİRİŞ
  • SİNİR SİSTEMİNİN OLUŞUMU
  • Ektodermden gelişir
  • Embriyonal hayatın 3. haftasında
    ektoderm kalınlaşarak neural plak oluşur
  • Bu plağın kenarları kalınlaşarak crista neuralisi oluşturur
  • Crista neuralisler arasında kalan oluğa sulcus neuralis denir
  • Sulcus neuralis bir fermuar gibi kapanarak nöral tüp oluşur.
  • SİNİR SİSTEMİNİN OLUŞUMU
  • Nöral tüpün üst bölümüne pars cranialis,
  • Arka bölümüne pars spinalis denir
  • Encephalon
  • Pars cranialisten 3 şişlik oluşur:
  • Prosencephalon
  • Mesencephalon
  • Rhombencephalon
  • Bunlardan oluşan beyin bölümlerine Encephalon denir
  • Pars spinalisten ise medulla spinalis gelişir.
  • Encephalon
  • Prosencephalon
–Telencephalon
–Dienceohalon
  • Mesencephalon
  • Rhombencephalon
–Pons
–Bulbus
–Cerebellum
  • SİNİR SİSTEMİNİN YAPISI
  • Nöron: 10-14 milyar
  • Glia hücreleri (Destek Hücresi):
–Nöronlardan 5-10 kat fazla
  • Nöron
–Hücre gövdesi (Soma)
–Axon
–Dentritler
–Presinaptik terminaller
  • Nöron
  • Nöron gövdesi
–Nucleus
–Stoplazma
  • Dentrit
–Birden çok
  • Akson
–Bir tane
–SSS dışındaki axonlar periferik siniri oluşturur
–Myelinli aksonlar var
–Myelinsiz aksonlar var
–Sinir lifinde myelinizasyon fötal hayatın
2. ayında başlar.
–Myelinli lifler impulsu hızlı iletir
–Myelinsiz lifler impulsu yavaş iletir
  • Myelin Kılıf
  • MSS deki myelin kılıfı oligodendrositler yapar
  • Periferik sinirlerdeki myelin kılıfı ise Schwann hücreleri yapar
  • Sinir hücre gövdesi ve sinir lifleri
  Sinir hücre gövdeleri:
  • Beyinde cortexte ve subkortikal çekirdeklerde bulunur
  • Medulla spinaliste ise substantia griseada bulunur
  Sinir lifleri:
  • Akson + dentritlerden oluşur
  • Tractus:
  • Sinir liflerinin MSS’de oluşturduğu demetler
  • Periferik Sinir:
  • Sinir liflerinin MSS dışında oluşturduğu demet
  • Nöron Tipleri
  • Unipolar nöronlar
  • Psödounipolar
  • Bipolar nöronlar
  • Multipolar nöronlar
  • Nöronların Fonksiyonel Sınıflaması
  • Motor Nöronlar
  • Somatik Efferentler (Somatik motor nöronlar)
Genel somatik efferentler:
Hareket sistemindeki çizgili kaslara gider
Spesial somatik efferentler:
  • 3. ve 4. arcus branchialisten köken alan kaslara gider
  • Pharynx, larynx, mimik kaslar, çiğneme kasları ve orta kulak kaslarıdır
  • Motor Nöronlar
Visseral Efferentler (Visseral motor nöronlar)
–Genel visseral efferentler:
–İç organlara gider
  • Kalbe,
  • Düz kaslara
  • Kıl dibi kaslarına
  • Bezlere
  • Damarlara giden liflerdir
  • Duyusal Nöronlar
  • Somatik Afferentler
–Genel somatik afferentler:
  • Temas, basınç, ağrı ısı,
  • Kas ve eklemlerden gelen hareketle ilgili somatik duyular
–Spesial somatik afferentler:
  • Görme, işitme, iç kulaktan gelen denge ile ilgili duyular
Ø
  • Duyusal Nöronlar
  • Visseral afferentler
–Genel visseral afferentler:
  • Gerilme ve spazm
–Spesial visseral afferentler:
  • Koku, tad gibi duyuları alır
Ø
  • İnternoronlar
  • SSS içerisinde aldıkları impulsları bir nörondan diğer nörona taşır
  • Uzantıları SSS dışına çıkmaz
  • İnternöronlar uyarıcı yada inhibe edici olabilir
  • 2 tip internöron vardır
–Golgi Tip I: Aksonları uzun
–Golgi Tip II: Aksonları kısa
  • Duyuların Sınıflaması
  • Genel Duyular
Yüzeyel: Basınç, temas, ağrı, ısı, iki nokta diskriminasyonu
Derin: Proprioseptif (Kinestetik), Vibrasyon, derin kas ağrısı
Visseral duyu: Açlık, bulantı, tiksinme ve visseral ağrı duyusu
  • Özel Duyular
–Göz, iç kulak, dil ve burunda bulunan özel reseptörler tarafından alınan görme, denge, tat ve koku duyusu
  • Yüzeyel duyular
  Basınç, temas, ağrı, ısı:
  • Bu duyuyu alan reseptörler deride, ağız ve burun boşluğunu örten mukozada, kulak zarında, sindirim kanalının son kısımlarında bulunur
  • Reseptörlerin oluşturduğu impulslar, spinal ve kranial sinirler içindeki somatik afferent nöronlarla taşınır
  • Yüzeyel duyular 2 tiptir
–Protopatik duyu:
  • Ağrı ve ısının derecesini kabaca alır.
–Epikritik duyu:
  • Uyaranlar arasındaki küçük farkları da ayırt edebilir (diskiriminatif duyu)
  • Derin Duyular
  Proprioseptif (Kinestetik) Duyu:
  • Kas, kas kirişi, eklem bağı ve eklem kapsülünün gerginliği hakkında,
  • İç kulaktaki denge organlarından baş pozisyonu hakkında bilgi alınır
  • Proprioseptif duyu dengemizi korumada çok önemli rol oynar
  • Şuurlu proprioseptif duyu:
–Beyin korteksine gider
  • Şuursuz proprioseptif duyu:
–Bu duyular beyin korteksine gitmez, cerebellumda kalır
  • Bu duyular sayesinde gözümüz kapalı olduğu halde baş ve ekstremitelerin pozisyonu, kasların ve bağların gerginliği hakkında bilgimiz olur.
  • Sinaps
  • Bir nöronun uzantılarının diğer nöron uzantıları ile yaptığı bağlantıdır
  • Dentritler yakındaki nöronla,
  • Aksonlar ise uzaktaki nöronla sinaps yapar
  • Glia Hücreleri
  • Sinir dokusuna yapısal ve metabolik destek sağlar
  • Mikroglia ve makroglialar vardır
  • Mikroglia
–Makrofajlardan gelişir.
–Hasar görmüş hücreleri fagosite eder
  • Makroglia hücreleri
  • Astrositler: SSS’de bulunur
  • Oligodentrositler: SSS’de
  • Ependim hücreleri: SSS’de, ventriküllerde yada canalis cenraliste
  • Schwann hücreleri:Periferik sinirlerde
  • Satellit hücreler: Ganglionlarda bulunur
  • SİNİR SİSTEMİNİN BÖLÜMLERİ
  Santral sinir sistemi
  • Prosencephalon
–Telencephalon
–Diencephalon
  • Mesencephalon
  • Rhombencephalon
–Pons
–Cerebellum
–Bulbus
  • Medulla spinalis
  Periferik sinir sistemi
  • Santral sinir sistemi
  • Telencephalon
  • Diencephalon
  • Mesencephalon
  • Pons
  • Bulbus
  • Cerebellum
  • Medulla spinalis
  • Periferik sinir sistemi
  • SSS dışına çıkan aksonlar ile
  • SSS dışındaki ganglionlardan oluşturur
  • Periferik sinirler
  • Endoneurium
–Bir aksonu sarar
  • Perineurium
–Fasciculusu (sinir demetini) sarar
  • Epineurium
–Siniri en dıştan sarar
  • Periferik sinirler
  2 tiptir
  • Afferent sinirler
  • Efferent sinirler
  • Efferent sinirler
  Efferent sinirler 2 tiptir
  • Somatik (motor) efferent sinirler:
  • Genel somatik efferentler: Çizgili kaslara gider
  • Spesial somatik efferentler: Arcus brachialisten oluşan kaslara gider
  • Visseral (otonom) efferent sinirler:
–Genel visseral efferentler:
  • Kalp kası,
  • Organ düz kasları,
  • Damar duvarı düz kaslarına gider
  • Afferent Sinir sistemi
  2 gruba ayrılır
  • Somatik afferent sinirler
–Genel somatik duyuları alır
  • Dokunma, basınç, ağrı, sıcak, soğuk
–Özel somatik duyuları alır
  • İşitme, görme, denge
  • Visseral (otonom) afferent sinirler
–Genel visseral afferent duyuları
  • İç organlardaki gerilme ve spazmı alır
–Özel visseral afferent duyuları
  • Koku, tat duyularını alır
  • Ganglionlar
  • Santral sinir sistemi dışındaki nöron topluluklarına ganglion denir
  • SSS’deki nöron topluluklarına ise nucleus denir
  • 2 tip ganglion vardır:
  • Duyu ganglionları
  • Otonomik ganglionlar
  • Reseptörler
  • Vücut içerisindeki ve dış ortamdaki farklılıkları algılayan özelleşmiş yapılardır
  • Her reseptör uygun uyaranla uyarıldığında bir elektriksel impuls üretir
  • Bu impuls cortexe gider ve duyu olarak algılanır
  • Reseptörlerin Fonksiyonlarına Göre Sınıflandırılması
  • Mekanoreseptörler:
    Mekanik uyaranlara hassastır: Basınç, temas, vibrasyon, ses dalgaları
  • Fotoreseptörler:
    Işığa karşı hassas: Gözdeki koni ve basiller
  • Termoreseptörler:
    Isı değişikliklerine hassas: Sıcak yada soğuk
  • Kemoreseptörler:
    Kimyasal değişikliklere hassas:
    Tat ve koku duyusu, kandaki CO2, O2, kandaki glukoz konsantrasyonu
  • Nosiseptörler:
    Doku hasarına yol açan ağrılı stimuluslara hassas
  • Osmoreseptörler:
    Osmotik basınç farklılıklarına hassas
  • Baroreseptörler:
    Kan basıncına hassas
  • Reseptörlerin Bulundukları Yerlere Göre Sınıflaması
  • Eksteroseptörler:
  • İnteroseptörler:
  • Proprioseptörler:
  • Eksteroseptörler
  • Vücut dışından gelen duyuları algılar
  • Vücut yüzeyine yakın olarak yerleşmiştir
  Genel duyulara hassas eksteroseptörler:
  • Deride dokunma, basınç, ağrı, ısı gibi genel duyulara hassas reseptörler bulunur.
  • Genel duyu organları serbest sinir sonlanmaları şeklinde olup deride ve kıl dibi yakınlarında bulunur.
  • Kapsülsüz olan bu reseptörler temas, basınç, ağrı, ısı duyularını alır.
  Özel duyulara hassas eksteroseptörler:
  • Özel duyuları algılayan eksteroseptörler ise göz, kulak, burun, dil gibi organlarda bulunur.
  • Bunlar görme, işitme, tat, koku duyularını alır
  • İnteroseptörler
  • Organ duvarlarında bulunur
  • Kan damarlarında (özellikle adventisyada)
  • Salgı bezlerinde
  • Bağ dokusu içerisinde yaygın olarak bulunur
  • Kapsüllü olan bu reseptörler mekanik stimuluslara ve ısıya karşı hassas değildir
  • Organların gerilmesi ve aşırı kontraksiyonu sonucu oluşan ağrı duyusunu alırlar
  • Kan basıncının ayarlanmasında önemli rol oynarlar
  • Kemoreseptörler ve baroreseptörler kan kimyasına ve basıncına hassas interoseptörlerdir
  • Proprioseptörler
  • Kasların, eklemlerin, vücut kısımlarının hareketleri ile ilgili kinestetik duyuları ve pozisyon duyularını algılar
  • Kas, kiriş, bağ, eklem kapsülü ve iç kulakta bulunur
  • Proprioseptif (kinestetik) duyu alan bu reseptörler merkeze kasların ve bağların gerginliği ile gövdenin pozisyonu ile ilgili impulslar gönderir
  • Dengemizin korunmasında önemli rol oynar
  • Reseptörlerin Yapısal Özelliklerine Göre Sınıflaması
  • Serbest sinir sonlanmaları şeklinde,
  • Epidermal sinir sonlanmaları şeklinde,
  • Kapsüllü sinir sonlanmaları şeklinde olabilir
  • Serbest sinir sonlanmaları
  • Deri, fascia, kas liflerini saran endomisyumda,
  • Tendon, ligament, eklem kapsülü, paryetal periton, periosteum, perichondrium,
  • Solunum ve sindirim epiteli, organların kapsülleri, damarların adventisyasında,
  • Meninxler, corneada bulunur
  • Termoreseptörler, mekanoreseptörler, nosiseptörler bu gruba dahildir
  • Epidermal sinir sonlanmaları
  • Epidermisin hemen altında ve kıl foliküllerinin çevresinde sonlanır
  • Deri üzerine uygulanan basınç sonucu oluşan çöküntüyü algılar
  • Merkel reseptörü bu gruba dahildir
–Saçsız deride, kıl foliküllerinde bulunan basınç reseptörleridir
  • Kapsüllü sinir sonlanmaları
  • Akson terminalleri uyarılma özelliği olmayan hücreler tarafından sarılıdır
  Bu grupta:
  • Meissner korpüskülleri
  • Pacinian (Vater-Paccini) korpüskülleri
  • Ruffini korpüskülleri
  • Golgi tendon organı
  • Kas iğcikleri sayılabilir
  • Meissner korpüskülleri
  • Dokunma ve iki nokta diskriminasyonunu alır
  • Kılsız derideki dermal papillalarda, özellikle parmak uçları, el ayası ve ayak tabanında,
  • Meme başında,
  • Dış genital organların derisi, clitoris ve glans peniste bulunur
  • Dil ucundaki mukoza tabakasında bulunur
  • Paccinian korpüskülleri
  • Genellikle bu reseptörler dokunma, vibrasyon ve basınç duyusunu alır
  • Deri, dış genital organlar, periosteum, meme başında bulunur
  • Eklem kapsülü, peritonda bulunur
  • Ruffini korpüskülleri
  • Sıcaklık ve gerilme duyusunu alır
  • Kıllı derinin dermis tabakasında bulunur
  • Dermisdeki kollajen gerilmesine hassastır
  • Golgi tendon organı
  • Kas ile tendon arasındaki geçiş bölgesinde bulunur
  • Kas kontraksiyonu ve tendon gerilmesi ile aktive olan reseptörlerdir

Bir Cevap Yazın