Travma Sonrası Stres Bozukluğu

Dosyayı isterseniz görüntüleyebilir isterseniz indirebilirsiniz.


GoogleDocs üzerinden indirmek ve görüntülemek için : İndirAçılan sayfadan şekildeki gibi indirebilirsiniz–
indirme

 

TRAVMA SONRASI STRES
BOZUKLUĞU
(tssb)

TSSB olağan dışı örseleyici durumlarda gecikmiş ve uzamış olarak ortaya çıkan bir belirtiler kümesidir.

Depremler, seller, trafik kazaları, iş kazaları, terör ve işkence, cinsel saldırı, töre cinayetleri vs. günlük yaşamımızda karşılaşılan, büyük ruhsal, bedensel acılara, sakatlıklara, ekonomik yitimlere neden olan ağır örseleyici olaylardır.

Prevelans

TSSB her yaşta gelişebilir, ancak genç erişkinlerin örseleyici zorlanmalarla karşılaşma olasılığının daha yüksek olması nedeniyle en sık karşılaşılan yaş grubudur.

Kadınlarda TSSB gelişme riski erkeklerden 2 kat fazladır.

Bazı meslek grupları (itfaiyeciler, askerler, polisler, acil servis çalışanları) bekar, dul ya da boşanmış olmak, düşük eğitim düzeyi, ruhsal hastalık ve olumsuz yaşam olayları öyküsü, travmanın nesnel ve algılanan şiddeti, sosyal destek azlığı TSSB gelişmesinde rol oynayan risk etmenleri arasındadır.

Belirti ve bulgular

  1. Genel Görünüm ve Davranış:

Hasta aşırı telaş, korku içindedir. Normalde aldırış edilmeyecek uyaranlara karşı aşırı derece duyarlıdır ve en küçük uyarana irkilme tepkisi verir. Yerine duramayacak kadar huzursuzluk belirtileri, ellerde kaba titremeler görülebilir.

  1. Konuşma ve İlişki Kurma:

Bazı hastalarda, ilişkilerde duygu azalması, ilgisizlik ortaya çıkabilir. Hasta olayları anlatmak istemeyebilir, suskun kalabilir.

  1. Duygulanım:

Bunaltı egemendir. Örseleyici olay anımsandıkça, düşlerde sık sık yaşandıkça hastanın sıkıntısı artar. Çok huzursuz ve tedirgin olur. Bunaltı uzun sürerse çökkünlük gelişebilir. Çevreye ilgisizlik, tepkisizlik, haz alamama, çabuk sinirlenme, öfke patlamaları görülebilir.

  1. Bilişsel Yetiler:

Örseleyici olayla ilgili bazı anılar için bellek çok güçlenmiştir, fakat olayın önemli bazı yönlerini hatırlayamaz. Başka olaylara karşı ilgi, dikkat azalmıştır. Hasta unutkanlıktan yakınabilir. En tipik belirti olayın sık sık anımsanması ve her anımsanışta yeni baştan yaşanıyor gibi algılanmasıdır. Olayla ilgili görüntüler, düşünceler,algılar yineleyici niteliktedir. Olayın yineleyici biçimde yaşanması düşlerde de olur. Kişi örseleyici olayı düşlerinde aynı biçimde sık sık görür, korkuyla uyanır.

 

Algılama ileri derecede artmıştır; hafif uyaranlar şiddetli algılanır, irkilme tepkisi doğurur, yanılsama ve varsanılar olabilir.

Dikkatin belli bir konuda tutulması güç olur. Yönelimde bozukluk yoktur.

Çok ağır durumlarda şaşkınlık, zihin karışıklığı, yönelim ve bellek bozukluğu olabilir. Bunlar arasında amnezi, derealizasyon, depersonalizasyon türünde disosiyatif belirtiler görülebilir.

  1. Düşünce Süreci ve İçeriği:

Düşünce içeriğinde olayın yineleyici olarak anımsanması ve yaşanması hastayı çok tedirgin eder. Hasta olayı unutmak, düşünmemek ister; bunun için çabalar, fakat örseleyici olay sahnesiyle, ayrıntılarıyla yineleyici biçimde düşüncede yaşanır. Olayı anımsatan ya da simgeleyen uyaranlarla belirtiler daha siddetlenir. Olaydan sağ kurtulduğu için kendini suçlayabilir. Bunların yanı sıra, bazen çevreyi suçlama, hipokondriyak uğraşlar, gelecek kaygıları bulunabilir.

  1. Bedensel ve Fizyolojik Belirtiler:

Korku ve bunaltıya ilişkin bütün bedensel ve fizyolojik belirtiler vardır. Organizma sürekli bir uyarılış içinde irkilmeye hazır durumdadır. Ayrıca, örseleyici olay düşlerde sık sık yinelendiğinden uyku çok bozulur. Hatta bu düşleri görmemek için hasta bilinçli olarak uykusunu önlemeye çalışır.

Tanı:

TSSB ağır bir örselenmenin ardından çıkan bir rahatsızlıktır. Tanı konulabilmesi için örseleyici olay şiddet ya da kaza içermelidir.

DMS-5’e göre örseleyici olayı doğrudan yaşamak, tanık olmak, dolaylı olarak yakın akraba ya da yakın arkadaşın uğradığı örselenmenin ayrıntılarını öğrenmek, görev gereği yineleyici olarak bu tür olaylarla karşılaşmak gerekmektedir.

Dolaylı olarak internet, televizyon, sinema ya da fotoğraflarla karşılaşma örselenme olarak sayımamaktadır.

Belirtiler örseleyici olaydan sonraki birkaç hafta ya da birkaç ay içinde ortaya çıkar. Bu süre ender olarak altı ayı geçer.

DMS dizgesine göre belirtilerin örseleyici olaydan altı aydan daha geç başladığı durumlarda geç başlangıçlı TBBS tanısı konmaktadır.

TSSB-Ö( Travma Sonrası Stres Bozukluğu Ölçeği) tanı konması, belirtilerin değerlendirilmesi, tedavi etkisinin izlenmesi amacıyla geliştirilmiştir.

Ayırıcı tanı:

Organik beyin bozukluğu

Akut stres bozukluğu: Örseleyici olaydan sonraki ilk bir ayda başlayıp geçer. Belirtiler uzarsa TSSB olarak değişebilir.

Olağan dışı örseleyici bir olaydan sonra ortaya çıkan ruhsal belirtiler başka bir ruhsal bozukluğa( kısa psikotik bozukluk, konversiyon bozukluğu gibi) uyabilir.

Yaygın anksiyete bozukluğu

Depresyon

SORULAR:

TSSB tanısı konması

Belirtilerin değerlendirilmesi

Tedavi etkisinin izlenmesi

 

Yukarıdakilerden hangisileri klinisyen tarafından uygulanan travma sonrası stres bozukluğu ölçeğinin amaçlarındandır?

  1. A) yalnız I B) yalnız II          C)yalnız III
  2. D) II ve III              E)I, II, III

CEVAP E

 

TSSB belirtilerden ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Hasta aşırı telaş, korku içindedir.

Çevreye ilgisizlik, tepkisizlik, haz alamama, çabuk sinirlenme, öfke patlamaları görülebilir.

Algılama değişmemiştir, dıştan gelen uyaranlar hasta üzerinde etkisizdir.

Korku ve bunaltıya ilişkin bütün bedensel ve fizyolojik belirtiler vardır.

Örseleyici olay düşlerde sık sık yenilendiğinden uyku çok bozulur.

Cevap c

Bekar, dul ya da boşanmış olmak

Yüksek eğitim düzeyi

Ruhsal hastalık ve olumsuz yaşam olayları öyküsü

Acil servis çalışanı olmak

Yüksek sosyal destek olması

Hatalı baş etme yöntemleri

Yukarıdakilerden kaç tanesi TSSB için risk faktörüdür?

  1. A) 2                    B) 3                   C) 4
  2. D) 5                     E) 6

CEVAP C

TEŞEKKÜRLER..

Bir Cevap Yazın