Tiroid Hastalıkları

Dosyayı isterseniz görüntüleyebilir isterseniz indirebilirsiniz.


GoogleDocs üzerinden indirmek ve görüntülemek için : İndirAçılan sayfadan şekildeki gibi indirebilirsiniz–
indirme

 

TİROİT BEZİ

Tiroit bezi kelebek şeklinde olup istmusu krikoit kıkırdağın hemen altına yerleşmiştir.

Her bir lop (2,5-4) x (1,5-2) x (1-1,5) cm

Tiroit bezi ort. ağırlığı 10-20 g.

Tiroit Hormon Metabolizması

Tiroit Hormon  Taşınması

T4’ün sadece %0,04’ü, T3’ün %0,4’ü serbest haldedir.

3 büyük taşıyıcı sistem vardır.

Tiroksin Bağlayıcı Globulin (TBG)

Tiroksin Bağlayıcı Prealbumin (TBPA)

Albumin

Tiroit Hormon  Taşınması

Tiroksin Bağlayıcı Globulin (TBG): KC’de sentez edilir. Dolaşımdaki tiroit hormonlarının %70’ini taşıma kapasitesi vardır.

Tiroit hastalarında değerlendirme

Tiroid büyümesi (GUATR)

Diffuz

Nodüler

Benign ?

Malign ?

Bası belirtileri, ağrı

Tirotoksikoz belirtileri ve   bulguları

Hipotiroidi belirtileri ve   bulguları

Tiroit hastalarında değerlendirme

Tiroid büyümesi (GUATR)

Diffuz

Nodüler

Benign ?

Malign ?

Bası belirtileri

Tirotoksikoz belirtileri ve   bulguları

Hipotiroidi belirtileri ve   bulguları

Tiroit hastalarında değerlendirme

TFT

TSH

Total T3, Total T4

TFT (TSH) kontrolü gereken hastalar

Guatrı veya hipertiroidi/hipotiroidi kliniği olanlar

Atrial fibrilasyonu olanlar

Hiperlipidemisi olanlar

Depresyonu olanlar

Amiodaron veya lityum kullananlar

DM’da yılda bir kontrol

Down sendromlu hastalarda yılda bir kontrol

50 yaş üzeri kadınlarda önerilir.

Tiroit hastalarında değerlendirme

TFT

TSH

Total T3, Total T4

TSH yüksek bulunanlar

ST4 ve TSH tekrarı

TSH > 10 mÜ/ml ise ST4 düşük olsun olmasın LT4 tedavisi

TSH 5-10 mÜ/ml ve ST4 normal ise hipotiroidi  riski ??

Tiroid  Ab pozitif

Depresyon

Hiperlipidemi

Tiroit hastalarında değerlendirme

TFT

TSH

Total T3, Total T4

TSH düşük bulunanlar

ST3, ST4 ve TSH tekrarı

Tiroit hastalarında değerlendirme

Tiroid antikorları

Anti TPO

Anti Tg

TRAb

Tiroglobulin

Papiller ve folliküler tiroit kanseri takibinde

Kalsitonin, CEA

Medüller tiroit kanseri tanı ve takibinde

Tiroit hastalarında değerlendirme

Tiroid US

Nodülün solit, kistik ayırımında yararlıdır.

Derindeki nodüllere US eşliğinde biopsi yapılabilir.

Boyun BT, MRG

TİAB

Benign, malign ayırımında en iyi yöntem.

%95 sensitivite ve %95 spesifitesi

Tiroit hastalarında değerlendirme

Tiroid sintigrafisi(I123 veya Tc99m pertechnetate ile)

Tiroitin fonksiyonel aktivitesi değerlendirilir.

Nodüllerin fonksiyonel aktivitesi değerlendirilir.

Fonksiyone tiroit nodülleri aktif (sıcak) nodül

Nonfonksiyonel olanlar hipoaktif (soğuk) nodül

Tiroit kanser uzak metastazlarının belirlenmesi için  I131 kullanılır.

RAİU

I123 100-200 mcCi PO verildikten 4-6 sa. ile 24. sa.de tiroit bölgesinde aktivite ölçülür.

Hipertiroidide ve düşük iyot alımı olan bölgelerde yüksektir

GUATR

Her türlü tiroit glandının büyümesine guatr denir.

Basit Guatr (=Ötiroit   Guatr)

Tiroit hormonlarının normal olduğu

neoplastik bir nedene bağlı olmayan

inflamatuar bir nedene bağlı olmayan tiroit büyümesi

GUATR

Epidemiyolojik olarak basit guatr bir yöre halkının %10’undan fazla görülüyorsa guatr vakalarına Endemik Guatr, daha az görülüyorsa Sporadik Guatr denir.

Tiroit glandının tümü yaygın olarak büyümüşse Basit Diffuz Guatr (ÖDG), bir veya daha fazla nodül oluşmuşsa Basit Nodüler (ÖNG) veya Basit Multinodüler Guatr (ÖMNG) adı verilir.

GUATR

DSÖ’ne göre guatr derecelendirilmesi;

0  İnsp. ve palp. ile farkedilmez.

Ia  Sadece palpasyonla farkedilir.

Ib  Boyun ekstansiyonda iken görülür.

II  Normal pozisyonda iken görülür.

III  Uzaktan görülür.

İyot eksikliği

Doğal guatrojenler (Bazı bitkilerin özellikle tohum ve kökleri)

Tiyosiyanat

Guatrin

Alifatik hidrokarbonlar

Enzim defektine bağlı TSH artışı

Antitiroit ilaçlar

Diğer ilaçlar (Lityum, etiyonamid, amiodaron,  sulfonamidler)

Suların bakteriyel kirlenmesi (E.coli, yersinia enterocolitica)

İyot fazlalığı

Kalsiyum, flor, kobalt, nitrat, brom fazlalığı

Tiroidi büyüten İg’ler (TGIs)

İGF-1, İGF-2, EGF, FGF, TGF

Tiroidin  neoplastik hastalıkları

İyot eksikliği Hastalığı

Erişkin bir insan besinlerle günde 150-300 mcg İyot alır.

Bu ihtiyaç gebelerde ve büyüme çağında artar.

Bu miktar iyot alınamazsa iyot eksikliği hastalığı oluşur.

İyot eksikliği Hastalığı

Fetusta düşük, erken doğum, konjenital anomaliler, perinatal ölüm oranında artış, nörolojik veya miksödemli kretenizma

Yenidoğanda neonatal guatr, neonatal hipotiroidi

Çocuk ve adolesanda guatr, juvenil hipotiroidi, mental fonksiyon  bozukluğu,  somatik gelişme geriliği

Erişkinde guatr, hipotiroidi, mental fonksiyon bozukluğu

İyot eksikliği Hastalığı

İyot eksikliği belirlenebilmesi için;

Yöredeki besinlerin ve suların içerdiği iyot miktarı incelenir.

İdrarla atılan iyot saptanır   (24 saat idrarda iyot < 50 mcg).

RAİU        Hipertiroidi yok iken 4. sa.de >%25      24. saatte >%55

Profilaksi için eksikliğin  olduğu bölgelerde iyotlu tuz veya iyotlu yağ enjeksiyonları kullanılmaktadır.

Ötiroit Diffuz Guatr

Klinik:

Tiroit fonksiyonlar normal olduğu için hipertiroidi veya hipotiroidiye ait yakınma, belirti ve bulgular yoktur.

En önemli yakınma boyun ön tarafındaki şişliktir.

Guatr genellikle yumuşak iken yıllar geçtikçe sertleşir.

TFT normaldir.

Ötiroit Diffuz Guatr

Klinik:

Genellikle görüntü dışında semptom yok iken büyük kitleler mediastene doğru büyüyerek disfaji, dispne, vena kava superior sendromuna  neden olabilir (Plonjan guatr). Kort vokal etkilenmesi pek görülmez.

İyotla karşılaşan bireylerin tiroit bezi; sertleşir, irregüler yapı kazanır, RAİU azalır, idrarla iyot atılımı artar.

Ötiroit Nodüler Guatr,
Ötiroit Multinodüler Guatr

Nodül, tiroit glandında palpasyonla tespit edilen oval veya yuvarlak şekilli, çevre dokudan kıvam farklılığı gösteren oluşumdur.

US ile ekojenitesi çevreden farklılık gösteren ve sınırları ve boyutu kesin belirlenen yapılardır.

Ötiroit Nodüler Guatr,
Ötiroit Multinodüler Guatr

Palpabl nodül sıklığı ~ % 4 civarında

Kadınlarda ve yaşlılarda daha sık

US ve otopsi verilerine göre sıklık %50

Palpabl, solit, hipoaktif ve tek nodüllerin ortalama %10’u malign iken hiperaktif nodüllerde bu oran çok düşüktür.

 

Tiroit Nodüllerinin Yapısı

Kolloid nodülü        Lenfoma

Adeneom        Lob agenezisi

Kist        Kalıntı dokunun nodüler gelişimi

Kanama         Dermoid kist

Otonomi kazanan doku     Teratom

Fokal Tiroidit        Kist hidatik

Primer kanser        Soğuk abse

Metastatik kanser

Tiroit glandında
maligniteyi düşündüren durumlar

Hastanın genç (<20) veya yaşlı (>60) oluşu

Tek nodül ?

Erkek cinsiyet

Ailede veya hastada MEN anamnezi veya kuşkusu

Çocuklukta boyuna radyoterapi uygulanması

Nodülün ³4 cm oluşu

Nodülün  sert olması

Nodül veya kitlede hassasiyet

Guatrda ani büyüme

Çevresel invazyon göstermesi

Ses kısıklığı, stridor, disfaji olması

Kord vokal paralizisi olması

Akciğer, kemik gibi organlarda metastaz varlığı

Nodüler Guatrda Yaklaşım

Anamnez, FM ve lab. ile nodüler guatrın

fonksiyonel durumu

malignite kriterleri

bası belirtileri araştırılır.

Direkt grafi

tiroitte psammom  cisimcikleri

trakea yer değiştirmesi

lumende daralma

akciğer metastazları

Tiroit sintigrafisi. Tüm tiroit nodüllerinin

%70’i hipoaktif,

%20’si normoaktif,

%10’u hiperaktiftir.

Nodüler Guatrda Yaklaşım

TFT

Tiroit US:

Nodülün  solit veya kistik ayırımı yapılır.

Kesin olmamakla beraber solit veya mikst kitlelerin malign olma ihtimali varken pür kistik yapılar genellikle benigndir.

Palpe edilemeyen  nodüllerin saptanmasında

Supresyon tedavisinin izlenmesinde

Bölgesel lap saptanmasında yararlıdır.

Boyun BT, MRG

Tiroit antikorları kronik tiroiditte artmıştır.

Tümör Belirleyicileri: Tiroglobulin, Kalsitonin, CEA

TİAB: Kanama diyatezi olan  hastalar dışında tüm nodüler guatrlı olgulara yapılır.

TİROİD NODÜLÜNE YAKLAŞIM

TİAB

Ötiroit Guatr

L-T4 ile TSH supresyon tedavisi:

Erken dönemde başarılıdır.

3-5 yılı geçen vakalarda tedavi etkinliği azalır.

L-T4 100-200 mcg/gün kullanılır.

Düşük dozla başlanır.

Perimenapozal kadınlarda, OP ve KAH olanlarda kullanılmaz.

Günümüzde rutin kullanılmamaktadır

Ötiroit Guatr

Cerrahi tedavi

Guatrı çok büyük olup çirkin görüntüsü olanlar

(genellikle > 2,5 cm olan nodüller)

Bası belirtileri olanlar

Malignite kuşkusu olanlar seçilir.

Tiroit Neoplazik Hastalıkları

BENİGN  MALİGN

 

  Adenom    Karsinom

– Folliküler     – Diferansiye tir. ca (%80-90)

Teratom   * Papiller tir. ca

* Folliküler tir. ca

–  İndiferansiye tir. ca

–  Meduller tir. ca

Lenfoma

  Metastatik tümörler

Papiller Tiroit Kanseri

Tiroit maligniteleri içinde en sık görüleni   (%70-80) ve en az agressif olanıdır.

Saf papiller tip

Mikst (papiller-folliküler) tip

Kadınlarda 3 kat daha sıktır.

Genellikle sert, solid, hipoaktif tek bir nodül şeklindedir.

Papiller Tiroit Kanseri

Mikroskopik olarak vasküler yapılar boyunca dizilmiş, papiller uzanım gösteren, nukleusları büyük ve soluk tiroit hücreleri şeklindedir.

%40 oranında hücre içinde psammoma cisimcikleri denilen ve patognomonik olan kalsifikasyonlar bulunur.

Papiller Tiroit Kanseri

Tümör genellikle yavaş ilerler, yıllar sonra lenfojen yolla bölgesel lenf nodlarına yayılım yapar.

Yaşlı hastalarda daha agressif olabilir. Ölüm genellikle hastalığın lokal yayılımı sonucu olmaktadır.

Çoğu tümör tiroglobulin sekrete eder. Nüks ve metastazların belirlenmesinde tümör işaretleyicisi olarak kullanılır.

RAİ tutma ve konsantre etme yeteneğindedir.

Folliküler Tiroit Kanseri

Tiroit kanserlerinin %10-20’ini oluşturur.

Kadınlarda 3 kat daha sıktır.

Folliküler adenomdan kapsül veya damar invazyonu olması ile ayırt edilir.

Papiller kanserden daha agressiftir. Lenfatik yolla komşu lenf nodlarına hematojen yolla kemik ve akciğere yayılım gösterir.

Folliküler Tiroit Kanseri

RAİ tutma ve konsantre etme yeteneğindedir.

Nadir de olsa T3 ve T4 sentez yetenekleri nedeniyle fonksiyone tiroit kanserine neden olabilirler.

Folliküler kanserlerin çoğu tiroglobulin sekrete ettiği için tümör işaretleyicisi olarak kullanılabilir.

Diferansiye tiroit kanserlerinde
kötü gidişi arttıran faktörler;

Çocuklar

Erkekler

50 yaşın üzerindekiler

3 cm’den büyük tümörler

Çevre dokuya invazyon olması

Hızlı büyüme olması

Uzak metastazların olması

Diferansiye tiroit kanserlerinde
tedavi yaklaşımı

TİAB

Diferansiye tiroit kanserlerinde
tedavi yaklaşımı

TİAB

Total tiroidektomi

Diferansiye tiroit kanserlerinde
tedavi yaklaşımı

TİAB

Total tiroidektomi

Post op 1. ay TSH  >>  20  IU/ml

Diferansiye tiroit kanserlerinde
tedavi yaklaşımı

TİAB

Total tiroidektomi

Post op 1. ay TSH  >>  20  IU/ml

Yüksek doz RAİ tedavisi

Diferansiye tiroit kanserlerinde
tedavi yaklaşımı

TİAB

Total tiroidektomi

Post op 1. ay TSH  >>  20  IU/ml

Yüksek doz RAİ tedavisi

I-131 tüm vücut taraması

Diferansiye tiroit kanserlerinde
tedavi yaklaşımı

TİAB

Total tiroidektomi

Post op 1. ay TSH  >>  20  IU/ml

Yüksek doz RAİ tedavisi

I-131 tüm vücut taraması

TSH supresyon tedavisi TSH < 0,1 IU/ml

Diferansiye tiroit kanserlerinde
tedavi yaklaşımı

TİAB

Total tiroidektomi

Post op 1. ay TSH  >>  20  IU/ml

Yüksek doz RAİ tedavisi

I-131 tüm vücut taraması

TSH supresyon tedavisi TSH < 0,1 IU/ml

Tiroglobulin ile takip

6 ay-1 yıl ara ile tüm vücut I131 taraması

Medüller Tiroit Kanseri

Tiroidin parafolliküler C hücrelerinden köken alan tümörlerdir.

Tiroit kanserlerinin %5’ini oluşturur.

Diferansiye tiroit kanserlerinden daha agressif, indiferansiye tiroit kanserinden daha yavaş gidişlidir.

Lenfatik yolla bölgesel, mediastinal lenf nodlarına, komşuluk yolu ile kas dokusuna ve trakeaya, hematojen yolla kemik, akciğer, KC ve adrenallere metastaz yapar.

Kalsitonin ve CEA tümör işaretleyici olarak kullanılır.

Medüller Tiroit Kanseri

1/3’ü sporadik

2/3’ü familial

MEN Tip IIa,

MEN Tip IIb

izole familial MTK

Ailevi özellik nedeniyle hastanın birinci dereceden akrabalarının titiz taramadan geçmesi gerekir.

MTK gelişmesinde RET protoonkogen mutasyonunun rolü vardır.

Anaplastik Tiroit kanseri

Seyrek görülür. Tüm tiroit kanserlerinin %1’ini teşkil eder.

Yaşlılarda daha sık görülür.

Hızla hematojen yolla metastaz yapar.

Çok malign gidişlidir. Ölüm sıklıkla massif lokal yayılıma bağlıdır.

Bir Cevap Yazın