Tükrük Bezleri – Boğaz – Farinks

Dosyayı isterseniz görüntüleyebilir isterseniz indirebilirsiniz.


GoogleDocs üzerinden indirmek için : İndir–Açılan sayfadan indirebilirsiniz–

Önizleme ;

nSYSTEMA DIGESTORIUM II
n
TÜKRÜK BEZLERİ
(Gll.salivariae, Gll oris)
I- Gll. salivariae minores
1.Gll. labialis
2.Gll. buccalis
3.Gll. palatina
II- Gll. salivariae majores
  1. 1. Gl. parotidea,
  2. 2. Gl. submandibularis,
  3. 3. Gl. sublingualis
n
  1. GLANDULA PAROTİDEA
nTükrük bezlerinin en büyüğüdür (14-28 gr)
nDış kulak yolu ön ve altında, yüzün yan tarafında yer alır.
¨Pars superficialis:
nFossa retromandibularis’de yer alır.
¨Pars profunda:
nPharynx’e doğru yönelir.
nlig. sytilomandibularis;
¨Gl. parotidea fasiyasının kalınlaşmasıyla oluşan, gl. submandibularis ile gl. parotidea arasında uzanan bağ.
n
n
Komşulukları:
nÖn iç yüz;
¨m. masseter,
¨ramus madibula,
¨m. pyterigoideus medialis
nArka iç yüz;
¨meatus acusticus externus,
¨proc. mastoideus
¨m. sternocleidomastoideus ön kenarı
nDış yüzü;
¨deri ve fascia örter.
nMedial kısmı;
¨a. carotis externa,
¨a. carotis interna,
¨n. vagus,
¨n. glossopharyngeus ile komşudur.
*** Gl. parotidea accessoria; Bezin arcus zygomaticus altında kalan bölümü.
n
n
  1. PAROTIDEA İÇİNDEN GEÇEN OLUŞUMLAR:
nA. carotis externa (a. temporalis superficialis- a. transversa faciei, a. maxillaris)
nA. auricularis posterior
nV. temporalis superficialis
nV. maxillaris
nN. facialis
nN. auricularis magnus
nN. auriculotemporalis
n
n
Ductus parotideus (stenon = stensen kanalı):
n~ 7 cm dir.
nM. masseter dış yüzünden gelip m. buccinator’u delerek üst ikinci molar diş hizasında vestibulum oris’e açılır.
n
n
  1. 2. SUBMANDIBULARIS :
nYuvarlak (7-12 gr) bir bez olup trigonum submandibulare’de bulunur.
nDış yüzünün
¨Üst kısmı, fossa submandibularis’e ve m. pterygoidalis medilalis’e oturur.
¨Alt kısmı, deri ve fascia ile örtülü olup n. facialis  ve v. facialis dallarına komşudur.
nDerin yüzü kaslarla, n. mylohyoideus ve a.v. submentalis ile komşudur.
nArka yüzdeki olukta a. facialis seyreder.
nİç yüzündeki proc. uncinatus; n. lingualis, n. hypoglossus ile komşudur.
n
Ductus submandibularis (Wharton Kanalı):
nUzunluğu ~ 5 cm dir
nÖne doğru m. mylohyoideus ile m. hyoglossus ve m. genioglossus arasında, sonra m. genioglossus ile gl. sublingualis arasında seyreder ve dil altında caruncula sublingualis’e açılır.
** Kanal m. hyoglossus üzerinde n. lingualis ve n. hypoglossus arasında seyreder.
n
n
n
n
ARTER
  1. lingualis ve A. facialis’in dalları
VENLERİ:
  1. lingualis ve V. facialis
SİNİRLERİ:
nParasimpatikler; chorda tympani (n. facialis),
nSimpatikler; centrum cilio spinale’den (T1-T4 medulla spinalis segmenti) çıkan preganglionik liflerden gelir.
n
n
  1. 3. SUBLINGUALIS:
n~ 3-4 gr. ağırlığında, mukoza altında, frenilum yanlarında, fossa sublingualis’de bulunur.
nM. genioglossus ile bez arasında n. lingualis ve gl. submandibulare bulunur.
n8-20 adet boşaltıcı kanalı vardır;
nDuctus sublingualis major (Bartholin kanalı): en öndeki kalın olan kanal
nDuctus sublingualis minor (Rivinus kanalı): diğerleri
ARTER:  A. sublingualis ve a. submentalis’in dalları.
SİNİRLERİ: Gl. submandibularis ile aynıdır.
n
n
FAUCES (BOĞAZ)
nFauces; Yumuşak damak ile dil kökü arasında kalan ve ağız boşluğunu pharynx’e bağlayan geçit.
nArcus palatoglossus (önde)
nArcus palatophryngeus (arka) bulunur.
nİsthmus faucium; Arcuslar arasında kalan açıklık.
nFossa tonsillaris; Her iki kemer arasında ve her iki yanda bulunan çukur
¨Tonsilla palatina oturur.
¨Her bir tonsilla palatina’yı folliculi lingualis denen lenf nodülleri oluşturur.
n
nTonsilla palatina iz düşümü; Angulus mandibula.
nFossa supratonsillaris; Fossa tonsillaris’de tonsilla palatina’nın üstünde kalan çukur
nPlica semilunaris; Fossa supratonsillaris’i örten mukoza
nGeri kalan kısmı plica triangularis örter.
nFossula tonsillaris; Tonsilla palatinanın medial yüzünde bulunan 12-15 adet delikcik.
nCriyptae tonsillaris; fossula tonsillarislerden derine uzanan kanallar
nCapsula tonsillaris; tosilla palatinanın lateral ve derin yüzünü saran kapsul.
nM. palatopharyngeus ile m. constrictor pharyngeus superior iç yüzüne oturur, bunun dış kısmında ise a. facialis bulunur.
n
ARTER:
nEsas olarak a. palatina ascendens ve r. tonsillaris (a. facialis).
nA. dorsalis linguae (a. lingualis’in dalı),
nA. pharyngea ascendens (a. carotis ext)
nA. palatina descendens (a. maxillaris)
VENLER:
nPlexus pterygoideus veya v. facialis.
LENFLER:
nBoyun derin lenf nodları
nNodulus jugulodigastricus’a dökülür.
SİNİRLER:
nN. palatinus minor (n. maxillaris),
nN. glossopharyngeus
n
n
WALDEYER LENFATİK HALKASI 
nTonsilla pharyngea
nTonsilla lingualis
nTonsilla palatina
nTonsilla tubaria
n
n
PHARYNX (YUTAK)
nSindirim sisteminin cavitas oris’den sonra gelen bölümü olup yaklaşık 15 cm. uzunluğundadır.
nKafa iskeleti tabanı ile C6 vertebra alt kenarı arasında uzanır.
nEn geniş yeri; Hyoid kemik hizasında ~ 5 cm,
nEn dar yeri; özofagus ile birleştiği yerde ~ 1,5 cm
nSpatium retropharyngeum; Pharynx ile fascia prevertebralis arasındaki alan.
nSpatium lateropharyngeum; spatium retropharyngeumun yanlardaki devamı
n
nPharynx’i
¨Choanae; burun boşluğuna,
¨İsthmus faucium; ağız boşluğuna
¨Aditus laryngis; larynx’e bağlar.
nCavitas pharyngis; Parynx boşluğu.
¨Pars nasalis (nasopharynx),
¨Pars oralis (oropharynx)
¨Pars laryngea pharyngis (laryngopharynx)
n
n
PARS NASALIS PHARYNGIS
nKafa iskeleti tabanı ile yumuşak damak arka kenarı arasındadır.
nÖnde choana’lar ile burun boşluğuna, altta isthmus pharyngis aracılığı ile ikinci yutak bölümüne açılır.
nOstium pharyngeum tuba auditiva; Dış duvarda bulunan östaki borusunun deliği
nTorus tubarius; Altında tonsilla tubarius (Gerlach bademciği) bulunan kabarıntı.
n Recessus pharyngeus (Rosenmüller çıkmazı); östaki deliğinin arkasındaki derin çıkmaz.
n
nPlica salphingo palatina; Ostium tuba auditiva ön kısmından aşağı uzanan mukoza plikası
nPlica salphingo pharyngea; Ostium tuba auditiva arka kısmından aşağı uzanan mukoza plikası
nTonsilla pharyngealis (adenoidea); Arka duvarda bulunur
¨Büyümesine adenoid denir ve büyüdüğünde solunumu zorlaştırır.
n
n
PARS ORALIS PHARYNGIS
nYumuşak damak ile hyoid kemik arasındaki kısımdır.
nIsthmus faucium ile ağız boşluğuna bağlanır.
nArkada C2-C3’ün yarısı yer alır.
nYanlarda arcus palatoglossus ve arcus palatopharyngeus arasında tonsilla palatina vardır.
n
n
PARS LARYNGEA PHARYNGIS
nLarynx arkasında kalan bölümdür
nHyoid kemik ile C6 alt kenarı arasındadır
nÖzofagus ile devam eder.
nAditus laryngis ile larynx’e bağlanır.
nRecessus priformis; Larynx ile laryngopharynx arasında oluşan çıkmazdır.
nPlica nervi laryngei; Çıkmazda vertikal uzanan mukoza plikası.
¨N. laryngeus sup.’un r. internus’u ile a. laryngea sup. oluşturur.
nArkada C3 alt yarısı ile C4-C6 yer alır.
nArka yan duvarlarını m. constrictor pharyngis inferior ve medius oluşturur.
n
n
YAPISI
  İçten dışa;
nTunica mucosa:
¨Komşu mukozalarla devam eder.
¨Mukoza altında Gll. pharyngis (müköz bezler) bulunur.
nTunica fibrosa:
nMukoza ile kas tabakası arasındadır.
nArkada orta hatta kalınlaşarak raphe pharyngis’i oluşturur. Bu da yukarıda tuberculum pharyngeum’a yapışır.
nTunica muscularis
n
n
PHARYNX KASLARI
(Tunica muscularis):
n3 adet konstriktör ve 3 adet komşu yapılardan gelen kası vardır.
nSirküler seyreden konstriktörler external kaslar, uzunlamasına seyreden diğer 3 kas ise internal kaslar adını alır.
n
n
1- M. constrictor pharyngis superior
  Dörtgen şeklinde olup başlangıç yerlerine göre 4 bölümden oluşur :
nPars pterygopharyngea : Proc. pterygoideus’dan ve hamulus pterygoideus’dan başlar.
nPars buccopharyngea: Raphe pterygo mandibulare’den başlar.
nPars mylopharyngea : Linea mylohyoidea’nın arka ucunda mandibula iç yüzden başlar.
nPars glossopharyngea : Dilin yan kenarlarından başlar.
n
nKas lifleri arkada
¨orta hatta; raphe pharyngis’te
¨yukarıda tuberculum pharyngeum’a tutunur.
nKasın üst kenarı ile kafa tabanı arasında aponeurosis pharyngealis bulunur (Morgagni Sinusu).
nYutkunma esnasında kasın serbest üst kenarı pharynx mukozasını öne doğru kabartır (Pasavan kabartısı) ve uvula ve palatum molle buraya yaklaştırılarak nasopharynx ile bağlantı kesilir.
n
2- M. constrictor pharygis medius
nPars chondropharyngea: Hyoid kemik cornu minus ve lig. stylohyoideus’dan başlar.
nPars ceratopharyngea: Hyoid kemik cornu majus’dan başlar, arkada raphe pahryngis’de sonlanır.
nAşağı uzanan lifler m. constrictor pharyngis inferior iç tarafında bulunurken, yukarı uzanan lifler m. constrictor pharyngis superior dış tarafında bulunur.
n
3- M. constrictor pharyngis inferior
Pharynx kaslarının en kalınıdır.
nPars thyropharyngea: Cart. thyroidea’dan başlar.
nPars cricopharyngea: Cart. cricoidea yan taraflarından başlar.
Arkaya doğru uzanıp raphe pharyngis’de sonlanır.
En alt kısım lifleri horizontal uzanıp özofagus’un
lifleriyle birleşir.
n
n
4- M. stylopharyngeus
nProc. styloideus’dan başlar, pharynx yan taraflarında m. constrictor pharynx sup. ve med. lifleri arasına girer ve dağılır.
5- M. salphingopharyngeus
nOstium tuba auditiva yakınında başlar, aşağı uzanıp m. palatopharyngeus arka bölüm liflerine karışır.
6- M. palatopharyngeus
nYumuşak damaktan başlar, ön bölüm lifleri arcus palatopharyngeus içinde aşağı uzanıp cart. thyroidea arka kenarında sonlanır.
n
SİNİRLERİ:
nMotor ve sensitif liflerin çoğu;
nPharynx yan duvarında bulunan plexus pharyngeus’dan gelir;
¨n. vagus
¨n. glossopharyngeus’un faringeal dalları
¨ggl. cervicale sup.’un sempatik dalları.
nMotor lifler; bu plexusa n. accessorius’un pars cranialis’inden gelir.
nPharynx kaslarını n. accessorius, n. vagus’un dalları aracılığı ile innerve eder.
n
FONKSİYONLARI:
nYutma esnasında pharynx yukarı doğru çekilip genişleyerek lokma ağızdan pharynx’e geçer.
nM. stylopharyngeus’lar pharynx’i yukarı doğru çekerken, yan duvarları da dışa doğru çekerek genişletirler.
nLokma girince konstriktör kaslar yukardan aşağıya kasılır ve lokmanın özofagusa iletilmesini sağlar.
n
n
n
n
n
OESOPHAGUS (YEMEK BORUSU)
n23-25 cm uzunluğunda kastan yapılı bir kanal olup pharynx ile mide arasında uzanır.
nC6 alt kenarı ile T11 arasında uzanır.
nT10 hizasında diafragma’dan geçer ve midenin cardiası ile birleşerek sonlanır.
nOmurların ön tarafında vertikal uzanıp mediastinum sup. ve post.’dan geçer.
nİki yerde kavis gösterir;
¨göğüs boşluğuna girişte
¨sonlanma yerinde
n
n
nBaşlangıçta orta hattadır.
nSola ve öne kayarak diafragma’dan geçer.
nSindirim kanalının apendix vermiformis’ten sonra en dar bölümü olup 4 yerde darlığı vardır.
1.Başlangıç yeri (en dar yer olup 1,5 cm kadardır ve endoskopi için önemlidir).
2.Arcus aorta ile çaprazlaştığı yer.
3.Broncus principalis sinister ile çaprazlaştığı yer.
4.Diafragma’dan geçtiği yer.
n
n
nÖzofagus’un 3 bölümü vardır;
a.Pars cervicalis
b.Pars thoracica
c.Pars abdominalis
n
1- Pars cervicalis:
nÖnde trachea,
nArkada omurlar ve m. longus colli ile
nYanlarda a. carotis communis ve tiroid bezi yan lobları ile,
nSolda n. laryngeus recurrens ve ductus thoracicus ile komşudur.
2- Pars thoracica:
nMediastinum sup.’da,
¨Arkada omurlar,
¨Önde trachea ile komşudur
nAorta’nın arka sağ tarafından mediastinum post.’a gecer.
nAorta önce soldayken sonra arka tarafa geçer.
n
  T10 hizasında diafragmadan geçen özofagusun buradaki seyri esnasında;
nÖnde; trachea broncus principalis sinister, sol atrium ve diafragma,
nArkada; T1–T10, m.longus colli,
nSağda; a. intercostalisler, ductus thoracicus, v. hemiazygos ve aorta ile,
nSolda; Mediastinum sup.’da arcus aorta son kısmı, a. subclavia sinistra, ductus thoracicus ve plevra ile komşudur.
n
nTrachea ile özofagus arasında sol n. laryngeus recurrens bulunur.
nSağda- Sağ plevra, v.azygos bulunur.
nSağ n.vagus özofagus arka yüzünde, sol n.vagus ön yüzünde dağılır ve dalları birleşerek plexus oesophagealis’i oluşturur.
3- Pars abdominalis: 1,25 cm uzunluğundaki en kısa bölümüdür.
nKaraciğerin sol lobu arka yüzdeki sulcus oesophageus’ta bulunur
n
YAPISI:
Dıştan içe doğru;
Tunica adventitia:
nElastik lifleren oluşan bağ dokudur. Kasları sarar.
Tunica muscularis:
nDışta longitudinal,
nİçte sirküler kaslardır.
¨Üst 1/3 çizgili, orta 1/3 çizgili + düzkas, alt 1/3 düz kas liflerinden oluşur.
¨Lokma yukarıda hızlı aşağıda yavaş ilerler.
Tela submucosa: Kas ve mukoza arasındadır.
nDamar, sinir ve bezler bulunur. (Gll.oesophageales)
Tunica mucosa:
nUzunlamasına plikalar içerir.
n
n
ARTER
nA.thyroidea inferior,
nPars thoracica aorta,
nA.bronchialis’ler,
nA.gastrica sinistra
nSol a. phrenica inferior’un dallarından beslenir.
VENLER:
nV. thyroidea inf.
nV.azygos
nV .hemiazygos
nV. gastrica.
***Alt kısmındaki venler portal ve sistemik venler arasında önemli porto-kav anastomozlar oluşturur.
n
n
n
LENF DRENAJI:
nÜst 1/3 nodi lymphatici cervicales laterales profundi’ye
nOrta 1/3 nodi lymphatici mediastinales sup. ve post.’a
nAlt 1/3 nodi lymphatici gastrici sinistri→ nodi lymp.coeliaci’ye açılır
n
n
SİNİRLERİ:
nÇizgili kasları→ n. laryngeus recurrens (n.vagus)
nDüz kasları→
¨Truncus sympaticus’tan→ simpatik
¨N.vagustan→ parasimpatikler
** Özofagus ağrı duyusunu taşıyan lifler simpatiklerle seyreder (T1-5).
n
n
KLİNİK:
nPharynx adenoidleri;
¨Tonsilla pharyngea hipertrofisi ile oluşur ve hava geçişini zorlaştırır (Horlama olur). Sürekli ağızdan nefes alırlar.
¨İşitme güçlüğü olur
¨Orta kulağın östakiden yetersiz havalanması sonucu otitis olabilir.
nTonsillektomi: Kronik tonsillit durumlarında yapılır.
nDisfaji; Yutma güçlüğü
nÖzofajit; Reflü- Corosive
nÖzofagus atrezisi, hernileri: Sürekli kusma yutamama + (tracheooesophageal fistül)
n
nBarret Özafagus; kronik reflüler sonucu
nZenker divertikülü; faringoözafageal birleşmede
nAkalazya; alt özafageal bileşkede gevşeyememe
nMallory-Weiss Sendromu; mide veya özefagus’taki yırtıklar, özellikle kronik alkoliklerde
n

Bir Cevap Yazın